برنامه لاغری برای تابستان: ۱۶ هفته چربیسوزی از اسفند
انتشار: ۸ اسفند ۱۴۰۴
برنامه لاغری برای تابستان را بهتر است از اسفند شروع کنید، نه از خرداد. از حدود دهم اسفند تا اول تیر، ۱۶ هفته وقت دارید؛ با کسری روزانهی ۴۰۰ تا ۵۰۰ کالری، پروتئین کافی و دو تا سه جلسه تمرین قدرتی در هفته، این مدت برای کم کردن چند کیلو چربی و دیدن تفاوت واضح در دور کمر کافی است. تمرین قدرتی در این برنامه اختیاری نیست، چون کمک میکند وزنی که کم میشود بیشتر چربی باشد و کمتر عضله.
اردیبهشت که میرسد، صفحهها پر از «رژیم یک ماهه برای تابستان» میشود. یک ماه برای کم کردن چربی واقعی زمان کمی است و بیشتر آن رژیمها فقط آب بدن را کم میکنند. ۱۶ هفته اما فرصت میدهد که بدون گرسنگی شدید پیش بروید، تعطیلات نوروز را هم وسط راه بگذرانید و وقتی هوا گرم شد، به عادتهای تثبیتشده رسیده باشید.
چرا ۱۶ هفته و چرا از اسفند؟
حساب تقویم ساده است. از دهم اسفند تا آخر خرداد حدود ۱۱۳ روز است، یعنی کمی بیش از ۱۶ هفته. این بازه سه ویژگی دارد که به کار چربیسوزی میآید.
اول، وقت کافی برای سرعت امن. با کاهش ۰٫۵ تا ۰٫۷۵ کیلو در هفته، کسری کالری آنقدر تند نیست که عضله را قربانی کند یا اشتها را از کنترل خارج کند. حتی با دو هفتهای که در نوروز فقط وزن را حفظ میکنید، حدود ۱۴ هفتهی کاری باقی میماند.
دوم، هوای مناسب. اسفند و فروردین و اردیبهشت بهترین ماههای سال برای پیادهروی و ورزش بیروناند و ۱۰ تا ۱۲ هفته از این برنامه در همین ماهها میگذرد.
سوم، تمرین قدرتی زمان میخواهد. عضله هفتهبههفته و کند قویتر میشود. کسی که از اسفند تمرین را شروع کند، در خرداد بدنی محکمتر دارد، نه فقط سبکتر.
کاهش وزن یا کاهش چربی؟
ترازو فرق چربی و عضله و آب را نمیفهمد. اگر کالری را خیلی پایین بیاورید و تمرین قدرتی نکنید، بخشی از وزنی که کم میشود عضله است؛ نتیجه بدنی سبکتر ولی شلتر است، و متابولیسمی که کمی کندتر شده. هدف این برنامه کاهش چربی است، با حفظ تا حد ممکن عضله؛ چیزی که در راهنمای کاهش چربی بدون از دست دادن عضله مفصلتر توضیح داده شده است.
برای همین روز اول فقط وزن نکنید. اینها را هم یادداشت کنید:
دور کمر، همسطح ناف.
درصد چربی تخمینی. محاسبهگر درصد چربی بدن با قد و دور گردن و کمر، و برای خانمها دور باسن، تخمینی از آن میدهد. عدد دقیق نیست، اما برای مقایسهی هفتهی اول با هفتهی شانزدهم کار میکند.
وزنه یا تکرارهایی که در چند حرکت اصلی میزنید، مثلاً اسکوات و شنا.
یک شلوار یا پیراهن که الان تنگ است.
در پایان برنامه، اگر وزن کم شده، دور کمر بیشتر کم شده و قدرتتان حفظ شده یا بیشتر شده، بیشتر وزن کمشده چربی بوده است.
