خواب و لاغری: چرا ۷ ساعت خواب به کاهش وزن کمک میکند
انتشار: ۱ مرداد ۱۴۰۵
خواب و لاغری مستقیم به هم وصلاند. کسی که شبها کمتر از حدود ۷ ساعت میخوابد، معمولاً روز بعد گرسنهتر است، هوس غذای شیرین و چرب بیشتری دارد و کمتر تحرک دارد؛ همهی اینها کسری کالری را سختتر میکنند. خواب کافی بهتنهایی کسی را لاغر نمیکند، اما رژیم را از جنگ هر روزه با گرسنگی به برنامهای قابل ادامه تبدیل میکند.
ساعت یک بامداد است، گوشی دستتان است و فردا ساعت هفت باید بیدار شوید. فردا عصر، وقتی جلوی یخچال ایستادهاید، احتمالاً یادتان نمیآید که ماجرا از همین دیشب شروع شد. این مقاله دربارهی همین ارتباط است و اینکه چطور بدون قرص و ترفند، خواب را به بخشی از برنامهی کاهش وزن تبدیل کنید.
کمخوابی چطور کاهش وزن را سخت میکند؟
کمخوابی کالری نمیسازد؛ رفتار شما را تغییر میدهد. چند اتفاق همزمان میافتد.
گرسنگی بیشتر، سیری دیرتر
بدن اشتها را با چند هورمون تنظیم میکند. بعد از شبهای کمخوابی، تعادل این هورمونها به سمت گرسنگی بیشتر میرود و احساس سیری دیرتر میرسد. نتیجهاش را خودتان دیدهاید: روزی که بد خوابیدهاید، ناهار زودتر گرسنهتان میکند و بعدش هم سیر نمیشوید.
هوس شیرینی و غذای چرب
مغز خسته دنبال انرژی سریع است. برای همین بعد از یک شب بد، بیشتر دلتان شیرینی، نان سفید، چیپس یا یک لیوان چای پرقند میخواهد. همزمان، بخشی از مغز که جلوی تصمیمهای لحظهای را میگیرد، کندتر کار میکند. «فقط یک دانه» راحتتر به «کل بسته» تبدیل میشود.
ساعتهای بیدار بیشتر، فرصت خوردن بیشتر
کسی که تا ۲ بامداد بیدار است، چند ساعت بیشتر از کسی که ۱۱ شب میخوابد فرصت خوردن دارد. تخمهی پای سریال، میوهی شبنشینی، یک لقمه نان و پنیر قبل از خواب؛ اینها اغلب جایی ثبت نمیشوند و حسابشان از دست میرود. اگر میخواهید بدانید خود ساعت غذا خوردن چقدر مهم است، مقالهی غذا خوردن شب چاق میکند؟ جواب کاملش را داده است.
تحرک کمتر در طول روز
خستگی، قدمها را کم میکند. پلهها جایشان را به آسانسور میدهند، پیادهروی عصر به فردا موکول میشود و تمرین باشگاه یا تعطیل میشود یا بیجان انجام میشود. این کالریها تکتک کوچکاند، اما در یک هفته جمعشان کم نیست.
در دوران رژیم، خواب کم چه چیزی را از دست میدهد؟
اثر خواب فقط به عدد ترازو محدود نیست؛ به جنس وزنی که کم میکنید هم مربوط است. در یک پژوهش کوچک، کسانی که در دورهی رژیم شبها کم میخوابیدند، تقریباً به اندازهی گروه با خواب کافی وزن کم کردند، اما سهم کمتری از این وزن چربی بود و سهم بیشتری از بافت بدون چربی، از جمله عضله. یک پژوهش کوچک چیزی را قطعی نمیکند، اما با تجربهی خیلی از رژیمگیرها جور درمیآید: کمخوابی کیفیت کاهش وزن را پایین میآورد.
عضله برای شکل بدن و برای مصرف کالری در درازمدت مهم است. پس اگر پروتئین کافی میخورید و وزنه میزنید ولی شبها پنج ساعت میخوابید، بخشی از زحمتتان را هدر میدهید. توضیح کاملتر را در ببینید.
توصیهی رایج برای بیشتر بزرگسالان، دستکم ۷ ساعت خواب در شب است و برای خیلیها ۷ تا ۹ ساعت. عدد دقیق برای هر کس کمی فرق دارد، اما اگر شبها کمتر از ۶ ساعت میخوابید، تقریباً مطمئن باشید کم میخوابید.
