تمرین در خانه برای افزایش وزن: ۲۰ دقیقه، بدون باشگاه
انتشار: ۱۸ تیر ۱۴۰۵
تمرین در خانه برای افزایش وزن جواب میدهد، اگر سه کار را با هم انجام دهید: هفتهای سه یا چهار جلسهی حدوداً ۲۰ دقیقهای تمرین قدرتی که هر ست را تا نزدیک ناتوانی ادامه دهید، حرکتها را هر چند هفته سختتر کنید و هر روز ۳۰۰ تا ۵۰۰ کالری بیشتر از نیازتان بخورید. وسیلهی خاصی لازم نیست؛ وزن بدن، یک کولهپشتی پر از کتاب و دو بطری آب برای ماههای اول کافی است. بیشتر مبتدیها در چهار تا شش هفتهی اول قویتر شدن را حس میکنند و تغییر ظاهری معمولاً از حدود هفتهی هشتم به بعد دیده میشود.
بدون باشگاه هم میشود عضله ساخت؟
عضله وزنه نمیشناسد؛ تلاش را میشناسد. چیزی که بدن را به ساختن عضله وادار میکند، فشاری است که ماهیچه در ستهای سخت تجربه میکند. اگر ستی را آنقدر ادامه دهید که فقط یکی دو تکرار دیگر در توانتان مانده باشد، آن ست محرک رشد است؛ فرقی نمیکند با هالتر باشد یا با وزن بدن خودتان. برای همین، تمرین با تکرار بالاتر، مثلاً ۱۵ تا ۲۵ تکرار، هم میتواند عضله بسازد، به شرطی که تکرارهای آخر واقعاً سخت باشند.
محدودیت تمرین خانگی کجاست؟ بیشتر در پاها. پاهای شما هر روز کل وزن بدن را جابهجا میکنند و اسکوات معمولی خیلی زود آسان میشود. راهش حرکتهای تکپا و آهسته کردن تکرارهاست که در بخشهای بعد میبینید. بالاتنه، بهویژه سینه و پشت بازو، با تغییرات شنای سوئدی ماهها جای پیشرفت دارد.
یک نکته را هم از اول بدانید: تمرین بهتنهایی وزن را بالا نمیبرد. تمرین به بدن میگوید «عضله بساز»، اما مصالح ساختمان از غذا میآید. کسی که با کالری کم تمرین کند، قویتر میشود ولی ترازو تکان چندانی نمیخورد.
برنامه ۲۰ دقیقهای: دو جلسهی A و B
برنامه دو جلسه دارد که یک در میان اجرا میشوند. هفتهی اول A، B، A و هفتهی دوم B، A، B. اگر وقت و انرژی دارید، چهار جلسه در هفته هم خوب است؛ فقط دو روز پشت سر هم یک جلسه را تکرار نکنید.
هر جلسه با سه دقیقه گرم کردن شروع میشود: یک دقیقه راه رفتن درجا، سی ثانیه چرخش شانهها، سی ثانیه چرخش لگن و یک دقیقه اسکوات آرام بدون فشار. بعد هر حرکت را سه ست انجام دهید و بین ستها حدود یک دقیقه استراحت کنید.
جلسه A: پا و فشار بالاتنه
حرکت
ست × تکرار
نکته اجرا
اسکوات بلغاری (یک پا روی مبل یا صندلی)
۳ × ۸ تا ۱۵ برای هر پا
پایین رفتن در سه ثانیه
شنای سوئدی (یا نسخهی آسانتر)
۳ × تا نزدیک ناتوانی
بدن صاف از سر تا پاشنه
لانج معکوس
۳ × ۱۰ تا ۱۵ برای هر پا
زانوی عقب نزدیک زمین
دیپ پشت بازو روی صندلی محکم
۳ × ۸ تا ۱۵
آرنجها رو به عقب، نه باز
پلانک
۳ × ۳۰ تا ۶۰ ثانیه
باسن همسطح شانهها
جلسه B: پشت، زنجیرهی پشتی و شانه
حرکت
ست × تکرار
نکته اجرا
ددلیفت رومانیایی تکپا با بطری یا کوله
۳ × ۸ تا ۱۲ برای هر پا
کمر صاف، حرکت از لگن
رویینگ زیر میز محکم
۳ × ۸ تا ۱۵
سینه به سمت لبهی میز
پل باسن تکپا
۳ × ۱۰ تا ۱۵ برای هر پا
یک ثانیه مکث در بالا
پایک پوشآپ (شنای شانه)
۳ × ۶ تا ۱۲
باسن بالا، سر بین دستها
پلانک پهلو
۳ × ۲۰ تا ۴۵ ثانیه برای هر طرف
بدن در یک خط
با سه دقیقه گرم کردن و سه ست از چهار حرکت اصلی، هر جلسه حدود ۲۰ دقیقه طول میکشد. اگر روزی فقط ده دقیقه وقت داشتید، دو حرکت اول را بزنید. یک جلسهی کوتاه از جلسهای که اصلاً انجام نشود خیلی بهتر است.
