آب خوردن برای لاغری: روزی چند لیوان و در چه ساعتی؟
انتشار: ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۵
آب خوردن برای لاغری بهتنهایی چربی نمیسوزاند، اما دو کار مهم میکند: جای نوشیدنیهای پرکالری را میگیرد و اگر یکی دو لیوان پیش از غذا بنوشید، معمولاً سر سفره زودتر احساس سیری میکنید. برای بیشتر بزرگسالان، روزی حدود ۶ تا ۱۰ لیوان ۲۵۰ میلیلیتری از نوشیدنیهای بیکالری کافی است؛ عدد دقیق به وزن، هوا و میزان تحرک بستگی دارد. ساعتهای طلایی هم سادهاند: بعد از بیدار شدن، پیش از هر وعدهی اصلی و حین ورزش.
این راهنما وعدهی معجزه نمیدهد. آب در کنار کسری کالری کمک میکند، نه بهجای آن. اما همین کمک کوچک، اگر هر روز تکرار شود، در حساب چند ماه دیده میشود.
آیا آب خوردن واقعاً به لاغری کمک میکند؟
بله، ولی نه از راهی که شایعهها میگویند. آب کالری ندارد و هیچ خوراکیای را هم «آب» نمیکند. اثرش غیرمستقیم است و از سه مسیر میآید.
مسیر اول و مهمترین، جایگزینی است. یک قوطی نوشابه حدود ۱۴۰ کالری دارد و یک لیوان آبمیوهی صنعتی چیزی نزدیک به همین. کسی که روزی یک نوشابه سر ناهار میخورد و آن را با آب عوض میکند، بدون اینکه یک لقمه از غذایش کم کند، هفتهای نزدیک به ۱۰۰۰ کالری کمتر دریافت میکند. نوشیدنیهای شیرین سیر نمیکنند؛ کالریشان اضافه میشود و از غذای بعدی کم نمیشود.
مسیر دوم، پر کردن معده پیش از غذا است. نوشیدن یک تا دو لیوان آب حدود نیم ساعت پیش از وعده، برای بعضیها باعث میشود کمی کمتر بخورند. اثرش برای همه یکسان نیست و بزرگ هم نیست، اما برای کسی که سر ناهار با معدهی خالی و گرسنگی شدید مینشیند، تفاوتش حس میشود.
مسیر سوم، تشخیص درست گرسنگی است. تشنگی خفیف گاهی شبیه هوس خوراکی حس میشود، بهخصوص عصرها. اگر ساعت پنج عصر دلتان چیزی شیرین خواست، اول یک لیوان آب بنوشید و ده دقیقه صبر کنید. اگر هنوز گرسنه بودید، یک میانوعدهی واقعی بخورید؛ گرسنگی واقعی با آب از بین نمیرود و قرار هم نیست سرکوبش کنید.
چیزی که در این فهرست نیست، «سوزاندن چربی با آب» است. بدن برای گرم کردن آب سرد کمی انرژی مصرف میکند، اما این عدد آنقدر کوچک است که روی آن نمیشود برنامهی کاهش وزن ساخت.
روزی چند لیوان آب برای لاغری لازم است؟
عدد واحدی برای همه وجود ندارد. توصیههای رایج، کل آب روزانه را (از نوشیدنی و غذا با هم) برای خانمها حدود ۲ لیتر و برای آقایان حدود ۲٫۵ لیتر یا کمی بیشتر در نظر میگیرند. بخشی از این آب از خود غذا میآید: خیار، هندوانه، ماست، سوپ و حتی برنج پخته آب زیادی دارند. سهم نوشیدنیها معمولاً چیزی بین ۱٫۵ تا ۲٫۵ لیتر است.
شرایط
تقریب نوشیدنی بیکالری در روز
خانم با تحرک کم، هوای معتدل
۶ تا ۸ لیوان
آقا با تحرک کم، هوای معتدل
۸ تا ۱۰ لیوان
روزهای ورزش یا کار بدنی
۲ تا ۴ لیوان بیشتر از حالت عادی
تابستان، هوای گرم و خشک
بهاندازهی تعریق، معمولاً چند لیوان بیشتر
لیوان در این جدول ۲۵۰ میلیلیتر است؛ همان لیوان معمولی آشپزخانه. اگر میخواهید عددی متناسب با وزن و فعالیت خودتان داشته باشید، محاسبهگر نیاز آبی روزانه تخمین شخصیتری میدهد.
