رژیم دانشجویی: برنامه ۴ هفتهای با غذای سلف و بودجه کم
انتشار: ۱۸ فروردین ۱۴۰۵
رژیم دانشجویی یعنی با همان غذای سلف، یک یخچال کوچک خوابگاه و بودجهی محدود، کمی کمتر از نیاز بدنتان بخورید. لازم نیست ژتون سلف را کنار بگذارید؛ کافی است برنج سلف را نصف کنید، صبحانه را حذف نکنید، چند خوراکی ساده و پرپروتئین در اتاق داشته باشید و شبهای امتحان را با چای شیرین و پفک نگذرانید. برنامهی ۴ هفتهای این مطلب هر هفته یکی از همین عادتها را اضافه میکند.
زندگی دانشجویی شرایط خودش را دارد. کلاس ساعت هشت صبح و آزمایشگاه تا عصر، غذایی که دست شما نیست و هر روز با همان مقدار برنج کشیده میشود، و شببیداریهایی که بیشتر با تنقلات میگذرد. توصیههایی که برای کسی نوشته شدهاند که آشپزخانهی کامل دارد، اینجا به کار نمیآیند. پس از همان چیزی شروع میکنیم که دارید.
چرا خیلی از دانشجوها در خوابگاه وزن اضافه میکنند؟
همهی دانشجوها وزن اضافه نمیکنند و بعضیها حتی لاغرتر میشوند. اما برای کسانی که وزنشان بالا میرود، معمولاً چند الگوی تکراری در کار است:
وعدهها نامنظماند. صبحانه به خاطر کلاس اول صبح حذف میشود و ناهار و شام دیرتر و بیشتر خورده میشوند.
بشقاب سلف معمولاً برنج زیادی دارد و نان کنارش هم سر میز است.
شبها، بهخصوص در فصل امتحان، نودل و پفک و بیسکویت و چای شیرین جای شام را میگیرند یا به آن اضافه میشوند.
خیلیها از خانه دورند و غذای خانگی متعادل را کم میخورند.
ساعتها نشستن سر کلاس و پشت لپتاپ، حرکت روزانه را کم میکند.
کمخوابی و استرس امتحان معمولاً اشتها را بیشتر و دست را به سمت خوراکی شیرین میبرد.
هیچکدام از اینها به اراده ربطی ندارد؛ نتیجهی طبیعی یک سبک زندگی تازه است. خبر خوب این است که با چند تغییر کوچک، همین سبک زندگی میتواند کاهش وزن را هم ممکن کند.
غذای سلف را چطور رژیمی کنیم؟
غذای سلف را نمیشود عوض کرد، اما میشود مقدارش را مدیریت کرد. بیشترین کالری بشقاب سلف از برنج میآید؛ یک دیس سلف معمولاً سه کفگیر برنج یا بیشتر دارد که خودش حدود ۴۵۰ تا ۵۵۰ کالری است.
غذای سلف
کالری تقریبی یک سینی کامل
چطور سبکترش کنیم
چلو مرغ
۷۰۰ تا ۹۵۰
نصف برنج، پوست مرغ را جدا کنید
چلو کباب کوبیده
۷۵۰ تا ۱۰۰۰
نصف برنج، کرهی روی برنج نه
قیمه با برنج
۷۵۰ تا ۱۰۰۰
سیبزمینی سرخکردهی رویش را کم کنید
قورمهسبزی با برنج
۷۰۰ تا ۹۵۰
خورش را از عمق ظرف بردارید، روغن رو را نه
ماکارونی
۶۰۰ تا ۸۵۰
دو سوم بشقاب، با ماست یا سالاد
عدسپلو
۵۵۰ تا ۸۰۰
یکی از سبکترین گزینههای سلف
لوبیاپلو
۶۵۰ تا ۹۰۰
نصف برنج، با ماست
کتلت با نان
۵۰۰ تا ۷۰۰
یک نان کمتر، گوجه و خیارشور بیشتر
شنیسل مرغ با سیبزمینی
۶۵۰ تا ۹۰۰
سیبزمینی را کم کنید، سالاد بگیرید
سبزیپلو با ماهی
۶۵۰ تا ۹۰۰
ماهی کامل، برنج نصف
عددها برای سلفهای مختلف فرق میکنند، چون اندازهی کفگیر و مقدار روغن یکی نیست. اما الگو تقریباً همهجا یکی است: پروتئین غذا را کامل بخورید و برنج را کم کنید.