اگر نام یا اجرای حرکتی برایتان آشنا نیست، آن را در جستوجوی حرکات ورزشی پیدا کنید؛ آنجا تخمین کالریسوزی هر حرکت را هم میبینید.
وقتی حرکتها آسان شد چه کنید؟
این بخش مهمترین قسمت برنامه است. عضله فقط وقتی بزرگتر میشود که کاری سختتر از قبل از آن بخواهید. به این اصل «اضافهبار تدریجی» میگویند. در باشگاه یعنی وزنهی سنگینتر؛ در خانه چند راه دارید:
تکرار بیشتر: وقتی در هر سه ست به سقف بازهی تکرار رسیدید، مثلاً ۱۵ تکرار تمیز، وقت مرحلهی بعد است.
آهستهتر: پایین رفتن را به سه یا چهار ثانیه برسانید. همان اسکوات بلغاری با این سرعت خیلی سختتر میشود.
مکث: در سختترین نقطهی حرکت، مثلاً پایین شنا، دو ثانیه بمانید.
وزنهی خانگی: کولهپشتی با کتاب یا چند بطری آب پرشده. هر بطری ۱٫۵ لیتری حدود ۱٫۵ کیلوگرم است.
نسخهی سختتر حرکت: جدول زیر مسیر چند حرکت اصلی را نشان میدهد.
حرکت
آسان
متوسط
سخت
شنای سوئدی
دستها روی دیوار یا میز
شنای کامل روی زمین
پاها روی صندلی، یا شنا با کوله
اسکوات
اسکوات معمولی
اسکوات بلغاری
اسکوات بلغاری با کوله و پایین رفتن آهسته
پل باسن
دو پا روی زمین
تکپا
تکپا با شانهها روی مبل
رویینگ
بدن تقریباً ایستاده زیر میز
بدن مایلتر
بدن موازی زمین، پاها روی صندلی
پایک پوشآپ
دستها روی صندلی
دستها روی زمین
پاها روی صندلی
قاعده را ساده نگه دارید: هر هفته یا دستکم هر دو هفته، در یکی از حرکتها یک قدم جلو بروید. اگر یک کش مقاومتی هم دارید، برای پشت و شانه خیلی به کار میآید؛ چند حرکت مناسبش را در برنامه تمرین با کش در خانه ببینید.
ثبت سادهی هر جلسه کمک میکند بفهمید جلو میروید یا درجا میزنید. تمرین امروز را در فیگ فیت ثبت کنید تا کالری سوزاندهشده بر اساس مدت تمرین و وزن خودتان تخمین زده شود. اگر گزینهی «کالری ورزش» را در تنظیمات روشن کنید، کالریای که بیشتر از سطح فعالیت روزانهتان سوزاندهاید به سقف کالری همان روز اضافه میشود. اگر سطح فعالیتتان را کم انتخاب کردهاید و میخواهید وزن اضافه کنید، این گزینه کمک میکند تمرین از مازاد کالریتان کم نکند. تعداد ست و تکرار را جداگانه در دفترچه یا یادداشت گوشی بنویسید.
هفته به هفته: کی نتیجه را میبینید؟
بیشتر کسانی که تمرین خانگی را رها میکنند، در هفتهی سوم یا چهارم رهایش میکنند؛ درست وقتی که هنوز چیزی در آینه عوض نشده است. دانستن ترتیب تغییرها کمک میکند آن چند هفته را رد کنید. این جدول برای یک مبتدی است که برنامه و غذا را تقریباً منظم رعایت میکند و اعدادش تخمینیاند:
بازه
چه اتفاقی میافتد
چه چیزی را بسنجید
هفته ۱ و ۲
کوفتگی عضلات، یاد گرفتن فرم حرکت؛ ترازو ممکن است بهخاطر آب و غذای بیشتر کمی بالا برود
فقط حاضر شدن سر تمرین
هفته ۳ تا ۶
تکرارها سریع زیاد میشود؛ بیشترش از هماهنگتر شدن عصب و عضله است
تعداد تکرار شنا و اسکوات
هفته ۷ تا ۱۲
پیراهن روی شانهها و بازوها جذبتر میشود؛ وزن آرام بالا میرود
دور بازو و سینه، وزن هفتگی
بعد از ۳ ماه
تغییر برای اطرافیان هم دیده میشود
عکس از خودتان در نور ثابت، مقایسه با روز اول
با غذای کافی، اضافه شدن حدود ۱ تا ۲ کیلوگرم در ماه برای بیشتر افراد معقول است. سریعتر از این معمولاً سهم چربی را بالا میبرد. وزن را هفتهای یک بار، در یک روز و ساعت ثابت بکشید و دور بازو و سینه را ماهی یک بار با متر خیاطی اندازه بگیرید. اگر ترازو در هفتههای اول بالا رفت و نگران شدید که این وزن چیست، افزایش وزن بعد از شروع ورزش دلیلش را توضیح داده است.
