کالری تهدیگ؛ تهدیگ نان، سیبزمینی و برنج در رژیم
انتشار: ۲۱ مرداد ۱۴۰۵
یک تکه تهدیگ متوسط، به اندازهی کف دست، معمولاً بین ۱۵۰ تا ۲۵۰ کالری دارد؛ تقریباً به اندازهی یک کفگیر پر برنج. تهدیگ برنج معمولاً سبکتر از تهدیگ نان است و هر برش تهدیگ سیبزمینی بهتنهایی کم است، اما چون معمولاً چند برش با هم برداشته میشود، جمعش بالا میرود. کالری تهدیگ بیشتر از روغن ته قابلمه میآید، نه از نان یا برنج یا سیبزمینی.
خبر خوب این است که تهدیگ با رژیم دشمنی ندارد. کسی که یک تکه تهدیگ را جای یک کفگیر برنج بردارد، کالری بیشتری نخورده و احتمالاً از سفره راضیتر بلند میشود. چیزی که حساب را به هم میزند، تکهی دوم و سومی است که بیحساب از دیس برداشته میشود.
چرا تهدیگ اینقدر کالری دارد؟
برای پختن تهدیگ، معمولاً سه تا شش قاشق غذاخوری روغن ته قابلمه ریخته میشود. هر قاشق غذاخوری روغن حدود ۱۲۰ کالری دارد، پس ته قابلمه چیزی بین ۳۶۰ تا ۷۲۰ کالری روغن جمع شده است. این روغن در برنج بقیهی قابلمه پخش نمیشود؛ بیشترش در همان لایهی تهدیگ میماند.
حالا اگر این تهدیگ چهار تکه شود، هر تکه علاوه بر کالری نان یا برنج خودش، ۹۰ تا ۱۸۰ کالری روغن هم دارد. دلیل دوم هم این است که تهدیگ آبش را از دست داده و برشته شده است. در حجم مساوی، تهدیگ برنج از پلوی معمولی برنج بیشتری دارد، چون دانهها فشرده و خشک شدهاند.
یعنی کالری تهدیگ را بیش از هر چیز دو عامل تعیین میکنند:
مقدار روغن ته قابلمه، که از خانهای به خانهی دیگر چند برابر فرق میکند.
اینکه تهدیگ به چند تکه تقسیم شود و هر کس چند تکه بردارد.
دربارهی سهم روغن در کل کالری غذای خانگی، مطلب کالری روغن را ببینید؛ آنجا حساب قاشقبهقاشق روغن را مفصلتر باز کردهایم.
کالری انواع تهدیگ؛ جدول مقایسه
عددهای این جدول برای تهدیگی است که با مقدار معمول روغن در قابلمهی خانگی پخته شده باشد. تهدیگ رستوران و مهمانی معمولاً به حد بالای دامنه نزدیکتر است.
نوع تهدیگ
سهم
کالری تقریبی
تهدیگ برنج ساده
یک تکهی کفدستی
۱۵۰ تا ۲۲۰
تهدیگ نان لواش
یک تکهی کفدستی
۱۸۰ تا ۲۵۰
تهدیگ سیبزمینی
یک برش گرد
۶۰ تا ۱۲۰
تهدیگ سیبزمینی
سهم معمول، سه برش
۲۰۰ تا ۳۵۰
تهدیگ ماست و زعفران
یک تکهی کفدستی
۲۰۰ تا ۳۰۰
تهدیگ ماکارونی
یک تکهی کفدستی
۲۰۰ تا ۳۰۰
تهدیگ پلوپز
یک تکهی کفدستی
۱۲۰ تا ۱۸۰
تهدیگ برنج
سادهترین و معمولاً سبکترین نوع است. برنج کمتر از نان روغن میکشد و اگر قابلمه نچسب باشد، با روغن کمتری هم ترد میشود. تهدیگ برنجی که با کره یا روغن زیاد درست شده، به سادگی به ۲۵۰ کالری در هر تکه میرسد.
تهدیگ نان
لواش نازک است و روغن را سریع جذب میکند. خود نان هر تکه کالری زیادی ندارد، اما چون لایهی نان ته قابلمه تقریباً همهی روغن را به خودش میکشد، تهدیگ نان معمولاً از تهدیگ برنج سنگینتر است.
تهدیگ سیبزمینی
هر برش سیبزمینی خام فقط ۲۰ تا ۳۰ کالری دارد و بقیهی کالریاش روغن است. برشهای نازکتر روغن بیشتری به ازای هر گرم میگیرند. چون برشها کوچکاند، خیلیها سه چهار برش برمیدارند و حساب نمیکنند؛ همین است که تهدیگ سیبزمینی را پرکالریتر از چیزی که به نظر میرسد میکند.