محک سادهتر از شمردن لیوان
رنگ ادرار راهنمای خوبی است. زرد کمرنگ یعنی آب بدن کافی است. زرد تیره، بهخصوص عصرها، یعنی کمتر از نیاز نوشیدهاید. ادرار کاملاً بیرنگ و رفتن مداوم به دستشویی هم معمولاً یعنی بیش از نیاز مینوشید و میتوانید کمی کمتر کنید. ویتامینهای گروه B و بعضی داروها رنگ ادرار را تغییر میدهند؛ در این حالت به این محک تکیه نکنید.
چای هم حساب است؟
برای بسیاری از ایرانیها، چای بخش بزرگی از نوشیدنی روز است و خبر خوب این است که چای بیقند هم آب بدن را تامین میکند. کافئین چای در کسی که هر روز چای میخورد اثر ادراری قابلتوجهی ندارد. مشکل چای، قند و شیرینی کنارش است. هر حبه قند حدود ۱۵ تا ۲۰ کالری دارد؛ شش استکان چای با دو حبه قند یعنی نزدیک ۲۰۰ کالری در روز. اگر چای سهم بزرگی از نوشیدنیتان است، یک حبه را کم کنید یا چای را با یک دانه خرما بنوشید و آن خرما را بشمارید.
بهترین ساعت آب خوردن برای لاغری
زمانبندی از مقدار کماهمیتتر است، اما برای جا انداختن عادت کمک بزرگی است. وقتی هر لیوان به یک لحظهی ثابت روز گره بخورد، دیگر لازم نیست یادتان بماند.
زمان
چه کنید
چرا
بعد از بیدار شدن
یک لیوان آب، پیش از چای صبحانه
بعد از چند ساعت خواب، اولین نوشیدنی روز آب باشد
۲۰ تا ۳۰ دقیقه پیش از ناهار
یک تا دو لیوان
معده پیش از غذا کمی پر میشود
۲۰ تا ۳۰ دقیقه پیش از شام
یک لیوان
شام معمولاً پرخطرترین وعده برای زیادهروی است
عصر، ساعت هوس خوراکی
یک لیوان و ده دقیقه صبر
تشنگی را از گرسنگی جدا کنید
حین و بعد از ورزش
جرعهجرعه، بهاندازهی تعریق
جبران آبی که با عرق از دست رفته
یک تا دو ساعت پیش از خواب
کمتر بنوشید
بیدار شدن شبانه برای دستشویی خواب را به هم میزند
آب سر غذا ضرر دارد؟
باور رایجی هست که آب سر غذا هضم را مختل میکند یا چاق میکند. شواهد روشنی برای این حرف وجود ندارد. چند جرعه آب سر غذا برای بیشتر آدمها بیاشکال است و حتی کمک میکند آرامتر غذا بخورید. اگر بعد از نوشیدن آب سر غذا احساس سنگینی یا ترش کردن دارید، آن را به پیش و بعد از وعده منتقل کنید.
کدام نوشیدنیها را با آب عوض کنید؟
بزرگترین سود آب خوردن برای لاغری همین بخش است. اگر امروز فقط یک کار از این راهنما انجام میدهید، یکی از نوشیدنیهای شیرین روزتان را با آب یا نوشیدنی بیقند عوض کنید.
نوشیدنی معمول
مقدار
کالری تقریبی
جایگزین بیکالری یا کمکالری
نوشابهی معمولی
یک قوطی ۳۳۰ میلیلیتری
حدود ۱۴۰
آب گازدار ساده با چند برش لیمو
آبمیوهی صنعتی
یک لیوان ۲۵۰ میلیلیتری
۱۰۰ تا ۱۳۰
خود میوه، یا آب با برش پرتقال
شربت آلبالو یا بهارنارنج
یک لیوان
۱۰۰ تا ۱۵۰
عرق نعناع یا بهارنارنج بیقند در آب خنک
دوغ
یک لیوان
۶۰ تا ۱۰۰
دوغ کمچرب، یا آب کنار غذا
نسکافهی سهدریک
یک ساشه
۶۰ تا ۹۰
قهوه یا چای بیقند
چای با دو حبه قند
یک استکان
۳۰ تا ۴۰
چای با یک حبه، یا بیقند
دوغ در این جدول نوشیدنی بدی نیست. پروتئین و کلسیم دارد و از نوشابه بسیار بهتر است. فقط اگر کنار هر ناهار یک پارچ دوغ میخورید، بدانید اینها هم کالریاند و باید شمرده شوند.
عرقیات سنتی بیقند مثل عرق نعناع، عرق بیدمشک یا عرق بهارنارنج کالری قابلتوجهی ندارند و برای کسی که آب ساده را بیمزه میداند، راه خوبی برای خوشطعم کردن آباند. شربتهای آمادهی همین طعمها اما قند زیادی دارند؛ برچسبشان را بخوانید.
