غذاهای ایرانی پرکالری و مقوی: فهرست کامل برای وزنگیری
انتشار: ۱۲ تیر ۱۴۰۵
پرکالریترین غذاهای ایرانی که برای وزنگیری هم مناسباند، پلوهای مخلوط با گوشت (باقالیپلو با ماهیچه، لوبیاپلو، عدسپلو)، خورشهای پرمایه مثل فسنجان و قیمه، دیزی، حلیم و صبحانههای سنتی مثل اردهشیره و نان و پنیر و گردو هستند. یک بشقاب از پلوهای مخلوط معمولاً ۵۵۰ تا ۱۱۰۰ کالری دارد و همراهش پروتئین و فیبر هم میرساند. شیرینیهایی مثل حلوا و سوهان هم پرکالریاند، اما «مقوی» نیستند و بهتر است فقط چاشنی برنامه باشند. در ادامه فهرست کامل را با کالری تقریبی هر سهم میبینید.
«مقوی» یعنی چه؟ پرکالری با مغذی فرق دارد
در خانههای ایرانی، «غذای مقوی» معمولاً یعنی غذایی که آدم را جاندار کند: کلهپاچه، حلیم، کاچی، شیر و خرما. در تغذیه اما دو ویژگی از هم جدا میشوند:
پرکالری بودن یعنی غذا در حجم کم انرژی زیادی دارد.
مغذی بودن یعنی کنار کالری، پروتئین، فیبر، ویتامین یا مواد معدنی هم میرساند.
برای وزنگیری سالم، غذایی میخواهید که هر دو را داشته باشد. یک برش کیک بستهای و یک کاسه عدسی ممکن است کالری نزدیکی داشته باشند، اما عدسی پروتئین و فیبر و آهن هم دارد و کیک تقریباً فقط قند و چربی. وزنی که با غذاهای گروه اول بالا میرود، احتمال بیشتری دارد که دور شکم جمع شود و همراهش انرژی و حال بهتری هم نیاورد.
قاعده ساده این فهرست: هر غذایی که هم کالری بالا دارد و هم منبع پروتئین است، ستاره برنامه وزنگیری است. هر چیزی که فقط کالری دارد، گاهبهگاه.
پلوها و غذاهای برنجی
برنج در حجم کم کالری خوبی دارد و خوردنش برای بیشتر ایرانیها راحت است. پلوهای مخلوط از چلوی ساده بهترند، چون حبوبات یا گوشت یا سبزی کنارش پروتئین و فیبر را بالا میبرد.
غذا
سهم
کالری تقریبی
چرا مناسب وزنگیری است
باقالیپلو با ماهیچه
یک بشقاب با یک تکه ماهیچه
۸۰۰ تا ۱۱۰۰
پروتئین بالا از گوشت و باقالی
چلوکباب کوبیده
دو سیخ با برنج و کره
۱۱۰۰ تا ۱۶۰۰
پرکالریترین گزینه رستورانی
لوبیاپلو با گوشت
یک بشقاب
۵۵۰ تا ۸۰۰
گوشت و لوبیا در یک وعده
زرشکپلو با مرغ
یک بشقاب
۶۰۰ تا ۹۰۰
پروتئین مرغ، خوشخوراک
عدسپلو با کشمش و خرما
یک بشقاب
۴۵۰ تا ۷۰۰
پروتئین گیاهی و آهن
تهچین مرغ
یک برش متوسط
۵۰۰ تا ۷۰۰
ماست و تخممرغ و مرغ با هم
تهدیگ
هر تکه متوسط
۱۵۰ تا ۲۵۰
کالری زیاد در حجم کم
عددها برای سهم معمولاند و با مقدار روغن، کره و اندازه بشقاب فرق میکنند. اگر با برنج زود سیر میشوید، تهدیگ و یک قاشق کره روی برنج، بدون حجم بیشتر، چند صد کالری اضافه میکنند. همان چیزی که در رژیم لاغری «کالری پنهان» است، در وزنگیری به کارتان میآید.
