لاغری در زمستان: برنامه ۱۲ هفتهای برای روزهای سرد و پراشتها
انتشار: ۲۲ فروردین ۱۴۰۵
لاغری در زمستان شدنی است، به شرطی که برنامهتان با خود زمستان بجنگد نه با شما. یعنی ورزش را به داخل خانه بیاورید، غذاهای گرم زمستانی را سبکتر بپزید و با کسری ملایم حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ کالری در روز جلو بروید. با این روش، کاهش ۰٫۵ تا ۱ کیلوگرم در هفته و چیزی حدود ۶ تا ۱۰ کیلو در دوازده هفته انتظار واقعبینانهای است.
بیشتر ما زمستان را فصل «بعداً» میدانیم: بعد از عید شروع میکنم، هوا که گرم شد پیادهروی میروم. اما همین فصلی که همه کنار میگذارندش، فرصت خوبی است. وقتی بهار برسد و بقیه تازه شروع کنند، شما سه ماه جلوترید.
چرا در زمستان اشتها بیشتر و تحرک کمتر میشود؟
زمستان چند عامل را همزمان به سمت وزن بیشتر هل میدهد و هیچکدام به ارادهی ضعیف ربطی ندارند.
روزها کوتاهاند. ساعت پنج عصر هوا تاریک است و خیلیها از سر کار مستقیم به خانه و زیر کرسی یا کنار بخاری میروند. نور کمتر برای بعضیها با کمحوصلگی و میل بیشتر به غذاهای شیرین و نشاستهای همراه است. حرکت هم کم میشود: پیادهروی عصر در سرما و آلودگی هوا جذابیتی ندارد و پارکها خلوت میشوند.
سفرهی زمستانی هم سنگینتر است. آش رشته با پیاز داغ و کشک، حلیم با کره و شکر، کلهپاچهی جمعه صبح، شیرکاکائوی داغ و تخمه و آجیل شبنشینی. هیچکدام از اینها ممنوع نیستند، اما بیحساب خوردنشان کسری کالری را بهسرعت پاک میکند. مهمانیهای شب یلدا و دورهمیهای بلند شبهای زمستان هم اضافه میشوند.
سرما چربی میسوزاند؟ واقعیت و افسانه
یک باور رایج این است که بدن در سرما برای گرم ماندن کالری زیادی میسوزاند و زمستان خودبهخود لاغر میکند. واقعیت این است که بدن برای حفظ دما کمی انرژی بیشتر مصرف میکند، بهخصوص اگر بلرزید. اما بیشتر ما بیشتر روز را در خانه و محل کار گرم و با لباس گرم میگذرانیم و این اثر عملاً ناچیز میشود. چند دقیقه ایستادن در سرمای ایستگاه اتوبوس، جای یک وعدهی سبکتر را نمیگیرد.
باور دیگر این است که «در زمستان بدن به چربی بیشتری نیاز دارد». بدن انسان امروزی با لباس و گرمایش، نیازی به ذخیرهی چربی برای زمستان ندارد. اشتهای بیشتر زمستانی بیشتر از کمتحرکی، نور کمتر و غذاهای در دسترس میآید.
غذاهای زمستانی: کدام سبکاند و کدام سنگین؟
خبر خوب این است که زمستان ایرانی پر از خوراکیهای گرم و کمکالری هم هست. لبو و شلغم و باقلا، هم گرم و دلچسباند و هم سبک. مشکل بیشتر در افزودنیهاست: پیاز داغ، کره، شکر و روغن.
خوراکی
مقدار نمونه
کالری تقریبی
لبو
یک عدد متوسط (حدود ۱۵۰ گرم)
حدود ۶۵
شلغم پخته
یک کاسه (حدود ۱۵۰ گرم)
حدود ۴۰
باقلا پخته با گلپر
یک کاسه کوچک (حدود ۱۵۰ گرم)
حدود ۱۶۰
سوپ جو با سبزیجات
یک کاسه (حدود ۲۵۰ گرم)
حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰
عدسی
یک کاسه (حدود ۲۵۰ گرم)
حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰
آش رشته با کشک و پیاز داغ
یک کاسه (حدود ۳۰۰ گرم)
حدود ۳۵۰ تا ۴۵۰
حلیم با یک قاشق شکر و یک قاشق کره
یک کاسه (حدود ۳۰۰ گرم)
حدود ۴۵۰
شیرکاکائوی داغ
یک لیوان
حدود ۲۰۰
کلهپاچه
یک پرس
بسیار متغیر، اغلب بیش از ۶۰۰
پرتقال
یک عدد متوسط
حدود ۶۰ تا ۷۰
انار
یک عدد متوسط
حدود ۱۲۰ تا ۱۴۰
اعداد تقریبیاند و به دستور پخت بستگی دارند. برای دیدن کالری خوراکیهای دیگر، فهرست خوراکیهای کمکالری را ببینید.
