خشکبار برای افزایش وزن: کشمش و توت خشک در برنامه روزانه
انتشار: ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
کشمش، توت خشک، انجیر خشک، خرما و برگهی زردآلو برای افزایش وزن کمک خوبیاند، چون آب میوه از آنها گرفته شده و همان کالری در حجمی چند برابر کوچکتر جا میشود. برای بیشتر کسانی که میخواهند وزن اضافه کنند، روزی دو سه مشت خشکبار، یعنی حدود ۶۰ تا ۹۰ گرم، که در صبحانه، میانوعده و کنار چای پخش شود، ۲۰۰ تا ۳۰۰ کالری به روز اضافه میکند. بهترین نتیجه وقتی است که خشکبار را کنار آجیل، ماست یا شیر بخورید تا پروتئین و چربی هم برسد.
چرا خشکبار برای افزایش وزن کار میکند؟
حدود ۱۵۰ گرم انگور تازه، یعنی یک کاسهی کوچک، نزدیک ۱۰۰ کالری دارد. همین ۱۰۰ کالری در حدود ۳۵ گرم کشمش هم هست؛ یک مشت کوچک که در کف دست جا میشود. قند و کالری میوه موقع خشک شدن از بین نمیرود، فقط آبش میرود.
برای کسی که معدهاش زود پر میشود، همین فرق کل ماجراست. یک کاسه انگور سیرتان میکند و جای ناهار را تنگ میکند. یک مشت کشمش را میشود ساعت ۱۰ صبح خورد و ظهر باز هم با اشتها سر سفره نشست.
خشکبار مزیت دیگری هم دارد: بیشتر فیبر، پتاسیم و بخشی از مواد معدنی میوهی تازه را نگه میدارد. برخلاف کیک و بیسکویت که کالریشان را عمدتاً از آرد سفید و شکر و روغن میگیرند، کالری خشکبار با فیبر و ریزمغذی همراه است. فقط ویتامین C در فرایند خشک شدن تا حد زیادی از بین میرود.
کالری خشکبار: جدول مقایسه
اعداد این جدول تقریبیاند و با رطوبت، نوع و برند تغییر میکنند. خرمای نرم مضافتی، مثلاً، آب بیشتری از خرمای خشک دارد و کالری هر گرمش کمی پایینتر است.
خشکبار
کالری در ۱۰۰ گرم
مقدار نمونه
کالری مقدار نمونه
کشمش
حدود ۳۰۰
یک مشت کوچک (۳۰ گرم)
حدود ۹۰
توت خشک
حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰
یک مشت (۳۰ گرم)
حدود ۹۰ تا ۱۰۵
خرما
حدود ۲۸۰
۳ عدد متوسط
حدود ۷۰ تا ۹۰
انجیر خشک
حدود ۲۵۰
۴ تا ۵ عدد کوچک (۴۰ گرم)
حدود ۱۰۰
برگه و قیسی زردآلو
حدود ۲۴۰
۶ تا ۸ تکه (۴۰ گرم)
حدود ۹۵
آلو بخارا
حدود ۲۴۰
۵ عدد (۴۵ گرم)
حدود ۱۱۰
تفاوت کالری اینها با هم زیاد نیست؛ هر ۳۰ تا ۴۰ گرمشان حدود ۱۰۰ کالری است. پس انتخاب بیشتر به طعم و اثر گوارشی بستگی دارد. انجیر و آلو بخارا فیبر بیشتری دارند و ممکن است در مقدار زیاد ملین باشند؛ کالری انجیر تازه و خشک و بهترین زمان خوردنش را در مطلب انجیر برای افزایش وزن ببینید. کشمش و خرما شیرینترند و سوخت سریعتری میدهند. خرما را هم بخشی از همین خانواده بدانید؛ تعداد و کالریاش در مطلب خرما در رژیم آمده است.
کشمش برای افزایش وزن
کشمش ارزانترین و در دسترسترین خشکبار ایرانی است و چند نوعش در بازار پیدا میشود: کشمش سبز یا پلویی، کشمش قرمز و سیاه، و کشمش طلایی. کالری همه تقریباً یکی است و فرقشان در طعم و رنگ و روش خشک کردن است. کشمش طلایی معمولاً برای حفظ رنگ روشنش با ترکیبات گوگردی (سولفیت) فرآوری میشود؛ این نکته را در بخش خرید ببینید.