چند ترفند که در سلف جواب میدهد:
برنج را نصف کنید و بقیه را نگه دارید. یک ظرف دربدار کوچک همراه داشته باشید و نصف برنج را برای شام ببرید. هم کالری ناهار کم میشود و هم شام آماده دارید. فقط برنج را زود در یخچال بگذارید و تا روز بعد مصرفش کنید.
نان کنار برنج را نخورید. سلفها معمولاً نان را آزاد میگذارند. اگر برنج دارید، نان لازم نیست.
ماست و سالاد را جا نیندازید. اگر سلف ماست یا سالاد یا سبزی دارد، حتماً بگیرید. حجم بشقاب را بالا میبرند، بیآنکه کالری زیادی اضافه کنند.
نوشابه را با دوغ یا آب عوض کنید. هر قوطی نوشابه حدود ۱۴۰ کالری قند خالص است.
غذای سبکتر را رزرو کنید. وقتی هفتهی بعد را رزرو میکنید، بین دو گزینه معمولاً عدسپلو یا چلو مرغ از کوبیده و قیمه سبکترند.
آشپزی در خوابگاه با کتری و یک شعله
بیشتر خوابگاهها آشپزخانهی مشترک کوچکی دارند و در اتاقها فقط یخچال کوچک و کتری برقی هست. با همین امکانات هم میشود چند وعدهی سالم و سیرکننده درست کرد. وسایل گرمایشی و آشپزی در اتاق را فقط اگر مقررات خوابگاه اجازه میدهد استفاده کنید.
با کتری برقی
جو دوسر: نصف لیوان جو را در کاسه بریزید، آب جوش رویش بریزید، درش را بگذارید و پنج دقیقه صبر کنید. با یک قاشق کرهی بادامزمینی یا یک موز خردشده، صبحانهای حدود ۳۰۰ کالری دارید.
نودل سالمتر: فقط نصف ادویهی بسته را بریزید تا نمک کمتر شود و یک تخممرغ آبپز و کمی سبزی خردشده یا ذرت کنسروی کنارش بگذارید. نودل خالی پروتئین کمی دارد؛ تخممرغ آن را به یک وعدهی واقعی نزدیک میکند.
چای و دمنوش بیقند: در طول روز جای نوشابه و آبمیوهی صنعتی.
با یک شعله در آشپزخانهی مشترک
املت گوجه یا نیمرو: دو تخممرغ با یک قاشق چایخوری روغن، کمتر از ده دقیقه وقت میگیرد و حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ کالری است.
عدسی سریع: عدس را از شب قبل خیس کنید تا زودتر بپزد. یک قابلمه عدسی برای دو سه روز صبحانه یا شام کافی است.
خوراک لوبیا با کنسرو: لوبیای کنسروی را آبکش کنید، با گوجه و پیاز و کمی ادویه گرم کنید. با یک تکه نان یک شام کامل است.
کنسرو تن ماهی: روغنش را خالی کنید و با گوجه و خیار و کمی لیموترش لای نان بگذارید؛ ساندویچی پرپروتئین و بیدردسر.
اگر هماتاقی دارید، آشپزی را تقسیم کنید. یک نفر عدسی بپزد و یک نفر خوراک لوبیا، و هر دو غذا بین دو نفر نصف شود. هم هزینه کمتر میشود و هم تنوع بیشتر.
چه خوراکیهایی در یخچال خوابگاه نگه داریم؟
یخچال خوابگاه کوچک است و معمولاً مشترک. خوراکیهایی را انتخاب کنید که یا بیرون از یخچال سالم میمانند یا جای کمی میگیرند:
بیرون از یخچال
داخل یخچال
جو دوسر
تخممرغ (برای چند روز)
کنسرو لوبیا، نخود و تن ماهی
ماست ساده یا کمچرب
نان، در کیسهی دربسته برای دو سه روز
پنیر سفید
گردو، بادام یا نخودچی در ظرف کوچک
خیار، گوجه و هویج
میوههای مقاوم مثل سیب و پرتقال
شیر کمچرب
کرهی بادامزمینی
برنج اضافهی سلف (حداکثر تا فردا)
خرید را هفتهای یک بار و با فهرست انجام دهید. این کار هم جلوی خریدهای هوسی از بوفهی دانشگاه را میگیرد و هم هزینه را پایینتر نگه میدارد. برای ایدههای بیشتر دربارهی خوراکیهایی که هم ارزاناند و هم سیرکننده، برنامهی رژیم لاغری ارزان را بخوانید.
