جایگزین نوشابه: ۱۰ نوشیدنی کمکالری برای سفره ایرانی
انتشار: ۲۱ بهمن ۱۴۰۴
بهترین جایگزین نوشابه کنار غذای ایرانی، دوغ کمنمک و آب گازدار ساده با لیموست. هر دو همان حس خنکی و گاز را میدهند و کالریشان یا خیلی کمتر از نوشابه است یا تقریباً صفر. یک قوطی نوشابهی معمولی حدود ۱۴۰ کالری دارد که تقریباً همهاش قند است؛ کسی که با ناهار و شام نوشابه میخورد، فقط با همین عادت روزی ۲۵۰ تا ۳۰۰ کالری مینوشد که هیچ سیریای نمیآورد.
در ادامه، ۱۰ نوشیدنی را میبینید که جای نوشابه را سر سفره میگیرند، با کالری هر لیوان و اینکه با کدام غذا بهتر جور میشوند.
نوشابه چقدر کالری و قند دارد؟
عددهای زیر برای نوشابهی گازدار معمولی، کولا یا پرتقالی، است و بسته به مارک کمی فرق میکند. هر حبه قند ۴ تا ۵ گرم فرض شده است.
اندازه
حجم تقریبی
کالری تقریبی
قند، به حبه قند
لیوان رستوران
۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیلیتر
۱۰۵ تا ۱۳۰
۶ تا ۷ حبه
شیشهای کوچک
۳۰۰ میلیلیتر
حدود ۱۲۵
حدود ۷ حبه
قوطی
۳۳۰ میلیلیتر
حدود ۱۴۰
۷ تا ۸ حبه
بطری خانواده
۱٫۵ لیتر
۶۰۰ تا ۶۵۰
بیش از ۳۰ حبه
یک قوطی نوشابه تقریباً به اندازهی هفت حبه قند، قند دارد. اگر هفت حبه قند را جلوی کسی بگذارید، احتمالاً همه را با یک استکان چای نمیخورد؛ ولی همین مقدار در نوشابهی خنک و گازدار بهراحتی در چند دقیقه نوشیده میشود.
مشکل نوشابه فقط کالری نیست. کالری مایع سیر نمیکند. کسی که با کباب یک قوطی نوشابه میخورد، به خاطر آن یک لقمه هم کمتر نمیخورد؛ ۱۴۰ کالری مستقیم روی وعده اضافه میشود. بطری خانوادهی سر سفره هم بدتر است، چون لیوانها مدام پر میشوند و کسی حساب نمیکند چند لیوان نوشیده است.
نوشابه رژیمی جایگزین خوبی است؟
نوشابهی رژیمی یا «زیرو» کالری ندارد یا تقریباً ندارد، چون بهجای قند، شیرینکنندهی بدون کالری دارد. از نظر کالری، جایگزین کردن نوشابهی معمولی با رژیمی واقعاً تفاوت میسازد: ۱۴۰ کالری کمتر در هر قوطی.
با این حال چند نکته دارد. نوشابهی رژیمی ذائقه را به شیرینی عادت نگه میدارد و کسی که هر روز آن را میخورد، معمولاً هوس نوشیدنی شیرین را کنار نمیگذارد. اسیدی هم هست و برای دندان، مثل نوشابهی معمولی، بهتر است کم باشد. سازمان جهانی بهداشت هم توصیه کرده برای کنترل وزن در درازمدت به شیرینکنندههای بدون قند تکیه نشود.
جمعبندی منطقی این است: نوشابهی رژیمی پل خوبی برای چند هفتهی اول است، بهخصوص برای کسی که روزی چند قوطی نوشابه میخورد. ولی هدف بلندمدت را نوشیدنیهای بیشیرینی یا کمشیرین بگذارید که در ادامه آمدهاند.
۱۰ جایگزین نوشابه کنار غذای ایرانی
کالریها برای یک لیوان حدود ۲۵۰ میلیلیتری و تقریبیاند.
۱. آب گازدار ساده با لیمو
نزدیکترین تجربه به نوشابه، بدون هیچ کالری. آب گازدار یا سودای ساده را با چند قطره آبلیمو یا یک برش لیموترش و چند تکه یخ بنوشید. اگر حس شیرینی کم است، چند برگ نعناع تازه هم اضافه کنید. کالری: تقریباً صفر. مراقب سوداهای طعمدار باشید؛ بعضیشان شکر دارند و برچسبشان را باید خواند.
۲. دوغ کمنمک
انتخاب سنتی کنار کباب و چلوکباب، و دلیلی هم دارد: دوغ پروتئین دارد، خنک است و با غذای چرب جور میشود. هر لیوان بسته به چربی ماستش حدود ۶۰ تا ۱۰۰ کالری دارد. دوغ گازدار هم همین کالری را دارد. تنها ایراد دوغ نمک است؛ دوغ خانگی را کمنمک درست کنید و با نعناع خشک یا پونه طعم دهید.