بدون غذای کافی، تمرین وزن اضافه نمیکند
برنامهی تمرینی نصف ماجراست. برای اینکه بدن مصالح ساختن عضله را داشته باشد، دو عدد را بدانید:
کالری: نیاز روزانهتان بهاضافهی ۳۰۰ تا ۵۰۰ کالری. محاسبهگر کالری و ماکروی روزانه این عدد را بر اساس قد، وزن، سن و هدفتان حساب میکند.
پروتئین: برای کسی که تمرین قدرتی میکند، حدود ۱٫۶ تا ۲ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز. برای فردی ۶۰ کیلویی، یعنی حدود ۹۵ تا ۱۲۰ گرم.
پروتئین را بین وعدهها پخش کنید. یک تخممرغ حدود ۶ گرم پروتئین دارد، یک لیوان شیر حدود ۸ گرم، یک کاسه عدسی حدود ۱۵ گرم و ۱۰۰ گرم مرغ پخته حدود ۳۰ گرم. برای ایدههای بیشتر، فهرست خوراکیهای پرپروتئین را ببینید.
بعد از تمرین لازم نیست عجله کنید یا مکمل خاصی بخورید. یک وعدهی معمولی در یکی دو ساعت بعد کافی است. چند گزینهی ساده و ایرانی:
دو تکه نان سنگک با پنیر و چند مغز گردو و یک لیوان شیر؛ حدود ۴۵۰ کالری.
ویدیوهای «تمرین خانگی» در اینترنت بیشتر برای لاغری ساخته شدهاند: پرش، جامپینگ جک، برپیهای پشت سر هم. اینها کالری زیادی میسوزانند و فشار کمی روی هر عضله میآورند؛ یعنی دقیقاً برعکس چیزی که برای افزایش وزن لازم دارید. کمی هوازی خوب است، اما ستون برنامه باید حرکتهای قدرتی کند و سخت باشد.
هر روز یک ویدیوی تازه
عضله با تکرار یک کار و سختتر کردن تدریجی همان کار رشد میکند. اگر هر روز برنامهی متفاوتی بزنید، نمیفهمید قویتر شدهاید یا نه. همین دو جلسه را دستکم هشت تا دوازده هفته نگه دارید.
ستهای راحت
اگر بعد از ۱۵ شنا میتوانستید ۱۰ تای دیگر هم بزنید، آن ست بیشتر گرم کردن بود. ستهای آخر هر حرکت باید طوری باشد که یکی دو تکرار بیشتر در توانتان نمانده باشد، با فرم درست.
استراحت نکردن
عضله در فاصلهی بین تمرینها ساخته میشود، نه حین تمرین. بین دو جلسه دستکم یک روز فاصله بگذارید و شبها هفت تا نه ساعت بخوابید. کوفتگی شدید و مداوم یعنی حجم تمرین برای الان زیاد است.
سوالات متداول
هر روز تمرین کنم سریعتر نتیجه میگیرم؟
نه لزوماً. برای مبتدیها سه تا چهار جلسه در هفته با یک روز استراحت بین جلسهها بهترین نتیجه را میدهد. تمرین هر روزه بدون ریکاوری کافی، معمولاً به خستگی و کوفتگی مداوم میرسد، نه عضلهی بیشتر.
بدون وزنه پاهایم بزرگتر میشود؟
بله، اما فقط با حرکتهای تکپا مثل اسکوات بلغاری، لانج و پل باسن تکپا، و با آهسته کردن تکرارها. اسکوات معمولی با وزن بدن بعد از چند هفته برای بیشتر افراد خیلی آسان میشود و دیگر محرک رشد نیست.
کش ورزشی بخرم یا دمبل؟
اگر میخواهید یک وسیله بخرید، یک دست کش مقاومتی با چند شدت ارزانتر است، جای کمی میگیرد و برای پشت و شانه که در خانه سختترین بخشها هستند، خیلی مفید است. یک جفت دمبل قابل تنظیم هم گزینهی خوبی است، اگر بودجه و جایش را دارید.
صبح تمرین کنم یا شب؟
زمانی که بتوانید هر هفته تکرارش کنید بهترین زمان است. اگر صبح تمرین میکنید، گرم کردن را کمی طولانیتر کنید. فقط با معدهی خیلی پر یا کاملاً خالی تمرین نکنید.
بعد از سه ماه چه کنم؟
اگر هنوز در حرکتهای سخت جدول پیشرفت میکنید، همین برنامه را ادامه دهید. اگر به سختترین نسخهها رسیدهاید و پیشرفت کند شده، وقت اضافه کردن کش، دمبل یا رفتن به باشگاه است.
بیست دقیقه در روز زمان زیادی نیست، اما اگر هفتهای سه بار و چند ماه پشت سر هم تکرار شود، بدنتان را عوض میکند. از نسخهی آسان هر حرکت شروع کنید، هر هفته یک قدم جلو بروید و فراموش نکنید که بخش دیگر کار سر سفره انجام میشود.