کالری و پروتئین در دوره چربیسوزی
نیاز روزانهتان را حساب کنید و ۴۰۰ تا ۵۰۰ کالری از آن کم کنید. اگر وزن اضافهی زیادی ندارید و فقط میخواهید چربی دور شکم کمتر شود، کسری ۳۰۰ تا ۴۰۰ کالری مناسبتر است؛ هرچه چربی بدن کمتر باشد، کسری تند احتمال از دست رفتن عضله را بیشتر میکند.
پروتئین در این برنامه از کالری هم مهمتر است. برای کسی که تمرین قدرتی میکند و در کسری کالری است، مقدار رایج حدود ۱٫۶ تا ۲ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز است. برای فردی ۷۵ کیلویی یعنی حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ گرم. اگر اضافه وزن زیادی دارید، این عدد را بر اساس وزن هدف حساب کنید، نه وزن فعلی. اینکه این مقدار را با غذای ایرانی چطور در وعدهها پخش کنید، در برنامه غذایی ۷ روزه پرپروتئین آمده است.
بقیهی کالری را بین کربوهیدرات و چربی تقسیم کنید، طوری که روزهای تمرین انرژی کافی داشته باشید. برنج و نان را حذف نکنید؛ فقط مقدارش را بشناسید. یک کفگیر برنج قبل از تمرین عصر، از هیچ بهتر است.
برنامه تمرینی ۱۶ هفتهای در چهار مرحله
مراحل هماندازه نیستند، چون تقویم هم یکنواخت نیست. نوروز وسط راه میافتد و خرداد گرم است؛ برنامه اینها را در نظر گرفته است.
مرحله
هفتهها
تمرین قدرتی
هوازی
تمرکز
پایه
۱ تا ۳ (اسفند)
۲ جلسه کل بدن
۳ پیادهروی ۳۰ دقیقهای
یاد گرفتن فرم درست حرکتها
حفظ
۴ و ۵ (تعطیلات نوروز)
۲ جلسه کوتاه با وزن بدن
پیادهروی روزانه، حتی در سفر
حفظ وزن، نه کاهش
پیشرفت
۶ تا ۱۱ (فروردین و اردیبهشت)
۳ جلسه
۲ پیادهروی و ۱ جلسه تناوبی
سنگینتر کردن تدریجی وزنهها
تثبیت
۱۲ تا ۱۶ (اردیبهشت و خرداد)
۳ جلسه
پیادهروی صبح زود یا بعد از غروب
حفظ قدرت در گرما، تنظیم کالری
مرحله پایه: هفته ۱ تا ۳
دو جلسه تمرین کل بدن در هفته، با یک روز فاصله. در هر جلسه پنج حرکت: اسکوات، ددلیفت رومانیایی با دمبل، شنا یا پرس سینه، زیربغل با دستگاه یا کش، و پلانک. از هر حرکت سه ست ۱۰ تا ۱۲ تکراری بزنید، با وزنهای که دو سه تکرار آخر سخت باشد ولی فرم خراب نشود. اگر طرز انجام حرکتی را نمیدانید، در جستوجوی حرکات ورزشی پیدایش کنید.
مرحله حفظ: تعطیلات نوروز
در این دو هفته باشگاه معمولاً تعطیل است یا سفرید. جلسههای ۲۰ دقیقهای با وزن بدن کافیاند: اسکوات، لانج، شنا، پل باسن و پلانک. پیادهروی را در سفر ادامه دهید. هدف کالری را در این دو هفته به حدود نیاز روزانهتان برسانید و کسری نگیرید. وزنی که در این دو هفته ثابت بماند، یعنی برنامه سر جایش است.
مرحله پیشرفت: هفته ۶ تا ۱۱
جلسههای قدرتی به سه برسد. اضافهبار تدریجی اصل این مرحله است: وقتی در یک حرکت هر سه ست را با ۱۲ تکرار و فرم درست زدید، دفعهی بعد کمی وزنه اضافه کنید و دوباره از ۸ تکرار شروع کنید. یک جلسهی تناوبی هم اضافه کنید: مثلاً ۲۰ دقیقه، یک دقیقه راه رفتن تند یا دوچرخهی ثابت با شدت زیاد و دو دقیقه آرام. این مرحله در بهترین هوای سال است؛ هر چقدر میتوانید بیرون راه بروید.