آش و حلیم را سبکتر بپزید
پیاز داغ را با یک قاشق روغن و کمی آب، با در بسته تفت دهید و روی آش فقط یک قاشق از آن بریزید، نه یک لایه.
کشک را کمچرب انتخاب کنید و با قاشق اندازه بگیرید.
حلیم را با دارچین بخورید و شکر را نصف کنید. کره یا روغن روی حلیم را کلاً کنار بگذارید یا به یک قاشق چایخوری برسانید.
آش و سوپ را وعدهی اصلی حساب کنید، نه پیشغذا. یک کاسه آش رشته با نان، خودش یک ناهار کامل است.
لبو و باقلا را میانوعدهی عصر کنید. جای شیرینی و بیسکویت را خوب پر میکنند.
ورزش در خانه برای روزهای سرد
وقتی پیادهروی بیرون سخت است، ورزش را نباید تعطیل کرد؛ فقط جایش عوض میشود. لازم نیست باشگاه بروید. با یک فضای دو متری و یک تشک، میشود همان کالری پیادهروی را سوزاند و عضله هم ساخت.
یک تمرین دایرهای ساده برای خانه، سه دور پشت سر هم با یک دقیقه استراحت بین دورها:
اسکوات با وزن بدن: ۱۵ تکرار
شنای سوئدی روی زانو یا روی دیوار: ۱۰ تکرار
لانج درجا: هر پا ۱۰ تکرار
پل باسن: ۱۵ تکرار
پلانک: ۲۰ تا ۳۰ ثانیه
جامپینگ جک یا قدم زدن سریع درجا: ۴۵ ثانیه
این تمرین حدود ۲۰ تا ۲۵ دقیقه طول میکشد. برای روزهای دیگر، بالا و پایین رفتن از پلههای ساختمان، طنابزنی در پارکینگ یا پیادهروی تند در پاساژ و فروشگاههای بزرگ هم گزینههای خوبیاند. اگر میخواهید بدانید هر حرکت حدوداً چقدر کالری میسوزاند، جستوجوی حرکات ورزشی شاخص MET و تخمین کالریسوزی هر حرکت را نشان میدهد.
برنامهی پیشنهادی هفته:
روز
تمرین
مدت
شنبه
تمرین دایرهای خانه
۲۵ دقیقه
یکشنبه
پیادهروی تند، بیرون یا در پاساژ
۳۰ دقیقه
دوشنبه
استراحت یا کشش سبک
۱۰ دقیقه
سهشنبه
تمرین دایرهای خانه
۲۵ دقیقه
چهارشنبه
پله یا طناب
۲۰ دقیقه
پنجشنبه
تمرین دایرهای خانه
۲۵ دقیقه
جمعه
پیادهروی طولانیتر در ساعت آفتابی
۴۵ دقیقه
در زمستان، ورزشهای کوتاه خانگی معمولاً جایی ثبت نمیشوند و چند هفته بعد معلوم نیست واقعاً چقدر تحرک داشتهاید. در فیگ فیت حرکت را از فهرست انتخاب و مدتش را تنظیم میکنید تا کالری سوزاندهشده بر اساس شاخص MET و وزن خودتان تخمین زده شود؛ برای اینکه تخمین با بدن شما حساب شود، باید پیش از آن وزنتان را ثبت کرده باشید. اگر حرکتی در فهرست نبود، نام و کالریاش را دستی وارد کنید.
برنامه ۱۲ هفتهای لاغری در زمستان
دوازده هفته تقریباً اندازهی یک زمستان است. برنامه را به سه مرحلهی چهارهفتهای تقسیم کنید که هر کدام یک تمرکز دارد. مهم نیست از اول آذر شروع کنید یا وسط دی؛ هر وقت شروع کنید، دوازده هفتهی شماست.
هفته ۱ تا ۴: پایهریزی در روزهای کوتاه
کالری نگهداریتان را با محاسبهگر TDEE تخمین بزنید و ۳۰۰ تا ۵۰۰ کالری از آن کم کنید.
سه روز در هفته تمرین دایرهای خانه را شروع کنید. هفتهی اول دو دور کافی است.
صبحانه را با پروتئین شروع کنید. تخممرغ و پنیر، صبحهای سرد را سیرتر شروع میکنند.
یک قانون شبنشینی بگذارید: تخمه و آجیل در یک ظرف کوچک، نه مستقیم از کیسه.
روز اول وزن و دور کمر را بنویسید.
هفته ۵ تا ۸: اوج سرما و مهمانیها
این مرحله معمولاً با سردترین روزها و شلوغترین دورهمیها همزمان است. هدف این چهار هفته «حفظ ریتم» است، نه رکورد زدن.