کشمش را میشود تقریباً به هر وعدهای اضافه کرد:
در عدسپلو، رشتهپلو و شیرینپلو: دو قاشق کشمش تفتداده حدود ۶۰ کالری به بشقاب اضافه میکند.
در فرنی جو دوسر یا شیربرنج صبحانه، جای بخشی از شکر.
در نخودچی کشمش، همان آجیل سادهی قدیمی که هم کربوهیدرات دارد و هم کمی پروتئین گیاهی.
در ماست پرچرب با چند مغز گردو، بهعنوان عصرانه.
اگر کشمش را بیش از حد شیرین میدانید، نوع قرمز یا سیاه معمولاً ترشمزهتر است و راحتتر به مقدار بیشتر خورده میشود.
توت خشک برای افزایش وزن
توت خشک در بسیاری از خانههای ایرانی کنار چای سرو میشود و همین آن را به یکی از راحتترین خشکبارها برای افزایش وزن تبدیل میکند؛ لازم نیست عادت تازهای بسازید. شیرینیاش ملایمتر از کشمش است، بافتش ترد یا نرم است، و فیبرش معمولاً از کشمش بیشتر است.
ترکیب قدیمی توت خشک و مغز گردو هم برای افزایش وزن عالی است: یک مشت توت خشک و سه مغز گردوی کامل، حدود ۲۰۰ کالری با چربی مفید و کمی پروتئین. اگر حوصله دارید، توت خشک و گردو را با هم در غذاساز بزنید، گلولههای کوچک درست کنید و در یخچال نگه دارید. یک ظرف از این گلولهها، میانوعدهی یک هفته است.
خشکبار را کجای برنامه روزانه بگذاریم؟
خشکبار وقتی بیشترین کمک را میکند که در طول روز پخش شود، نه اینکه یکجا جلوی تلویزیون خورده شود. یک نمونه:
زمان
چه بخورید
کالری تقریبی
صبحانه
۲ قاشق کشمش در فرنی جو دوسر با شیر
۶۰ (فقط کشمش)
میانوعده صبح
یک مشت نخودچی کشمش
۱۵۰
کنار چای عصر
یک مشت توت خشک و ۳ مغز گردو
۲۰۰
پیش از تمرین
۳ خرما
۷۰ تا ۹۰
پیش از خواب
۴ انجیر خشک با یک لیوان شیر
۲۵۰
جمع
همهی ردیفها با هم
حدود ۷۵۰
لازم نیست همهی این ردیفها را همزمان اجرا کنید. اگر مازاد کالریتان ۳۰۰ کالری است، دو یا سه ردیف کافی است. اینکه این مازاد چطور با بقیهی وعدهها جمع میشود، در برنامه ۱۲ هفتهای افزایش وزن سالم آمده است.
خشکبار از آن خوراکیهایی است که هر روز تکرار میشود و ثبت دوبارهاش در روزهای بعد کمی خستهکننده است. برای همین، در فیگ فیت نام کشمش یا توت خشک را جستوجو کنید، واحد و تعداد را تنظیم کنید و آن را نشاندار کنید. دفعهی بعد که کادر جستوجو را باز کنید، بدون تایپ از فهرست نشانشدهها انتخابش میکنید. اگر خشکبار خاصی در جستوجو پیدا نشد، کالریاش را از روی برچسب بسته با ثبت دستی وارد کنید.
خشکبار با چای بهجای قند
خوردن چای با کشمش، توت خشک یا خرما بهجای قند، رسمی قدیمی در خانههای ایرانی است. برای کسی که میخواهد وزن اضافه کند، این عادت دو مزیت دارد: کالری چای عصر بالا میرود و همراهش کمی فیبر و مواد معدنی هم میرسد. سه چهار حبه قند حدود ۵۰ تا ۸۰ کالری دارد، در حالی که یک مشت توت خشک کنار همان چای حدود ۱۰۰ کالری است.
این تغییر برای کسانی که میخواهند قند را کنار بگذارند هم طرفدار دارد و روشش در مطلب ترک قند با چای آمده است. فقط بدانید که خشکبار هم قند دارد؛ شکلش طبیعیتر است، نه اینکه بیقند باشد.