خورشها، دیزی و غذاهای قابلمهای
خورشها معمولاً گوشت دارند و روغنشان هم کم نیست؛ دو ویژگیای که برای وزنگیری مفید است. اما فرقشان با هم زیاد است.
فسنجان: پرکالریترین خورش سفره
یک کاسه فسنجان، بدون برنج، معمولاً ۵۰۰ تا ۶۵۰ کالری دارد و نزدیک نیمی از این عدد از گردوست. چربی گردو بیشتر از نوع غیراشباع است، پس فسنجان برای وزنگیری انتخاب خیلی خوبی است. با دو کفگیر برنج، یک وعده فسنجانپلو از ۹۰۰ کالری هم میگذرد. اینکه این کالری از کجا جمع میشود، در راهنمای کالری فسنجان آمده است.
قیمه و قرمهسبزی
یک کاسه قیمه با سیبزمینی سرخکرده حدود ۳۰۰ تا ۴۵۰ کالری دارد و قرمهسبزی حدود ۲۵۰ تا ۴۰۰. هر دو گوشت و حبوبات دارند. برای وزنگیری، سیبزمینی سرخکرده قیمه را حذف نکنید و سهم گوشت کاسهتان را بیشتر بکشید.
دیزی و آبگوشت
یک دیزی کامل با نان تلیت، گوشت کوبیده و نان کنارش معمولاً ۹۰۰ تا ۱۴۰۰ کالری دارد. گوشت، نخود و لوبیا پروتئین میدهند و نان و سیبزمینی کالری. برای کسی که اشتهای کمی دارد، دیزی یک مزیت دارد: آبش را میشود جدا خورد و تلیت نرم، راحتتر از برنج پایین میرود. جزئیات بیشتر را در راهنمای کالری آبگوشت و دیزی ببینید.
کتلت، شامی و کوکو
دو عدد کتلت یا شامی کباب حدود ۳۰۰ تا ۴۵۰ کالری دارد و یک برش کوکو سیبزمینی حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰. اینها سرد هم خوشمزهاند و برای ساندویچ میانوعده یا ناهار بیرون از خانه عالیاند. یک ساندویچ کتلت با نان باگت و گوجه و خیارشور، بسته به اندازه، ۵۰۰ تا ۷۰۰ کالری میشود.
صبحانهها و غذاهای سنتی پرانرژی
صبحانه برای بیشتر آدمهای لاغر کوچکترین وعده روز است؛ یک تکه نان و پنیر با چای. همین وعده بهترین جا برای اضافه کردن کالری است.
غذا
سهم
کالری تقریبی
حلیم گندم با گوشت، روغن و دارچین
یک کاسه متوسط
۴۰۰ تا ۶۰۰
کلهپاچه
یک پرس معمولی، بسته به اجزا
۶۰۰ تا ۱۰۰۰
عدسی
یک کاسه
۲۵۰ تا ۳۵۰
ارده و شیره
یک قاشق غذاخوری از هر کدام
حدود ۱۵۰
نان و پنیر و گردو
۲ تکه سنگک، ۳۰ گرم پنیر، ۳ گردو
حدود ۳۴۰
کاچی
یک کاسه کوچک
۳۰۰ تا ۴۰۰
املت گوجه با نان
دو تخممرغ با یک تکه نان
۳۰۰ تا ۴۰۰
حلیم و کلهپاچه هر دو پروتئین زیادی دارند و برای صبحهای تعطیل انتخاب خوبیاند. کلهپاچه اما کلسترول و چربی اشباع بالایی دارد، بهخصوص مغز؛ آن را غذای گاهبهگاه بدانید، نه صبحانه هر هفته. کاچی هم بیشتر آرد و روغن و شکر است و با وجود شهرتش به «مقوی» بودن، پروتئین کمی دارد.