مرحله تثبیت: هفته ۱۲ تا ۱۶
کالری هدف را با وزن جدید دوباره حساب کنید. چند کیلو سبکتر شدهاید و همان عدد اسفند دیگر کسری قبلی را نمیسازد. وزنهها را سبک نکنید؛ در کسری کالری، حفظ قدرت نشانهی خوبی است که عضله حفظ شده. با گرم شدن هوا، ورزش بیرون را به صبح زود یا بعد از غروب ببرید.
روزهای تمرین، بدنتان کالری بیشتری میسوزاند و بهتر است این را در حساب روز ببینید. در فیگ فیت تمرین امروز را از فهرست حرکات انتخاب میکنید و مدتش را تنظیم میکنید تا کالری سوزاندهشده بر اساس شاخص MET حرکت و وزن خودتان تخمین زده شود. اگر گزینهی «کالری ورزش» را در تنظیمات روشن کنید، فقط کالریای که بیش از سطح فعالیت روزانهتان سوزاندهاید به سقف امروز اضافه میشود؛ پس چیزی دو بار حساب نمیشود. این گزینه بهطور پیشفرض خاموش است و در دورهی چربیسوزی، خاموش نگه داشتنش هم انتخاب معقولی است.
چربی شکم را میشود موضعی آب کرد؟
نه. دراز و نشست و کرانچ عضلههای شکم را قوی میکنند، اما چربی روی همان ناحیه را بیشتر از جاهای دیگر نمیسوزانند. بدن چربی را از همهجا برمیدارد و اینکه از کجا زودتر کم شود، بیشتر به ژنتیک و جنسیت بستگی دارد تا به حرکتی که انتخاب میکنید. برای خیلیها، چربی شکم و پهلو آخرین جایی است که کم میشود.
این خبر بدی نیست؛ فقط یعنی کمربند لاغری، کرم چربیسوز و صد کرانچ در روز را کنار بگذارید و وقتتان را روی چیزهایی بگذارید که جواب میدهند: کسری کالری، تمرین قدرتی کل بدن و پیادهروی روزانه. پلانک و حرکات شکم را برای قدرت تنه نگه دارید، نه برای آب کردن چربی شکم.
نسبت دور کمر به قد هم معیار خوبی برای پیگیری چربی شکم است. اگر هر چهار هفته دور کمرتان را اندازه بگیرید، میبینید که حتی وقتی ترازو کند پیش میرود، این عدد کمکم پایین میآید.
گرما، آب و نوشیدنیهای تابستانی
از اردیبهشت، گرما دو چیز را عوض میکند: نیاز به آب بیشتر میشود و نوشیدنیهای شیرین وارد روز میشوند.
عرق کردن چربی نمیسوزاند. وزنی که بعد از یک جلسه ورزش در گرما کم میشود آب است و با اولین لیوان آب برمیگردد. پوشیدن لباس پلاستیکی یا ورزش در گرمای ظهر فقط خطر کمآبی و گرمازدگی را بالا میبرد. ورزش را به ساعتهای خنک ببرید و قبل، حین و بعد از آن آب بنوشید. اگر میخواهید بدانید روزانه حدوداً چقدر آب لازم دارید، محاسبهگر نیاز آبی روزانه تخمینش را بر اساس وزن و فعالیتتان میدهد.