۳. آب با خیار و نعناع
یک پارچ آب خنک، چند حلقه خیار، چند برگ نعناع و یکی دو برش لیمو. یک ساعت در یخچال بماند تا طعم بگیرد. کالری: تقریباً صفر. برای سفرهی تابستان و مهمانی، ظاهرش هم از بطری نوشابه بهتر است.
۴. عرق نعناع یا عرق بیدمشک
دو سه قاشق عرق نعناع، بیدمشک یا بهارنارنج در یک لیوان آب خنک، طعم و عطر آشنایی دارد و کالریاش تقریباً صفر است. عرق نعناع کنار غذاهای سنگین مثل آبگوشت و کلهپاچه حس سبکی میدهد. فقط عرق ساده بخرید، نه شربت آماده که شکر دارد.
۵. چای سرد بیقند
چای معمولی را کمی کمرنگ دم کنید، بگذارید خنک شود و با یخ، لیمو و نعناع سرو کنید. کالری: تقریباً صفر. اگر شیرینی لازم دارید، یک قاشق چایخوری عسل برای کل پارچ، نه برای هر لیوان.
۶. چای ترش سرد
دمنوش گل چای ترش، سرد و با یخ، رنگ قرمز زیبایی دارد و ترشیاش جای شیرینی را تا حدی پر میکند. بیقند، کالریاش تقریباً صفر است. چای ترش ترشمزه است و خیلیها برایش قند میریزند؛ اگر لازم شد، کمی آب انار یا یک قاشق عسل در کل پارچ کافی است.
۷. سکنجبین کمشیرین
سکنجبین سنتی خوشطعم است، ولی شربتش شکر زیادی دارد: دو قاشق غذاخوری شربت در یک لیوان، حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ کالری. نسخهی سبکتر: یک قاشق شربت، آب بیشتر، خیار رندهشده و نعناع تازه. حدود ۵۰ تا ۶۰ کالری. برای افطار و مهمانی جایگزین خوبی برای نوشابه است، ولی آن را نوشیدنی هر روزه نکنید.
۸. لیموناد خانگی کمشیرین
آب یک لیموترش، یک قاشق چایخوری عسل یا شکر و یک لیوان آب گازدار. حدود ۲۵ تا ۳۵ کالری. لیموناد آمادهی بازار معمولاً به اندازهی نوشابه قند دارد؛ نسخهی خانگی را خودتان کنترل میکنید.
۹. آب گازدار با کمی آب انار
یک لیوان آب گازدار با حدود ۵۰ میلیلیتر آب انار طبیعی، یعنی یک چهارم لیوان. رنگ و طعم شبیه نوشابهی میوهای، با حدود ۳۰ تا ۳۵ کالری. همین کار را با آب پرتقال یا آب سیب طبیعی هم میشود کرد.
۱۰. نوشابه رژیمی، برای دورهی گذار
اگر هیچکدام از گزینههای بالا جای نوشابه را برایتان پر نمیکند، نوشابهی رژیمی بهتر از نوشابهی معمولی است. کالری: تقریباً صفر. آن را پل در نظر بگیرید: اول نوشابهی معمولی را با رژیمی عوض کنید و بعد، کمکم، رژیمی را با آب گازدار و لیمو.
جایگزین
کالری تقریبی هر لیوان
بهترین موقعیت
آب گازدار با لیمو
۰
پیتزا، ساندویچ، غذای بیرون
دوغ کمنمک
۶۰ تا ۱۰۰
کباب، چلوکباب، آبگوشت
آب با خیار و نعناع
۰
سفرهی تابستان، مهمانی
عرق نعناع یا بیدمشک
۰
بعد از غذای سنگین
چای سرد بیقند
۰
عصر، کنار میانوعده
چای ترش سرد
۰
روزهای گرم
سکنجبین کمشیرین
۵۰ تا ۶۰
افطار، مهمانی
لیموناد خانگی
۲۵ تا ۳۵
ناهار تابستان
آب گازدار با آب انار
۳۰ تا ۳۵
جایگزین نوشابهی میوهای
نوشابه رژیمی
۰
دورهی گذار
خیلی از این جایگزینها در واقع آباند، با کمی طعم. اگر آب ساده یا گازدار جای نوشابه را گرفته، هر لیوانش را در کارت آب فیگ فیت ثبت کنید؛ هر لیوان ۲۵۰ میلیلیتر حساب میشود و کنار کالریهای روز دیده میشود. برای اینکه بدانید روزی تقریباً چقدر آب لازم دارید، محاسبهگر نیاز آبی روزانه را امتحان کنید.
آبمیوه و ماءالشعیر جایگزین نوشابه حساب میشوند؟
معمولاً نه، دستکم از نظر کالری. یک لیوان آب پرتقال طبیعی حدود ۱۱۰ کالری دارد و آبمیوههای بستهای هم کموبیش همینقدر یا بیشتر. قند آبمیوه طبیعی است، ولی بدن آن را مثل قند نوشابه دریافت میکند و فیبر میوهی کامل را هم ندارد. اگر میوه دوست دارید، خود میوه را بخورید و آبمیوه را گاهی و در لیوان کوچک بنوشید.