آب کم یا زیاد و نوسان ترازو
خیلیها از ترس «آب آوردن بدن» آب کمتری مینوشند. این ترس معمولاً بیجاست. بدن سالم وقتی آب کافی میگیرد، اضافهاش را دفع میکند. چیزی که بدن را به نگه داشتن آب وامیدارد بیشتر نمک زیاد، کربوهیدرات زیاد در یک وعده، کمخوابی، روزهای پیش از قاعدگی و گاهی ورزش سنگینی است که تازه شروع کردهاید.
یک شام شور، مثل کباب با ترشی و ماست موسیر، میتواند ترازوی صبح فردا را یکی دو کیلو بالا ببرد. این چربی نیست؛ آبی است که بدن کنار نمک نگه داشته و ظرف یکی دو روز با آب خوردن و غذای معمولی دفع میشود. اگر از این بالا و پایینها کلافه شدهاید، راهنمای نوسان روزانه وزن توضیح میدهد چرا عدد یک صبح بهتنهایی معنای زیادی ندارد.
اتفاق جالبتر وقتی است که آب کافی نمینوشید. بعضیها در این حالت احساس خستگی و سردرد بعدازظهر دارند و همین خستگی، بهانهی یک چای شیرین و چند شیرینی میشود. پس آب کافی بیشتر از طریق رفتار روی وزن اثر دارد تا از طریق فیزیولوژی.
آب و فیبر با هم کار میکنند
اگر برای کاهش وزن سبزی، حبوبات و نان سبوسدار بیشتری میخورید، آب بیشتری هم لازم دارید. فیبر بدون آب کافی ممکن است نفخ و یبوست بدهد. اگر تازه فیبر رژیمتان را بالا بردهاید، راهنمای فیبر برای کاهش وزن را هم ببینید و همزمان چند لیوان به آب روزانهتان اضافه کنید.
باورهای غلط درباره آب و لاغری
دور و بر آب خوردن حرفهای زیادی هست. بعضی بیضررند و بعضی آدم را از اصل ماجرا دور میکنند.
«آب گرم با لیمو ناشتا چربی شکم را آب میکند.» هیچ نوشیدنیای چربی یک ناحیهی خاص را نمیسوزاند. آب گرم با لیمو نوشیدنی خوبی برای شروع صبح است، به همان دلیلی که آب ساده خوب است. اثر ویژهای ندارد.
«آب سرد کالریسوز است.» بدن برای گرم کردن آب سرد مقدار ناچیزی انرژی خرج میکند. این عدد در مقایسه با یک لقمه نان قابلتوجه نیست. آب را با هر دمایی که دوست دارید بنوشید؛ همان دمایی که باعث شود بیشتر بنوشید، بهترین است.
«هر چه آب بیشتر، لاغری بیشتر.» بعد از رسیدن به نیاز بدن، آب اضافه فقط دستشویی رفتن را بیشتر میکند. نوشیدن چند لیتر آب در زمان کوتاه حتی میتواند خطرناک باشد، چون سدیم خون را رقیق میکند. آب را در طول روز پخش کنید.
«دمنوش لاغری همان آب است، با اثر بیشتر.» دمنوشهای گیاهی بیقند جزو نوشیدنی روزانه حساب میشوند، اما بسیاری از محصولاتی که با نام «چای لاغری» فروخته میشوند ملین یا ادرارآورند و وزنی که کم میکنند آب است، نه چربی.
«آب خوردن جای کالریشماری را میگیرد.» آب ابزار کمکی است. کاهش وزن همچنان به کسری کالری بستگی دارد؛ یعنی جمع آنچه میخورید باید کمتر از آنچه بدن مصرف میکند باشد.
وقتی حوصلهی آب خوردن ندارید چه کنید؟
بیشتر آدمها میدانند باید آب بیشتری بنوشند؛ مشکل یادشان رفتن است. این ترفندها برای همان لحظههایی است که روز شلوغ میشود:
یک بطری یک لیتری کنار دستتان بگذارید. اگر تا ناهار خالی شد و تا شب یک بار دیگر، به حدود ۸ لیوان رسیدهاید.
آب را به کارهای ثابت روز گره بزنید: یک لیوان بعد از مسواک صبح، یک لیوان هر بار که از جلسه بیرون میآیید، یک لیوان پیش از هر وعده.
به آب طعم بدهید. چند برش خیار، لیمو ترش، برگ نعناع یا یک قاشق عرق بهارنارنج بیقند، آب ساده را خوشخوراکتر میکند.