برای صبحانه روزهای کاری، نان و پنیر و گردو یا اردهشیره سادهترین گزینهاند. یک قاشق ارده و یک قاشق شیره روی دو تکه نان، صبحانه کوچک همیشگی را بدون حجم بیشتر، حدود ۱۵۰ کالری سنگینتر میکند.
میانوعدهها و شیرینیهای ایرانی
میانوعدهها جاییاند که آدم لاغر بیشترین کالری را از دست میدهد. این خوراکیها حجم کم و کالری زیادی دارند و نیازی به آشپزی هم ندارند:
یک مشت آجیل مخلوط بینمک (حدود ۳۰ گرم): حدود ۱۷۰ کالری
۳ دانه خرما: حدود ۸۰ کالری
۳۰ گرم توت خشک: حدود ۱۰۰ کالری
۳۰ گرم کشمش: حدود ۹۰ کالری
یک لقمه نان و پنیر و گردو: حدود ۱۷۰ کالری
یک لیوان شیر پرچرب: حدود ۱۵۰ کالری
شیرینیهای سنتی هم پرکالریاند: یک برش کوچک حلوا حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ کالری، یک قطعه سوهان حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ و یک گز حدود ۴۰ تا ۵۰. ایرادی ندارد که گاهی کنار چای بخورید، اما پروتئین و فیبرشان ناچیز است. اگر قرار است هر روز میانوعده بخورید، آجیل و خرما و لبنیات را پایه بگذارید و شیرینی را برای روزهای خاص نگه دارید.
خیلی از این غذاها هر روز یا هر هفته تکرار میشوند: نان و پنیر صبحانه، آجیل عصر، قیمه ناهار. برای غذایی که تقریباً هر روز میخورید، کافی است نامش را در جستوجوی فیگ فیت تایپ کنید و واحد و تعداد را انتخاب کنید. غذاهای پرتکرار را هم نشاندار کنید تا دفعه بعد بدون تایپ، از فهرست نشانشدهها انتخابشان کنید.
چطور غذای ایرانی را برای وزنگیری پرکالریتر کنیم؟
لازم نیست غذای جدیدی بپزید. با چند تغییر کوچک، همان غذای همیشگی خانه چند صد کالری بیشتر میشود، بدون اینکه بشقاب بزرگتر شود:
یک قاشق روغن زیتون روی برنج. حدود ۱۲۰ کالری، بدون هیچ حجم اضافهای.
ماست پرچرب بهجای کمچرب. یک کاسه ماست پرچرب کنار ناهار چند ده کالری بیشتر از نسخه کمچرب دارد و برای خیلیها خوشطعمتر هم هست.
گردو و کشک. چند مغز گردو روی کشک بادمجان یا آش، یا یک قاشق کشک بیشتر روی آش رشته.
سهم گوشت بیشتر، سهم آب کمتر. از قابلمه خورش، ملاقه را از ته بزنید تا گوشت و حبوبات بیشتری برسد.
تهدیگ را حذف نکنید. یک تکه تهدیگ برای کسی که وزن اضافه میکند، کالری خوبی است.
نوشیدنی را از کنار غذا بردارید. دوغ و آب را بگذارید برای بعد از غذا تا جای برنج و خورش را نگیرند.
یک نکته را هم از یاد نبرید: کالری بیشتر وزن را بالا میبرد، اما اینکه این وزن عضله باشد یا چربی، به پروتئین و تمرین قدرتی بستگی دارد. اینکه روزی چقدر پروتئین لازم دارید، در راهنمای پروتئین برای افزایش وزن آمده است.
یک روز وزنگیری فقط با غذای ایرانی
این نمونه برای کسی است که هدف روزانهاش حدود ۲۸۰۰ تا ۳۰۰۰ کالری است. همه وعدهها غذاهای آشنای سفرهاند و هیچ پودر یا مکملی در کار نیست.