برنامه ۴ هفتهای رژیم دانشجویی
این برنامه بهجای اینکه همهچیز را یکشبه عوض کند، هر هفته یک عادت تازه اضافه میکند. عادتهای هفتههای قبل هم سر جایشان میمانند.
هفته
تمرکز
کار اصلی
اول
شناختن
ثبت همهی خوراکیها و پیدا کردن کالری هدف
دوم
سلف و صبحانه
نصف کردن برنج سلف، صبحانهی ثابت هر روز
سوم
حرکت
پیادهروی روزانه و استفاده از امکانات ورزشی دانشگاه
چهارم
شبها و امتحان
میانوعدهی برنامهریزیشده و خواب کافی
هفته اول: ببینید چه میخورید
این هفته رژیم نمیگیرید؛ فقط ثبت میکنید. ناهار سلف، چای و قندش، بیسکویت بین کلاسها و نودل نیمهشب، همه حساباند. همزمان کالری روزانهتان را با محاسبهگر کالری و ماکروی روزانه پیدا کنید و ۳۰۰ تا ۵۰۰ کالری از آن کم کنید تا کالری هدفتان به دست بیاید.
بیشتر دانشجوها در همین هفته میفهمند کالری اضافه از کجا میآید. برای بعضی برنج سلف است، برای بعضی خوراکیهای شب و برای بعضی نوشیدنیهای شیرین.
غذای سلف تقریباً هر هفته تکرار میشود و ثبتش نباید هر بار از اول باشد. برای غذایی که مرتب میخورید، کافی است نامش را در جستوجوی فیگ فیت تایپ کنید و واحد و تعداد را انتخاب کنید؛ پرتکرارها را هم نشاندار کنید تا دفعهی بعد بدون تایپ، از فهرست نشانشدهها ثبتشان کنید. اگر غذایی را پیدا نکردید، با ثبت دستی عنوان و کالریاش را وارد کنید.
هفته دوم: سلف و صبحانه
حالا کسری کالری شروع میشود. دو تغییر این هفته معمولاً کافی است. اول، برنج سلف را نصف کنید و نان کنار برنج را نخورید. همین کار معمولاً ۲۰۰ تا ۳۰۰ کالری از ناهار کم میکند. دوم، یک صبحانهی ثابت داشته باشید که در پنج دقیقه آماده شود: دو تخممرغ آبپز که شب قبل پختهاید با یک تکه نان، یا فرنی جو با آب جوش کتری. کسی که صبحانه میخورد، معمولاً سر ناهار سلف با گرسنگی کمتری مینشیند.
هفته سوم: حرکت در پردیس
پردیس دانشگاه پر از فرصت راه رفتن است. فاصلهی خوابگاه تا دانشکده را پیاده بروید، بهجای آسانسور پله را انتخاب کنید و بعد از ناهار ده پانزده دقیقه در محوطه قدم بزنید. هدف این هفته، روزی حدود ۳۰ دقیقه پیادهروی است، حتی اگر در چند تکه انجام شود.
بیشتر دانشگاهها سالن ورزشی، استخر یا زمین فوتبال دارند که دانشجوها میتوانند از آنها استفاده کنند. اگر حوصلهی تمرین تنها را ندارید، با هماتاقی یا همکلاسی بروید. برای یک برنامهی قدمبهقدم، برنامه پیادهروی برای لاغری را ببینید.
هفته چهارم: شبها و فصل امتحان
سختترین ساعتهای رژیم دانشجویی معمولاً بعد از ساعت ده شب است. چند کار کمک میکند:
میانوعدهی شب را از قبل انتخاب کنید و فقط همان را در دسترس بگذارید؛ مثلاً یک سیب و یک مشت کوچک گردو، یا یک کاسه ماست.
پفک و چیپس و بیسکویت را در اتاق انبار نکنید. اگر در کمد نباشند، ساعت دو بامداد هم کسی برایشان تا بوفه نمیرود.
چای را کمقند یا بیقند بنوشید. ده استکان چای شب امتحان با دو حبه قند، یعنی ۳۰۰ تا ۴۰۰ کالری قند.