خوراکیهای آبدار را بیشتر کنید. یک بشقاب سالاد شیرازی، یک کاسه سوپ سبزیجات یا چند برش هندوانه هم آب میرسانند و هم کالری کمی دارند. فهرست خوراکیهای کمکالری ایدههای بیشتری میدهد.
چای را نصفنصف کنید. اگر روزی هشت استکان چای میخورید، نیمی از آنها را آب یا دمنوش بیقند کنید.
ثبت کنید. شمردن لیوانها در ذهن تا ظهر فراموش میشود.
مشکل بیشتر آدمها این است که حساب لیوانها تا عصر از دستشان در میرود. در فیگ فیت آب را هم کنار کالریها ثبت میکنید: در صفحهی اصلی، کارت ماکروها را به صفحهی دوم بکشید، کارت آب ظاهر میشود و هر بار که لیوانی مینوشید، یک ضربه روی دکمهی + کافی است. هر لیوان ۲۵۰ میلیلیتر حساب میشود و اگر دیروز ثبت یادتان رفته بود، میتوانید برگردید و اصلاحش کنید. اپ ده لیوان را بهعنوان هدف تصویری نشان میدهد؛ این عدد سقف یا توصیهی پزشکی نیست و نیاز شما ممکن است کمتر یا بیشتر باشد.
برای یادآوری هم میشود در تنظیمات اعلان، یادآور آب گذاشت تا ثبت لیوانها در شلوغی روز فراموش نشود.
یک روز نمونه: آب در کنار برنامه کاهش وزن
این برنامه برای یک روز کاری معمولی است و میشود ساعتهایش را با روز خودتان جابهجا کرد:
ساعت ۷: یک لیوان آب بعد از بیدار شدن، بعد صبحانه با یک استکان چای کمقند.
ساعت ۱۰: یک لیوان آب سر کار، کنار یک سیب.
ساعت ۱۲:۳۰: یک تا دو لیوان آب، نیم ساعت پیش از ناهار.
ناهار: بهجای نوشابه، آب یا نصف لیوان دوغ کمچرب.
ساعت ۱۶: یک لیوان آب و ده دقیقه صبر پیش از سراغ خوراکی رفتن.
ساعت ۱۸: پیادهروی یا ورزش، با بطری آب همراه.
ساعت ۲۰: یک لیوان آب پیش از شام.
بعد از ساعت ۲۲: فقط چند جرعه، اگر تشنه بودید.
جمع این روز حدود ۸ لیوان است، بدون اینکه هیچوقت مجبور شوید یکباره زیاد بنوشید.
سوالات متداول
برای لاغری آب ناشتا بخورم یا بعد از غذا؟
یک لیوان آب بعد از بیدار شدن عادت خوبی است، اما اثر لاغرکنندهی ویژهای ندارد. برای کم کردن اشتها، نوشیدن آب ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پیش از وعدههای اصلی کاربردیتر است. بعد از غذا هم نوشیدن آب ایرادی ندارد.
آیا آب زیاد خوردن باعث ورم و چاقی میشود؟
در آدم سالم نه. آب کالری ندارد و بدن اضافهاش را دفع میکند. ورم و نگه داشتن آب بیشتر به نمک زیاد، تغییرات هورمونی یا بیماریهای قلب و کلیه مربوط است. اگر بدون دلیل روشن ورم دارید، با پزشک صحبت کنید.
با آب خوردن چقدر وزن کم میشود؟
آب بهتنهایی وزن مشخصی کم نمیکند. اثرش به این بستگی دارد که چه چیزی را جایگزین میکند. اگر روزی یک نوشابه را با آب عوض کنید، هفتهای نزدیک به ۱۰۰۰ کالری کمتر میخورید؛ اگر قبلاً هم نوشیدنی شیرین نمیخوردید، اثر آب کوچکتر است.
چای و دمنوش جای آب را میگیرند؟
چای و دمنوش بیقند جزو مایعات روزانه حساب میشوند. فقط قند، عسل یا شیرینی کنارشان را بشمارید. قهوه هم در حد معمول همین حکم را دارد.
آب سرد بهتر است یا آب ولرم؟
برای کاهش وزن تفاوت معناداری ندارند. هر دمایی را انتخاب کنید که باعث میشود بیشتر بنوشید؛ تابستان شاید آب خنک و زمستان آب ولرم یا دمنوش.
آب خوردن سادهترین عادتی است که میشود از فردا صبح شروع کرد. اگر فقط لیوان صبح و لیوان پیش از ناهار را جا بیندازید و نوشابهی سر غذا را با آب عوض کنید، بدون هیچ رژیم سختی بخشی از کسری کالریتان ساخته شده است.