ساعت خواب تنها معیار نیست. این جدول کمک میکند ببینید خوابتان کافی است یا نه:
نشانه
خواب احتمالاً کافی
خواب احتمالاً ناکافی
بیدار شدن
بدون زنگ یا با یک زنگ
چند بار زنگ را خاموش میکنید
ساعت ۱۰ صبح
سرحال و متمرکز
بدون چای یا قهوه کار پیش نمیرود
بعد از ناهار
کمی خوابآلودگی، زود رد میشود
چرت شدید، چشمها بسته میشوند
آخر هفته
همان ساعت همیشگی بیدار میشوید
تا ظهر میخوابید تا «جبران» کنید
هوس غذا
معمولی
عصرها هوس شیرینی شدید
اگر بیشتر نشانههایتان در ستون سوم است، احتمالاً قبل از کم کردن یک کفگیر برنج دیگر، باید سراغ ساعت خواب بروید. همین خستگی مزمن است که خیلیها آن را با «ضعف رژیم» اشتباه میگیرند؛ راهنمای کاهش وزن و انرژی بیشتر فرق این دو را توضیح میدهد.
بعد از یک شب بیخوابی، فردا را چطور مدیریت کنید؟
همه گاهی بد میخوابند: بچهی کوچک، امتحان، مهمانی دیروقت، فکر و خیال. یک شب بد کل رژیم را خراب نمیکند، به شرطی که فردایش را بدانید چطور بگذرانید.
صبحانه را جدی بگیرید و پروتئین را در آن بالا ببرید: دو تخممرغ، پنیر، یک تکه نان سنگک. صبحانهی پرپروتئین گرسنگی ظهر را کمی آرامتر میکند.
صبح ده دقیقه زیر نور روز راه بروید. نور صبح هم خوابآلودگی را کم میکند و هم ساعت بدن را برای خواب شب بعد تنظیم میکند.
چای و قهوه را تا اوایل بعدازظهر بنوشید و بعد کنار بگذارید. کافئین عصر، امشب را هم خراب میکند و چرخه ادامه پیدا میکند.
تصمیمهای غذایی را از قبل بگیرید. ناهار امروز را صبح انتخاب کنید و با شکم گرسنه خرید نروید.
اگر چرت لازم دارید، کوتاه باشد، حدود ۲۰ دقیقه و قبل از ساعت ۴ عصر.
امشب زودتر بخوابید، اما نه خیلی زود. یک ساعت زودتر از همیشه کافی است.
انتظار هم نداشته باشید امروز همان آدم همیشه باشید. اگر کمی بیشتر از برنامه خوردید، فردا به روال عادی برگردید و آن را جبران نکنید. جبران کردن با گرسنگی کشیدن، معمولاً شب بعد را هم خراب میکند.
شام و خواب: چه بخوریم و کی بخوریم؟
آنچه شب میخورید روی خوابتان اثر دارد، و خوابتان روی آنچه فردا میخورید. چند قاعدهی ساده:
شام را حدود ۲ تا ۳ ساعت قبل از خواب تمام کنید. شام سنگین و دیروقت، بهخصوص اگر چرب یا تند باشد، میتواند سوزش معده و ترش کردن را بیشتر کند و خواب را بشکند. اگر رفلاکس دارید، رژیم لاغری برای رفلاکس را هم ببینید.
شام را خیلی سبک هم نکنید. کسی که با شکم گرسنه به رختخواب میرود، دیرتر خوابش میبرد یا نیمهشب سراغ یخچال میرود. یک بشقاب متعادل با پروتئین، کمی برنج یا نان و سبزی، معمولاً بهتر از یک کاسه سالاد خالی است.
به چای بعد از شام دقت کنید. چای سیاه هم کافئین دارد. برای خیلی از ایرانیها، دو سه استکان چای پررنگ پای تلویزیون عادت هر شب است و کمتر کسی آن را به بیخوابی ربط میدهد. چای کمرنگ، دمنوش بدون کافئین یا آب جایگزینهای خوبیاند.
نوشابهی کولا، شکلات تلخ و بعضی نوشیدنیهای انرژیزا هم کافئین دارند.
نوشیدن آب زیاد درست قبل از خواب، بیدار شدن نیمهشب برای دستشویی را بیشتر میکند. بیشتر آب روزانه را تا اوایل شب بنوشید.
اگر شام شما هر شب دیرتر میشود و پشت سرش خواب هم عقب میافتد، یک یادآور شام در فیگ فیت برای ساعت ثابتی تنظیم کنید؛ ساعتش با گامهای ۵ دقیقهای انتخاب میشود. برای اینکه یادآور برسد، باید اجازهی اعلان مرورگر را بدهید و روی آیفون، فیگ فیت را از مرورگر به صفحهی اصلی اضافه کرده باشید.