نوشیدنیهای تابستانی گاهی بیشتر از یک وعده کالری دارند:
نوشیدنی یا خوراکی
مقدار نمونه
کالری تقریبی
هندوانه
یک برش بزرگ (حدود ۳۰۰ گرم)
حدود ۹۰
دوغ کمچرب
یک لیوان
حدود ۶۰ تا ۸۰
شربت آبلیمو یا بهارنارنج
یک لیوان با دو قاشق شکر
حدود ۱۰۰
نوشابه
یک قوطی
حدود ۱۴۰
بستنی سنتی
یک اسکوپ
حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰
فالوده با شربت
یک کاسه
حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰
اعداد تقریبیاند. دوغ و هندوانه گزینههای سبک و خنک تابستاناند. شربت را کمشیرین درست کنید و بستنی را برای روزهای خاص نگه دارید، نه برای هر عصر.
بعد از رسیدن تابستان چه کنیم؟
اول تیر پایان برنامه است، نه پایان کار. اگر به هدفتان رسیدهاید، کالری را در دو سه هفته به حدود نیاز روزانهی وزن جدید برگردانید؛ هر هفته ۱۰۰ تا ۱۵۰ کالری اضافه کنید و وزن را ببینید. جزئیات این برگشت تدریجی را در برنامه تثبیت وزن بعد از رژیم میخوانید. تمرین قدرتی را ادامه دهید. عضلهای که در این چهار ماه حفظ کردهاید، با قطع تمرین کمکم از دست میرود.
اگر هنوز به هدف نرسیدهاید، تابستان را هم ادامه دهید، با همان قواعد مرحلهی تثبیت. اگر وسط راه وزن چند هفته ثابت ماند، پیش از اینکه کالری را بیشتر پایین بیاورید، یک هفته دقیقتر ثبت کنید؛ معمولاً جواب در روغن غذا، آخر هفتهها یا نوشیدنیهای شیرین پیدا میشود.
سوالات متداول
در ۱۶ هفته چقدر چربی میشود کم کرد؟
با سرعت ۰٫۵ تا ۰٫۷۵ کیلو در هفته و دو هفته حفظ وزن در نوروز، حدود ۷ تا ۱۰ کیلو برای کسی که اضافه وزن قابلتوجهی دارد شدنی است. کسی که به وزن مطلوب نزدیک است، کندتر پیش میرود و تغییرش بیشتر در دور کمر و ظاهر بدن دیده میشود تا روی ترازو.
ورزش ناشتا صبح چربی بیشتری میسوزاند؟
در طول همان جلسه ممکن است سهم چربی در سوخت کمی بیشتر باشد، اما در کل روز و هفته، چیزی که چربی بدن را کم میکند کسری کالری است. اگر ورزش ناشتا برایتان راحت است اشکالی ندارد؛ اگر سرگیجه یا ضعف میآورد، قبلش یک موز یا یک لقمه نان و پنیر بخورید.
کالری ورزش را باید دوباره بخورم؟
لازم نیست و در دورهی چربیسوزی بهتر است بخش کوچکی از آن را برگردانید یا اصلاً برنگردانید. تخمین کالری ورزش، چه در ساعت هوشمند و چه در اپها، تقریبی است و بیشتر از واقع حساب کردنش کسری را از بین میبرد.
بدون باشگاه هم این برنامه جواب میدهد؟
بله. با دمبلهای قابلتنظیم، کش مقاومتی و حرکات با وزن بدن، میشود همین برنامه را در خانه اجرا کرد. فقط اضافهبار تدریجی را فراموش نکنید: تکرار بیشتر، کش سفتتر یا حرکت سختتر.
اگر از اسفند شروع نکردم چه؟
از هر هفتهای که هستید شروع کنید. اگر فروردین شروع میکنید، مستقیم از مرحله پایه بروید و بعد از سه هفته به مرحله پیشرفت برسید. عدد آخر کمتر میشود، اما عادتها هماناند و تابستان هم آخر کار نیست.
این ۱۶ هفته بیشتر از اینکه دربارهی تابستان باشد، دربارهی بدنی است که بعد از تابستان هم با شما میماند. از همین اسفند با دو جلسه تمرین و یک عدد کالری درست شروع کنید؛ تا خرداد، بقیهاش با تکرار ساخته میشود.