تهدیگ ماست و زعفران و ماکارونی
ماست و زردهی تخممرغ که برای تهدیگ تهچینی یا ترد کردن تهدیگ برنج استفاده میشوند، کالری خودشان را اضافه میکنند. تهدیگ ماکارونی هم ماکارونی پختهای است که در روغن برشته شده و معمولاً از تهدیگ برنج ساده سنگینتر است.
برای دیدن کالری و ماکروی خود برنج یا نان، پیش از اضافه شدن روغن، جستوجوی کالری غذاها را ببینید.
تهدیگ پلوپز با تهدیگ قابلمه فرق دارد؟
بله، و معمولاً به نفع رژیم. پلوپزهای برقی با کف نچسب برای تهدیگ گرفتن به روغن کمتری نیاز دارند؛ یک تا دو قاشق برای کل قابلمه کافی است. تهدیگ پلوپز معمولاً نازکتر و یکدستتر است و کمتر میسوزد.
تهدیگ قابلمهی معمولی روی گاز، برای اینکه نچسبد و یکدست برشته شود، روغن بیشتری میخواهد. اگر قابلمهتان نچسب نیست، احتمالاً بیشتر از آنچه فکر میکنید روغن ته آن ریخته میشود.
یک تفاوت دیگر هم هست: تهدیگ پلوپز معمولاً فقط یک لایه است و تکههای کمتری از آن درمیآید. وقتی تهدیگ کمتر باشد، تکهی دوم و سوم هم کمتر برداشته میشود.
تهدیگ کمروغن چطور درست کنیم؟
تهدیگ ترد بدون روغن زیاد ممکن است. رازش بیشتر در ظرف و حرارت است تا در مقدار روغن:
از قابلمهی نچسب یا پلوپز استفاده کنید. در قابلمهی معمولی، روغن کم یعنی تهدیگ سوخته یا چسبیده.
روغن را با قاشق اندازه بگیرید، نه از بطری. برای قابلمهی متوسط، دو قاشق غذاخوری روغن بهاضافهی دو قاشق آب کافی است.
برای تهدیگ نان، بهجای ریختن روغن زیر نان، روی دو طرف لواش با برس یا قاشق لایهی نازکی روغن بمالید.
برای تهدیگ سیبزمینی، برشها را خیلی نازک نبرید؛ ضخامت نیم سانتیمتر روغن کمتری به ازای هر گرم میگیرد.
حرارت را اول چند دقیقه متوسط بگذارید تا تهدیگ ببندد و بعد کم کنید. تهدیگ با حرارت ملایم و زمان کافی ترد میشود، نه با روغن بیشتر.
اگر تهدیگ برنج را با ماست و زعفران ترد میکنید، از ماست کمچرب استفاده کنید و زرده را حذف کنید یا نصف کنید.
تهدیگ را طلایی بپزید، نه قهوهای تیره. قسمتهای سوخته و سیاه را هم نخورید؛ هم تلخاند و هم توصیهی رایج این است که غذای نشاستهای را تا حد سوختن سرخ نکنید.
تهدیگ را در رژیم چطور بخوریم؟
تهدیگ را لازم نیست کنار بگذارید. کافی است آن را مثل بخشی از سهم برنج حساب کنید، نه بهعنوان چیزی اضافه بر آن. این چند قاعده کار را ساده میکند:
قانون جایگزینی: یک تکه تهدیگ، یک کفگیر برنج
اگر یک تکه تهدیگ برداشتید، یک کفگیر از برنجتان کم کنید. کالری این دو تقریباً یکی است. کسی که معمولاً سه کفگیر برنج میکشد، میتواند دو کفگیر برنج و یک تکه تهدیگ بردارد و کالری ناهارش ثابت بماند.
تهدیگ را در بشقاب خودتان بگذارید
وقتی تهدیگ وسط سفره در یک دیس است، دستها بیحساب سراغش میروند. سهم خودتان را از اول در بشقاب بگذارید و بعد از آن دیگر از دیس برندارید. تهدیگ سیبزمینی را هم با تعداد برش بشمارید، نه با «یک کم».
اول خورش و سالاد، بعد تهدیگ
اگر تهدیگ را آخر وعده بخورید، معمولاً سیرتر هستید و یک تکه کافی است. تهدیگی که اول وعده و با شکم گرسنه خورده شود، راحت به دو سه تکه میرسد.
روزهای تهدیگ، نان را کنار بگذارید
تهدیگ نان و نان کنار بشقاب روی هم، دو بار نان است. اگر تهدیگ دارید، از نان کنار غذا صرفنظر کنید.
