برنامه کاهش وزن آقایان: نقشه ۸ هفتهای کالری و تمرین قدرتی
انتشار: ۲۵ بهمن ۱۴۰۴
برنامه کاهش وزن آقایان در ۸ هفته روی دو محور میچرخد: روزی حدود ۵۰۰ کالری کمتر از نیاز بدن بخورید، و هفتهای سه جلسه تمرین قدرتی انجام دهید تا وزنی که کم میشود از چربی شکم بیاید، نه از عضله. با پروتئین کافی و ۸ تا ۱۰ هزار قدم در روز، کم شدن ۴ تا ۷ کیلو در این دو ماه برای بیشتر آقایانی که اضافه وزن دارند واقعبینانه است. در ادامه، حساب کالری، برنامه تمرین و نقشهی هفتهبههفته را میبینید.
یک خبر خوب برای آقایان: بدن مردها معمولاً عضلهی بیشتری دارد و کالری بیشتری میسوزاند، پس با کسری ۵۰۰ کالری هنوز جای غذای کافی در بشقاب هست. خبر بد اینکه همین بدن، چربی اضافه را بیشتر دور شکم جمع میکند؛ جایی که هم دیده میشود و هم برای سلامت پرخطرتر است.
آقایان روزی چند کالری برای کاهش وزن لازم دارند؟
اول نیاز روزانهتان را حساب کنید. محاسبهگر TDEE از روی سن، قد، وزن و سطح فعالیت، کالری مصرفی کل روز را تخمین میزند. حدود ۵۰۰ کالری کمتر از این عدد، کالری هدف شماست.
یک مثال: آقایی ۳۸ ساله با قد ۱۷۸ و وزن ۹۶ کیلوگرم که کار پشت میز دارد، نیاز روزانهای حدود ۲۶۰۰ کالری دارد. وقتی سه جلسه تمرین در هفته را شروع کند، این عدد به حدود ۲۹۰۰ نزدیک میشود. کالری هدف او برای کاهش وزن، بسته به روزهای تمرین، حدود ۲۱۰۰ تا ۲۴۰۰ کالری است.
این عدد برای خیلی از آقایان بیشتر از چیزی است که انتظار دارند. همینجا اشتباه رایج پیش میآید: «اگر ۲۲۰۰ خوب است، ۱۵۰۰ بهتر است.» نه. کسری خیلی بزرگ، با تمرین قدرتی ناسازگار است؛ قدرت در باشگاه پایین میآید، عضله از دست میرود و گرسنگی آخر شب، کل کسری را با یک بشقاب کباب و نوشابه جبران میکند.
چربی شکم در آقایان: چرا جمع میشود و چطور اندازه بگیرید؟
مردها چربی را بیشتر در ناحیهی شکم ذخیره میکنند و بخشی از این چربی، دور اندامهای داخلی مینشیند. همین چربی است که با فشار خون بالا، کبد چرب، دیابت و بیماری قلبی ارتباط دارد. برای همین، دور کمر عدد مهمتری از وزن است.
دور کمرتان را همسطح ناف و در حالت بازدم عادی با متر خیاطی اندازه بگیرید. قاعدهی ساده این است که دور کمر کمتر از نصف قد باشد؛ برای آقایی با قد ۱۷۸، یعنی کمتر از ۸۹ سانتیمتر. اگر میخواهید تصویر دقیقتری داشته باشید، محاسبهگر درصد چربی بدن با چند اندازهی ساده، تخمینی از سهم چربی در وزنتان میدهد.
یک باور قدیمی را هم همین اول کنار بگذارید: با درازونشست و حرکتهای شکم، چربی شکم آب نمیشود. بدن چربی را از جایی که شما تمرین میدهید برنمیدارد؛ از کل بدن برمیدارد و شکم معمولاً آخرین جایی است که کوچک میشود. حرکتهای میانتنه برای قدرت و کمر مفیدند، اما ابزار لاغری شکم نیستند. کسری کالری و تمرین کل بدن، شکم را کوچک میکند.
پروتئین و بشقاب ایرانی آقایان
در دورهی کاهش وزن همراه با تمرین قدرتی، حدود ۱٫۶ تا ۲ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن در روز رایج است. اگر اضافه وزن زیادی دارید، این عدد را با وزن هدفتان حساب کنید. برای کسی که میخواهد به ۸۵ کیلو برسد، یعنی حدود ۱۴۰ تا ۱۷۰ گرم در روز؛ چیزی حدود ۳۵ تا ۴۰ گرم در هر وعدهی اصلی، بهاضافهی یکی دو میانوعدهی پرپروتئین. اگر نمیدانید یک روز با این مقدار پروتئین چه شکلی است، را ببینید.