نوشیدنیهای انرژیزا معمولاً قند زیادی دارند و کافئینشان هم خواب بعد از امتحان را به هم میزند.
تا جایی که میشود، شبها هفت ساعت بخوابید. بعد از یک شب کمخوابی، اشتها معمولاً بیشتر میشود و دل آدم خوراکی شیرین میخواهد. رابطهی خواب و لاغری را هم بخوانید.
آخر هفتهی چهارم، وزن و دور کمرتان را با روز اول مقایسه کنید. کاهش ۲ تا ۳ کیلو در این چهار هفته نتیجهی خوبی است؛ اگر کمتر بود، ثبتهای هفتهی اول را دوباره نگاه کنید تا ببینید کدام عادت هنوز سر جایش است.
یک روز نمونه با غذای سلف
این روز برای دانشجویی است که کالری هدفش حدود ۱۷۰۰ تا ۱۹۰۰ است. اگر هدف شما کمتر است، میانوعدهی شب را کوچکتر کنید.
وعده
چه چیزی
کالری تقریبی
صبحانه در اتاق
دو تخممرغ آبپز، یک تکه نان سنگک، خیار، چای کمقند
حدود ۳۰۰
میانوعده بین کلاسها
یک سیب و یک مشت کوچک نخودچی
حدود ۱۸۰
ناهار سلف
چلو مرغ با نصف برنج، ماست، سالاد
حدود ۵۵۰
عصرانه
یک لیوان شیر کمچرب
حدود ۱۰۰
شام
نصف برنج ناهار با خوراک لوبیای کنسروی و گوجه
حدود ۴۵۰
میانوعدهی شب
یک کاسه ماست یا یک پرتقال
حدود ۱۰۰
جمع این روز حدود ۱۶۸۰ کالری است و پروتئینش از تخممرغ و مرغ و لبنیات و لوبیا تامین میشود. برای اینکه کالری خوراکیهای دیگر را هم پیدا کنید، جستوجوی کالری غذاها را ببینید.
سوالات متداول
با غذای سلف هم میشود لاغر شد؟
بله. غذای سلف معمولاً پروتئین کافی دارد و مشکل اصلیاش مقدار برنج و نان است. اگر برنج را نصف کنید، نان کنار برنج را نخورید و ماست یا سالاد بگیرید، ناهار سلف در یک برنامهی کاهش وزن جا میشود.
نودل برای رژیم بد است؟
یک بسته نودل حدود ۳۵۰ تا ۵۰۰ کالری دارد که بیشترش نشاسته و چربی است و پروتئین و فیبرش کم است. گاهی خوردنش مشکلی ندارد، اما اگر وعدهی ثابت شب شده، با نصف ادویه و یک تخممرغ و کمی سبزی آن را کاملتر کنید یا جایش را به عدسی یا خوراک لوبیا بدهید.
اگر به سلف دسترسی نداشته باشم چه کنم؟
یک روز در هفته را به پخت یکجا اختصاص دهید. یک قابلمه عدسی یا خوراک لوبیا و چند تخممرغ آبپز برای دو سه روز کافی است. برای بقیهی روزها، ساندویچ تن ماهی یا نان و پنیر و گوجه سریع و سیرکنندهاند.
در فصل امتحان رژیم را کنار بگذارم؟
لازم نیست کنار بگذارید، اما میتوانید هدف را موقتاً به حفظ وزن تغییر دهید. در هفتههای پراسترس، همین که وعدهها منظم بمانند و تنقلات شب کنترل شود، کافی است. بعد از امتحانها دوباره کسری کالری را شروع کنید.
دانشجو چقدر در ماه میتواند وزن کم کند؟
برای بیشتر بزرگسالان، کاهش ۰٫۵ تا ۱ کیلوگرم در هفته بازهای امن است؛ یعنی حدود ۲ تا ۴ کیلو در ماه. هفتهی اول ممکن است به خاطر کم شدن آب بدن عدد بیشتری ببینید که طبیعی است.
دوران دانشجویی برای ساختن عادتهای غذایی بهترین فرصت است، چون برای اولین بار خودتان تصمیم میگیرید چه بخورید. از ناهار فردای سلف شروع کنید: نصف برنج، بدون نان، با ماست. بقیهی برنامه را هفتهبههفته اضافه کنید.