برنامه ۷ شبه برای خواب بهتر در دوران رژیم
لازم نیست همهی عادتها را یکشبه عوض کنید. هر شب یک کار تازه اضافه کنید و کارهای شبهای قبل را نگه دارید:
شب
کار تازه
چرا
اول
ساعت بیدار شدن را ثابت کنید، حتی جمعه
پایهی بقیهی برنامه است
دوم
ساعت خواب را ۷ تا ۸ ساعت قبل از بیدار شدن بگذارید
حساب سادهی خواب کافی
سوم
آخرین چای یا قهوه را تا اوایل بعدازظهر بنوشید
کافئین چند ساعت در بدن میماند
چهارم
شام را ۲ تا ۳ ساعت قبل از خواب تمام کنید
معدهی سبکتر، خواب راحتتر
پنجم
نیم ساعت قبل از خواب، گوشی را از تخت دور کنید
نور صفحه و محتوا خواب را عقب میاندازند
ششم
اتاق را تاریک، خنک و ساکت کنید
محیط خواب به اندازهی ساعت خواب مهم است
هفتم
یک کار آرام قبل از خواب انتخاب کنید: کتاب، دوش گرم، کشش سبک
مغز یاد میگیرد این کار یعنی وقت خواب
بعد از یک هفته، دوباره جدول نشانهها را نگاه کنید. اگر صبحها سرحالترید و عصرها کمتر سراغ شیرینی میروید، برنامه کار میکند.
شیفت شب و خواب نامنظم: چه کار کنید؟
پرستارها، نگهبانها، رانندگان و هر کسی که شیفت شب دارد، نمیتواند ساعت ۱۱ بخوابد. برای این گروه، هدف «خواب در ساعت مشخص» نیست؛ هدف این است که در هر ۲۴ ساعت، یک بلوک خواب کافی و تا جای ممکن منظم داشته باشید.
بعد از شیفت، با عینک آفتابی به خانه بروید تا نور صبح بیدارتان نکند و اتاق خواب را با پردهی ضخیم کاملاً تاریک کنید.
وعدهی اصلی را قبل از شیفت بخورید و در طول شب، بهجای خوراکیهای بستهای، میانوعدهی سبک و از قبل آماده همراه داشته باشید.
کافئین را فقط در نیمهی اول شیفت بنوشید.
روزهای استراحت، ساعت خوابتان را خیلی جابهجا نکنید.
کالریشماری برای کسی که شیفت شب دارد کمی متفاوت است؛ «روز» او از وقت بیدار شدن شروع میشود، نه از نیمهشب. مهم این است که جمع کالری هر ۲۴ ساعت را بدانید و هر روز به یک شکل حساب کنید.
کی کمخوابی را با پزشک در میان بگذارید؟
بعضی وقتها مشکل عادت نیست. خروپف بلند همراه با قطع شدن نفس در خواب، خوابآلودگی شدید در روز با وجود خواب کافی، یا بیخوابیای که ماهها ادامه دارد، نیاز به بررسی دارند. آپنهی خواب در افراد دارای اضافه وزن شایعتر است و خودش هم خستگی و اشتهای روز بعد را بدتر میکند. اگر خروپف دارید، راهنمای کاهش وزن و خروپف ارتباط این دو را کامل توضیح داده است.
سوالات متداول
آیا با خواب بیشتر وزن کم میشود؟
خواب کالری نمیسوزاند و بهتنهایی لاغرتان نمیکند. اثرش غیرمستقیم است: گرسنگی و هوس کمتر، انرژی بیشتر برای تحرک و تصمیمهای غذایی بهتر. اگر کسری کالری ندارید، خواب بیشتر هم وزن را پایین نمیآورد.
خواب بعدازظهر چاق میکند؟
نه. چرت کوتاه حدود ۲۰ دقیقهای، اگر قبل از ساعت ۴ عصر باشد، معمولاً مشکلی ایجاد نمیکند. چرتهای طولانی و دیروقت فقط از این نظر مشکلسازند که خواب شب را عقب میاندازند.
چرا وقتی کم میخوابم وزنم بالا میرود؟
بیشتر به این دلیل که در روزهای بعد از کمخوابی بیشتر میخورید و کمتر حرکت میکنید. گاهی هم استرس و کمخوابی باعث میشوند بدن کمی آب بیشتری نگه دارد که روی ترازو دیده میشود و با چند شب خواب خوب برطرف میشود.
شیر گرم یا دمنوش قبل از خواب کمک میکند؟
برای بعضیها، یک نوشیدنی گرم بدون کافئین بخشی از آرام شدن قبل از خواب است و اشکالی ندارد. فقط کالریاش را حساب کنید؛ یک لیوان شیر با عسل حدود ۱۷۰ کالری دارد و اگر هر شب تکرار شود، باید در کالری روز دیده شود.
ورزش شب خواب را خراب میکند؟
برای بیشتر آدمها، ورزش سبک تا متوسط در اوایل شب مشکلی ندارد. تمرین خیلی سنگین درست قبل از خواب ممکن است خوابیدن را برای بعضیها سخت کند. اگر اینطور است، تمرین را یکی دو ساعت جلوتر بیندازید.
اگر امشب فقط یک کار میکنید، ساعت زنگ فردا صبح را نگاه کنید و ۷ ساعت و نیم به عقب برگردید. همان ساعت، وقت خواب شماست. چند شب که این عدد را رعایت کنید، احتمالاً اولین چیزی که عوض میشود هوس شیرینی عصرهاست، نه عدد ترازو؛ و این شروع خوبی است.