بیشتر کالری اضافهی آقایان از چند غذای مشخص میآید، نه از کل رژیم. این جدول جایگزینهایی را نشان میدهد که طعم غذا را از بین نمیبرند:
غذای معمول
جایگزین
تفاوت تقریبی
چلوکباب کوبیده با دو سیخ، برنج کامل و کره
جوجهکباب یک سیخ با نصف برنج و سالاد
حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ کالری کمتر
ساندویچ سوسیس یا کالباس با سس
ساندویچ مرغ گریل با گوجه و کاهو
حدود ۳۰۰ کالری کمتر
سه تا چهار کفگیر برنج کنار خورش
دو کفگیر برنج و یک بشقاب سالاد
حدود ۲۵۰ کالری کمتر
یک بطری نوشابهی خانواده سر ناهار
دوغ کمنمک یا آب
حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ کالری کمتر
دیزی با نان ترید زیاد و دنبه
دیزی کمچرب با یک تکه نان
حدود ۳۰۰ کالری کمتر
مشتمشت تخمه و آجیل جلوی فوتبال
یک پیشدستی کوچک آجیل
حدود ۲۰۰ کالری کمتر
لازم نیست همه را اجرا کنید. دو یا سه ردیفی که به عادت شما نزدیکتر است، معمولاً کل کسری روزانه را میسازد. کباب را هم حذف نکنید؛ فقط یک سیخ کمتر و یک بشقاب سالاد بیشتر.
برنامه تمرین قدرتی سه روزه برای کاهش وزن
هدف تمرین در دورهی کاهش وزن، نگه داشتن عضله است، نه سوزاندن کالری حداکثری. برای همین برنامه بر حرکتهای چندمفصلی سنگین تکیه دارد. هفتهای سه جلسه، با یک روز استراحت بین جلسهها، و تمرینهای A و B را یکی در میان انجام دهید.
تمرین A
تمرین B
اسکوات با هالتر یا دمبل
لانج یا اسپلیت اسکوات
پرس سینه با هالتر یا دمبل
پرس سرشانه با دمبل
زیربغل سیمکش یا بارفیکس کمکی
قایقی با دمبل
ددلیفت رومانیایی
هیپ تراست یا پل باسن با وزنه
پلانک
راه رفتن با دو دمبل سنگین (فارمر واک)
از هر حرکت سه ست ۸ تا ۱۲ تکراری بزنید و بین ستها یکی دو دقیقه استراحت کنید. قاعدهی اصلی، اضافهبار تدریجی است: وقتی در هر سه ست به ۱۲ تکرار با فرم درست رسیدید، دفعهی بعد کمی وزنه اضافه کنید و دوباره از ۸ تکرار شروع کنید. در دورهی کسری کالری، حفظ وزنهها هم پیروزی است؛ اگر چند هفته وزنهها ثابت ماندند، نگران نباشید.
اگر باشگاه نمیروید، همین برنامه با یک جفت دمبل قابل تنظیم یا کش مقاومتی در خانه هم اجرا میشود. اسم و روش حرکتها را در جستوجوی حرکات ورزشی پیدا کنید.
قدمها، کالری ورزش و تلهی «با ورزش جبرانش میکنم»
سه جلسه تمرین قدرتی در هفته، خودش کالری زیادی نمیسوزاند. چیزی که در کنار تمرین فرق بزرگی میسازد، تحرک روزانه است. ۸ تا ۱۰ هزار قدم در روز را هدف بگیرید؛ اگر الان روزی ۴ هزار قدم راه میروید، هر هفته هزار قدم اضافه کنید. پیاده رفتن تا مسجد یا نانوایی، پله بهجای آسانسور و ۱۵ دقیقه قدم زدن بعد از شام، بیسروصدا جمع میشوند.
یک تلهی رایج آقایان این است: «امروز باشگاه رفتم، پس یک پرس اضافه حقم است.» یک جلسه تمرین قدرتی یک ساعته، بسته به وزن و شدت، معمولاً چند صد کالری میسوزاند؛ کمتر از یک سیخ کوبیده با برنجش. ورزش برای حفظ عضله و سلامت است، نه کارت سبز برای خوردن بیشتر.
اگر باشگاه میروید، تمرین امروز را در فیگ فیت ثبت کنید تا کالری سوزاندهشده با توجه به وزن خودتان تخمین زده شود. تمرین قدرتی را با مدت جلسه ثبت میکنید، نه با ست و تکرار. گزینهی برگشت کالری ورزش بهطور پیشفرض خاموش است و اگر روشنش کنید، فقط کالریای که بیشتر از سطح فعالیت روزانهتان سوزاندهاید به سقف امروز اضافه میشود؛ پس چیزی دو بار حساب نمیشود.
نقشه ۸ هفتهای کاهش وزن آقایان
برنامه را به چهار بلوک دوهفتهای تقسیم کنید. هر بلوک یک تمرکز دارد و چیزهای قبلی سر جایشان میمانند.
هفته ۱ و ۲: پایه
وزن ناشتای صبح، دور کمر و وزنههایی را که در جلسهی اول میزنید یادداشت کنید.
کالری هدف را حساب کنید و این دو هفته فقط روی دو ردیف از جدول جایگزینها تمرکز کنید؛ معمولاً نوشابه و برنج.
سه جلسه تمرین در هفته با وزنهی سبک، فقط برای یاد گرفتن فرم درست.
میانگین قدمهای روزانهتان را ببینید.