یک نمونه برای مقایسه: بشقابی با سه کفگیر برنج، دو تکه تهدیگ نان و یک تکه نان کنارش، فقط از برنج و نان و تهدیگ حدود ۹۰۰ تا ۱۲۰۰ کالری دارد. بشقابی با دو کفگیر برنج، یک تکه تهدیگ و یک کاسه سالاد شیرازی، حدود ۵۰۰ تا ۷۰۰ کالری. هر دو تهدیگ دارند؛ فرقشان در حساب است.
تهدیگ رستوران و مهمانی را چطور حساب کنیم؟
تهدیگ مهمانی و رستوران معمولاً پرروغنتر از تهدیگ خانه است. در مهمانی، تهدیگ برای پذیرایی درست میشود و میزبان برای اینکه ترد و طلایی بماند، روغن را دریغ نمیکند. در رستوران هم تهدیگ اغلب جدا سرخ میشود. برای این موارد، هر تکه را حدود ۲۵۰ کالری حساب کنید تا تخمینتان کمتر از واقعیت نباشد.
برای ناهاری که بیرون از خانه میخورید و نمیدانید چقدر روغن پای تهدیگ رفته، شمردن دستی سخت است. در فیگ فیت از بشقاب عکس میگیرید و هوش مصنوعی عنوان غذا، کالری و ماکروهایش را تخمین میزند. عکس را از بالا و پیش از اولین لقمه بگیرید تا تکههای تهدیگ هم در کادر باشند. عدد اسکن تخمین است و روغنی که در تهدیگ جذب شده در عکس پیدا نیست، اما ثبت منظم همین تخمینها روند هفتهتان را روشن نگه میدارد.
در تعارفهای مهمانی هم یک راه ساده هست: یک تکه تهدیگ را با لذت بردارید و در بشقاب نگه دارید. وقتی چیزی در بشقابتان هست، تعارف دوم و سوم کمتر میآید. برای کالریهای دیگری که در سفرهی مهمانی از قلم میافتند، راهنمای کالری پنهان سفره ایرانی را بخوانید. اگر تهدیگ کنار قورمهسبزی است، حساب خورش را هم در مطلب کالری قورمهسبزی ببینید.
سوالات متداول
کالری تهدیگ بیشتر است یا برنج؟
در حجم مساوی، تهدیگ کالری بیشتری دارد، چون روغن ته قابلمه را جذب کرده و آبش را از دست داده است. یک تکه تهدیگ متوسط تقریباً به اندازهی یک کفگیر پر برنج کالری دارد، در حالی که حجمش خیلی کمتر است.
کدام تهدیگ برای رژیم بهتر است؟
تهدیگ برنجی که در قابلمهی نچسب یا پلوپز با روغن کم پخته شده، معمولاً سبکترین گزینه است. تهدیگ نان و سیبزمینی روغن بیشتری میکشند، اما اگر با روغن کم و برس درست شوند، فاصلهشان کم میشود.
تهدیگ چاق میکند؟
هیچ غذایی بهتنهایی چاق نمیکند؛ جمع کالری روز است که وزن را تعیین میکند. تهدیگ پرکالری است و اگر بیحساب و اضافه بر سهم برنج خورده شود، کالری روز را بالا میبرد. اگر یک تکه را جای یک کفگیر برنج بخورید، مشکلی پیش نمیآید.
تهدیگ سوخته ضرر دارد؟
قسمتهای سوخته و سیاه را بهتر است نخورید. توصیهی رایج برای غذاهای نشاستهای سرخکرده این است که تا رنگ طلایی پخته شوند، نه قهوهای تیره یا سوخته. تهدیگ طلایی هم خوشمزهتر است.
در رژیم روزی چند تکه تهدیگ مجاز است؟
عدد ثابتی وجود ندارد. اگر تهدیگ را جای برنج حساب کنید، یک تکه در یک وعده برای بیشتر کسانی که رژیم دارند راحت جا میشود. تکهی دوم هم ممکن است، به شرط اینکه از برنج یا نان همان وعده کم شود.
تهدیگ بخشی از سفرهی ایرانی است و قرار نیست رژیم آن را بگیرد. دفعهی بعد که دیس تهدیگ وسط سفره آمد، یک تکه بردارید، یک کفگیر برنج کمتر بکشید و آن را آخر وعده بخورید. اگر خودتان آشپزی میکنید، روغن ته قابلمه را این هفته با قاشق اندازه بگیرید؛ احتمالاً با نصف مقدار همیشگی هم تهدیگ ترد میشود.