تمرین را به سه دور و پنج روز در هفته برسانید، اما اگر هفتهای فقط سه روز شد، اشکالی ندارد.
برای مهمانیها از قبل تصمیم بگیرید: یک بشقاب، یک بار. پیش از رفتن یک میانوعدهی پروتئینی بخورید تا گرسنه نرسید.
بعد از هر شب پرخوری، فردا را جبرانی نکنید؛ به برنامهی معمولی برگردید.
اگر ترازو دو هفته ثابت ماند، اول نمک و آش و حلیمهای اضافه را بررسی کنید، بعد کالری را کمی کم کنید.
هفته ۹ تا ۱۲: آماده شدن برای بهار
روزها کمکم بلندتر میشوند. حالا وقت بیرون بردن دوبارهی پیادهروی است.
هر بار که هوا آفتابی بود، پیادهروی را بیرون ببرید و کمکم به ۴۰ تا ۴۵ دقیقه برسانید.
کالری هدف را با وزن جدید دوباره حساب کنید؛ بعد از چند کیلو کاهش، نیاز بدنتان هم کمتر شده است.
در تمرین خانه، تکرارها را بیشتر کنید یا یک کش مقاومتی اضافه کنید.
پایان هفتهی ۱۲، وزن و دور کمر را با روز اول مقایسه کنید.
اگر پایان زمستان شما با نوروز گره خورده است، برنامه لاغری تا عید نوروز جزئیات اسفند و تعطیلات را جداگانه بررسی کرده است.
آب، نور و خواب در زمستان
در هوای سرد تشنگی کمتر حس میشود و خیلیها کل روز را با چای میگذرانند. گاهی هم تشنگی با گرسنگی اشتباه گرفته میشود. اگر میخواهید بدانید روزانه حدوداً چقدر آب لازم دارید، محاسبهگر نیاز آبی روزانه تخمینش را میدهد. یک فلاسک آب گرم یا دمنوش بدون قند روی میز کار، نوشیدن را در زمستان راحتتر میکند.
نور روز را هم جدی بگیرید. ده پانزده دقیقه پیادهروی در آفتاب صبح یا ظهر، هم تحرک است و هم به تنظیم خواب کمک میکند. شبهای بلند زمستان وسوسهی بیدار ماندن و سریال دیدن را بیشتر میکنند؛ کمخوابی هم اشتهای فردا را بالا میبرد. مقالهی خواب و لاغری این ارتباط را کامل توضیح داده است.
سوالات متداول
در زمستان سختتر لاغر میشویم یا تابستان؟
قانون بدن در هر دو فصل یکی است: کسری کالری. زمستان فقط شرایط را سختتر میکند، چون تحرک کمتر و غذاها سنگینترند. با ورزش در خانه و سبکتر پختن غذاهای زمستانی، سرعت کاهش وزن در زمستان تفاوت معناداری با فصلهای دیگر ندارد.
آش و حلیم در رژیم ممنوع است؟
نه. یک کاسه آش یا حلیم را میشود در رژیم خورد، به شرطی که وعدهی اصلی حسابش کنید و افزودنیهایش را کم کنید. پیاز داغ، کره و شکر بیشترین سهم کالری را دارند، نه خود آش یا حلیم.
ورزش در هوای سرد بیرون خطر دارد؟
برای بیشتر آدمهای سالم، پیادهروی در هوای سرد با لباس لایهلایه مشکلی ندارد. اگر بیماری قلبی یا آسم دارید، یا هوا آلوده است، ورزش را به داخل خانه ببرید و پیش از ورزش در سرما با پزشک مشورت کنید.
در زمستان چرا بیشتر هوس شیرینی میکنیم؟
بخشی از آن به نور کمتر و کمحوصلگی زمستانی برمیگردد و بخشی به عادتهای فصل، مثل شیرینیهای مهمانی و شیرکاکائوی داغ. خواب کافی، نور روز، صبحانهی پرپروتئین و میوههای زمستانی مثل پرتقال و نارنگی کمک میکنند این هوس آرامتر شود.
کرسی و بخاری روی وزن اثر دارند؟
مستقیم نه، اما ساعتها نشستن کنار بخاری یا زیر کرسی معمولاً با تخمه و آجیل و چای همراه است و تحرک را کم میکند. اگر شبنشینی زمستانی جزو عادتهای خانواده است، خوراکیاش را از قبل در ظرف کوچک بکشید.
زمستان قرار نیست فصل وقفه باشد. همین هفته فقط دو کار را شروع کنید: سه جلسه تمرین دایرهای در خانه و سبکتر کردن پیاز داغ آش. بقیهی برنامه را هفتهبههفته اضافه کنید تا وقتی بهار رسید، بهجای «شروع»، از «ادامه» حرف بزنید.