هفته ۳ و ۴: پروتئین و قدم
در هر وعدهی اصلی یک منبع پروتئین بگذارید: تخممرغ، مرغ، گوشت، ماهی، ماست یا حبوبات.
هزار قدم به میانگین روزانه اضافه کنید.
وزنهها را شروع کنید به سنگین کردن.
اگر آخر هفته مهمانی دارید، ناهار همان روز را سبکتر و پرپروتئینتر بخورید، نه اینکه گرسنه بمانید.
هفته ۵ و ۶: شبها
شام را دستکم دو ساعت پیش از خواب تمام کنید.
تنقلات جلوی تلویزیون را در پیشدستی بکشید، نه از کیسه.
شبی دستکم ۷ ساعت بخوابید. خواب کم، هم گرسنگی فردا را بیشتر میکند و هم قدرت در باشگاه را کم.
هفته ۷ و ۸: مرور و تنظیم
میانگین کاهش وزن هفتههای ۲ تا ۶ را حساب کنید. هفتهی اول را کنار بگذارید، چون بخشی از افتش آب بود.
اگر کمتر از ۰٫۴ کیلو در هفته بوده، روزی ۱۵۰ تا ۲۰۰ کالری دیگر کم کنید یا هزار قدم دیگر اضافه کنید.
اگر بیشتر از یک کیلو در هفته بوده و قدرتتان در باشگاه افت کرده، کمی کالری اضافه کنید.
دور کمر و وزنهها را با روز اول مقایسه کنید. اگر وزن کم شده و وزنهها حفظ شدهاند، بیشتر وزن رفته از چربی بوده است.
پنج باور اشتباه آقایان دربارهی لاغری
باور
واقعیت
«کافی است فقط ورزش کنم، غذا مهم نیست.»
بیشتر کسری کالری از بشقاب میآید؛ ورزش بدون تغییر غذا معمولاً وزن را کم تکان میدهد.
«برای لاغری باید کاردیوی طولانی کنم.»
تمرین قدرتی بهاضافهی قدم روزانه، عضله را بهتر نگه میدارد. کاردیو مفید است، اما شرط لازم نیست.
«چربیسوز، شکم را آب میکند.»
مکملهای چربیسوز اثر قابلتوجهی ندارند و بعضیشان محرکهایی دارند که برای قلب خطرناکاند.
«نان و برنج را باید کامل حذف کنم.»
کم کردن مقدار کافی است. حذف کامل معمولاً چند هفته دوام دارد.
«اگر یک شب زیادهروی کنم، همهچیز خراب شده.»
یک شب پرکالری در حساب هشت هفته اثر کوچکی دارد. فردا به برنامه برگردید.
سوالات متداول
در ۸ هفته چند کیلو میشود کم کرد؟
برای بیشتر آقایانی که اضافه وزن دارند، حدود ۴ تا ۷ کیلو. هر کیلو چربی تقریباً ۷۷۰۰ کالری انرژی دارد؛ کسری روزانهی ۵۰۰ تا ۷۰۰ کالری یعنی حدود ۰٫۴۵ تا ۰٫۶ کیلو چربی در هفته، که در هشت هفته به ۴ تا ۵ کیلو میرسد. کمی آب هم در هفتهی اول از دست میرود. کسانی که اضافه وزن بیشتری دارند، معمولاً در هفتههای اول سریعتر پیش میروند.
کراتین در دورهی کاهش وزن مشکلی ندارد؟
کراتین مونوهیدرات از مکملهای پرمطالعه برای تمرین قدرتی است و در دورهی کاهش وزن هم به حفظ قدرت کمک میکند. ممکن است در روزهای اول، به خاطر آب بیشتر در عضله، ترازو کمی بالا برود که چربی نیست. اگر بیماری کلیه دارید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
بدون باشگاه هم این برنامه جواب میدهد؟
بله. با یک جفت دمبل قابل تنظیم یا کش مقاومتی، همهی حرکتهای اصلی را در خانه میشود انجام داد. شنا سوئدی، اسکوات با کولهی سنگین و قایقی با دمبل، جای خیلی از دستگاهها را میگیرند.
چرا اول از صورت و دست لاغر میشوم و شکم دیرتر؟
ترتیب کم شدن چربی تا حد زیادی ژنتیکی است و در بیشتر مردها، شکم آخرین جایی است که کوچک میشود. اگر دور کمر آرامآرام کم میشود، مسیر درست است؛ فقط به زمان بیشتری نیاز دارد.
بعد از ۸ هفته چه کار کنم؟
اگر هنوز به وزن دلخواهتان نرسیدهاید، کالری هدف را با وزن جدید دوباره حساب کنید و همین برنامه را ادامه دهید. اگر بالای ۴۰ سال هستید، راهنمای کاهش وزن بعد از ۴۰ سالگی نکتههای بیشتری دربارهی حفظ عضله در میانسالی دارد.
هشت هفته برای عوض کردن کل بدن کافی نیست، اما برای عوض کردن مسیرش کافی است. اگر از همین هفته فقط نوشابه را کنار بگذارید و سه جلسه به باشگاه بروید، دو ماه دیگر هم کمربندتان فرق کرده و هم وزنههایی که بلند میکنید.