وعده
چه بخورید
کالری تقریبی
صبحانه
۲ تکه سنگک با ارده و شیره، یک لیوان شیر
حدود ۴۷۰
میانوعده
یک مشت آجیل و ۳ خرما
حدود ۲۵۰
ناهار
لوبیاپلو با گوشت، یک تکه تهدیگ، ماست پرچرب
حدود ۱۰۰۰
عصرانه
ساندویچ کوچک کتلت با گوجه
حدود ۴۵۰
شام
یک کاسه عدسی با یک تکه نان، نان و پنیر و گردو
حدود ۵۵۰
پیش از خواب
یک لیوان شیر گرم
حدود ۱۵۰
جمع این روز حدود ۲۹۰۰ کالری است. اگر هدف شما کمتر است، تهدیگ و ساندویچ عصر را کوچکتر کنید و اگر بیشتر است، یک قاشق روغن زیتون روی برنج ناهار بریزید. برای برنامه کامل وزنگیری، از محاسبه هدف کالری تا تمرین، برنامه ۱۲ هفتهای افزایش وزن سالم را بخوانید. اگر روزهایی اشتهای غذای جامد ندارید، یکی از دستورهای معجون چاقی خانگی را جای میانوعده بگذارید. کالری و ماکروی هر غذای دیگری را هم میتوانید در جستوجوی کالری غذاها ببینید.
سوالات متداول
پرکالریترین غذای ایرانی کدام است؟
در میان غذاهای رایج، یک پرس چلوکباب کوبیده با کره و یک دیزی کامل با نان از پرکالریترینها هستند و هر کدام به بیش از ۱۰۰۰ کالری میرسند. در میان خورشها، فسنجان به خاطر گردو بیشترین کالری را دارد.
کلهپاچه برای چاقی خوب است؟
کلهپاچه کالری و پروتئین زیادی دارد و وزن را بالا میبرد. اما چربی اشباع و کلسترولش هم بالاست، بهخصوص در مغز و چشم. اگر سالم هستید، گاهبهگاه خوردنش اشکالی ندارد؛ برای وعده هر هفته، حلیم یا نان و پنیر و گردو انتخاب بهتری است.
با غذای ایرانی بدون فستفود میشود وزن اضافه کرد؟
بله. پلوهای مخلوط، خورشها، حلیم، دیزی و صبحانههای سنتی بهراحتی روزی ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ کالری میسازند. فرقشان با فستفود این است که پروتئین و فیبر بیشتری دارند و وزنی که با آنها بالا میرود، احتمال کمتری دارد که فقط چربی شکمی باشد.
برنج یا نان، کدام برای وزنگیری بهتر است؟
هر دو کالری نزدیکی در هر گرم دارند. برنج را بیشتر آدمها با خورش راحتتر و بیشتر میخورند و نان را برای میانوعده و صبحانه راحتتر میشود همراه برد. هر کدام را که بیشتر دوست دارید و راحتتر میخورید، پایه برنامه بگذارید.
غذاهای سرخکردنی برای وزنگیری خوباند؟
کالری زیادی دارند و گاهی خوردنشان اشکالی ندارد، اما روغنی که چند بار حرارت دیده برای سلامت مناسب نیست. برای کالری بیشتر، روغن زیتون یا روغن مایع را بعد از پخت به غذا اضافه کنید، نه اینکه همهچیز را سرخ کنید.
سفره ایرانی برای وزنگیری کم ندارد. لازم نیست به پودر و فستفود پناه ببرید؛ پلوهای مخلوط، خورشهای پرمایه، صبحانههای سنتی و یک مشت آجیل عصر، روزی چند صد کالری بیشتر از امروزتان میسازند. از وعدهای شروع کنید که الان کوچکترین است، معمولاً صبحانه، و هفته به هفته بقیه را اضافه کنید.