ماءالشعیر هم وضع مشابهی دارد. ماءالشعیرهای طعمدار، مثل لیمویی یا هلویی، در بیشتر مارکها قند قابل توجهی دارند و گاهی کالریشان نزدیک نوشابه است. نوع سادهی بعضی مارکها قند کمتری دارد. تنها راه مطمئن خواندن برچسب است: عدد کالری و قند در هر ۱۰۰ میلیلیتر را ببینید و در حجم قوطی ضرب کنید. راهنمای خواندن برچسب مواد غذایی نشان میدهد این عددها را کجای بسته پیدا کنید.
شربتهای سنتی، مثل شربت آلبالو، بهلیمو یا زعفران، هم اگر با غلظت معمول درست شوند، کالریشان به نوشابه نزدیک است. میشود آنها را رقیقتر درست کرد، ولی جایگزین هر روزهی نوشابه نیستند.
چطور عادت نوشابه را ترک کنیم؟
برای کسی که سالها با هر غذا نوشابه خورده، حذف یکباره سخت است. این قدمها را به ترتیب بردارید:
یک هفته فقط بشمارید. چند لیوان یا قوطی در روز، با کدام وعدهها.
بطری خانواده را از خانه بیرون کنید. اگر هنوز نوشابه میخورید، قوطی یا شیشهی کوچک بخرید. وقتی هر لیوان یک قوطی تازه میخواهد، کمتر تکرار میشود.
اول یک وعده را عوض کنید، معمولاً ناهار. با شام هنوز نوشابه بخورید، ولی با ناهار دوغ یا آب گازدار.
لیوان را کوچک کنید. نصف لیوان نوشابه کنار یک لیوان آب، از یک لیوان پر نوشابه بهتر است.
در رستوران و سفارش بیرون، از اول دوغ یا آب معدنی سفارش دهید. نوشابهای که همراه غذا میآید، معمولاً نوشیده میشود.
اگر ترک کامل سخت بود، نوشابه را به روزهای خاص محدود کنید، مثلاً فقط با پیتزای آخر هفته، و بقیهی روزها جایگزینها را بنوشید.
قند نوشابه معمولاً تنها منبع قند پنهان روز نیست. اگر قند چای هم برایتان زیاد است، برنامه ۳ هفتهای ترک قند با چای همین روش تدریجی را برای چای پیاده میکند. برای میانوعدههایی هم که جای خوراکیهای شیرین را بگیرند، فهرست خوراکیهای کمکالری را ببینید.
سوالات متداول
دوغ برای رژیم بهتر است یا نوشابه رژیمی؟
هر دو از نوشابهی معمولی بهترند. دوغ کمی کالری دارد، ولی پروتئین و کلسیم هم دارد و کنار غذای ایرانی طبیعیتر است. نوشابهی رژیمی کالری ندارد، ولی ارزش غذایی هم ندارد. اگر نمک دوغ برایتان مشکلی ندارد، دوغ کمنمک انتخاب بهتری است.
آب گازدار چاق میکند؟
نه. آب گازدار ساده کالری ندارد. بعضیها با آن کمی احساس نفخ میکنند، که موقتی است. فقط سوداهای طعمدار را بررسی کنید، چون بعضیشان شکر یا شربت دارند.
نوشیدن نوشابه با غذا هضم را بهتر میکند؟
این باور رایجی است، ولی نوشابه به هضم غذا کمکی نمیکند. حس سبکی بعد از نوشابه بیشتر از گاز آن است و آب گازدار ساده هم همین حس را میدهد، بدون قند.
روزی یک نوشابه در رژیم اشکالی دارد؟
یک قوطی نوشابه حدود ۱۴۰ کالری است. اگر آن را در سهم کالری روزانهتان حساب کنید، کاهش وزن را متوقف نمیکند. ولی ۱۴۰ کالری قند خالص است که سیر نمیکند؛ همین کالری را میشود با یک میانوعدهی سیرکننده خرج کرد.
آب معدنی با آب لولهکشی برای جایگزینی نوشابه فرقی دارد؟
از نظر کالری نه؛ هر دو صفرند. هر کدام را که راحتتر و بیشتر مینوشید، انتخاب کنید. دربارهی مقدار و زمان آب خوردن در رژیم، راهنمای آب خوردن برای لاغری جزئیات بیشتری دارد.
نوشابه را لازم نیست برای همیشه از زندگیتان بیرون کنید؛ کافی است جایش را سر سفرهی هر روز به چیز دیگری بدهید. از ناهار فردا شروع کنید: یک لیوان دوغ کمنمک یا یک لیوان آب گازدار با لیمو، و بطری بزرگ را دیگر نخرید.