خشکبار و آجیل: چرا با هم بهترند؟
خشکبار عمدتاً کربوهیدرات است و آجیل عمدتاً چربی. وقتی این دو را با هم بخورید، میانوعدهای دارید که هم انرژی سریع میدهد و هم دیرتر هضم میشود. ۳۰ گرم کشمش و ۳۰ گرم گردو با هم حدود ۲۸۰ کالری دارند؛ تقریباً یک وعدهی کوچک، در دو مشت.
نسبت را هم میشود با اشتهایتان تنظیم کنید. اگر شیرینی زیاد دلتان را میزند، سهم آجیل را بیشتر کنید. اگر آجیل برایتان سنگین است، سهم توت و کشمش را بالا ببرید. اینکه کدام مغزها برای این کار بهترند و روزی چقدر از آنها معقول است، در مطلب آجیل برای افزایش وزن آمده است.
نکتههای خرید و مصرف خشکبار
خشکبار فله را پیش از خوردن بشویید و روی پارچهی تمیز خشک کنید. خشکبار بستهبندیشده با برچسب معتبر را معمولاً میشود مستقیم خورد.
برچسب را نگاه کنید. بعضی میوههای خشک، مثل زغالاخته و کرنبری خشک و میوههای خشک شکری، با شکر یا شربت فرآوری شدهاند و کالریشان از نوع ساده بیشتر است.
برگهی زردآلوی نارنجی روشن و کشمش طلایی معمولاً سولفیت دارند. برای بیشتر آدمها مشکلی ندارد، اما کسانی که به سولفیت حساساند، از جمله بعضی مبتلایان به آسم، بهتر است نوع تیره و بدون گوگرد را انتخاب کنند.
خشکبار چسبناک است و به دندان میچسبد. بعد از خوردنش آب بنوشید یا دهانتان را بشویید و مسواک شبانه را جدی بگیرید.
اگر تازه شروع کردهاید، مقدار انجیر و آلو بخارا را آرام بالا ببرید و آب کافی بنوشید تا نفخ و دلپیچه پیش نیاید.
خشکبار را در ظرف دربسته و جای خنک و خشک نگه دارید. در تابستان، یخچال جلوی شپشک و کپک را میگیرد.
سوالات متداول
کدام خشکبار بیشتر چاق میکند؟
کالری خشکبارهای رایج به هم نزدیک است و هر ۱۰۰ گرمشان بین ۲۴۰ تا ۳۵۰ کالری دارد. کشمش و توت خشک کمی پرکالریترند. در عمل، خشکباری بیشتر به افزایش وزن کمک میکند که دوستش داشته باشید و هر روز بخورید.
خشکبار را خیس کنیم بهتر است؟
خیس کردن کالری را تغییر نمیدهد. خشکبار خیسخورده نرمتر است و بعضیها راحتتر هضمش میکنند، اما حجمش هم بیشتر میشود و زودتر سیرتان میکند. اگر هدف افزایش وزن است، خشکبار خشک معمولاً راحتتر به مقدار بیشتر خورده میشود.
روزی چقدر خشکبار برای افزایش وزن کافی است؟
برای بیشتر افراد، ۶۰ تا ۹۰ گرم در روز، یعنی دو سه مشت، مقدار معقولی است که ۲۰۰ تا ۳۰۰ کالری اضافه میکند. بیشتر از این ممکن است جای غذاهای پروتئیندار را بگیرد یا به دستگاه گوارش فشار بیاورد.
لواشک و پاستیل میوه هم خشکبار حساب میشوند؟
لواشک ترش خانگی تقریباً همان میوهی پخته و خشکشده است، اما بسیاری از لواشکها و پاستیلهای بستهای شکر و افزودنی زیادی دارند و فیبرشان کم است. گاهبهگاه اشکالی ندارد، ولی جای کشمش و توت خشک را نمیگیرند.
خشکبار برای بچههای لاغر خوب است؟
برای بچهها هم میانوعدهی خوبی است، به شرط اینکه بعدش دندانهایشان تمیز شود. برای کودکان کمسن، خشکبار درشت و سفت را خرد کنید تا خطر خفگی نداشته باشد. اگر لاغری کودک نگرانتان کرده، با پزشک کودک صحبت کنید.
خشکبار کمدردسرترین کالری اضافهای است که میشود به روز اضافه کرد: نه آشپزی میخواهد، نه یخچال، نه وقت. از یک مشت توت خشک کنار چای عصر شروع کنید، بعد کشمش را به صبحانه ببرید و هر دو سه هفته ببینید وزنتان چقدر جابهجا شده است.