داروهای چاق‌کننده؛ راهنمای کاهش وزن هنگام مصرف دارو

بعضی داروها واقعاً می‌توانند وزن را بالا ببرند؛ از جمله داروهای کورتونی، برخی داروهای ضدافسردگی و ضدروان‌پریشی، برخی داروهای تثبیت‌کننده خلق و ضدتشنج، انسولین و بعضی داروهای دیابت. سازوکارشان معمولاً بیشتر شدن اشتها، احتباس آب یا کم شدن انرژی و تحرک است. اما راه حل، قطع یا کم کردن خودسرانه دارو نیست. راه درست این است که موضوع را با پزشکی که دارو را تجویز کرده در میان بگذارید و هم‌زمان با چند عادت غذایی و حرکتی، جلوی اضافه شدن وزن را بگیرید.

اگر «داروهای چاق کننده» را جست‌وجو کرده‌اید، احتمالاً یا تازه داروی جدیدی را شروع کرده‌اید و نگران وزنتان هستید، یا چند ماه است دارو مصرف می‌کنید و می‌بینید لباس‌ها تنگ‌تر شده‌اند. در هر دو حالت، دانستن اینکه دارو چطور روی وزن اثر می‌گذارد، اولین قدم است.

چرا بعضی داروها وزن را بالا می‌برند؟

داروها از چند راه متفاوت روی وزن اثر می‌گذارند و دانستن راه اصلی، نوع واکنش را مشخص می‌کند:

• بعضی داروها روی مرکز گرسنگی و سیری مغز اثر دارند. آدم زودتر گرسنه می‌شود، دیرتر سیر می‌شود یا میل بیشتری به شیرینی پیدا می‌کند.
• بعضی دیگر باعث می‌شوند بدن آب و نمک بیشتری نگه دارد. این وزن چربی نیست، اما عدد ترازو و تنگی لباس را تغییر می‌دهد.
• داروهایی که آدم را خسته یا خواب‌آلود می‌کنند، تحرک روزانه را کم می‌کنند و در نتیجه کالری کمتری می‌سوزد.
• گروهی هم روی سوخت‌وساز قند و چربی، یعنی نحوه مصرف و ذخیره انرژی در بدن، اثر می‌گذارند.

یک نکته هم کمتر گفته می‌شود: گاهی بالا رفتن وزن به خود دارو مربوط نیست، بلکه به بهتر شدن بیماری است. کسی که با افسردگی اشتهایش را از دست داده بود، با درمان دوباره غذا می‌خورد. کسی که پرکاری تیروئید داشت، با درمان وزن از دست رفته را برمی‌گرداند. این وزن، بخشی از بهبودی است.

کدام داروها بیشتر با افزایش وزن همراه‌اند؟

این جدول گروه‌هایی را نشان می‌دهد که در منابع پزشکی بیشتر با افزایش وزن همراه دانسته می‌شوند. چند نکته را پیش از خواندنش در نظر داشته باشید: همه کسانی که این داروها را مصرف می‌کنند چاق نمی‌شوند، مقدار اثر از فردی به فرد دیگر و بین داروهای یک گروه فرق می‌کند، و در بیشتر موارد فایده دارو برای بیماری از اثرش روی وزن مهم‌تر است.