کالری کشک بادمجان؛ پخت سبک با بادمجان تنوری و روغن کم
انتشار: ۲۶ مرداد ۱۴۰۵
یک بشقاب متوسط کشک بادمجان، حدود یک لیوان یا ۲۰۰ گرم، اگر بادمجانش در روغن سرخ شده باشد معمولاً ۴۰۰ تا ۵۵۰ کالری دارد. همین بشقاب با بادمجان تنوری یا کبابی و روغن کم، حدود ۱۸۰ تا ۲۵۰ کالری است. بادمجان خودش تقریباً کالری ندارد؛ کل این فاصله از روغنی میآید که بادمجان هنگام سرخ شدن به خودش میکشد.
بادمجان در این ماجرا مقصر نیست. هر ۱۰۰ گرم بادمجان خام حدود ۲۵ کالری دارد؛ کمتر از گوجهفرنگی و خیار هم خیلی بیشتر نیست. مشکل از روش پخت سنتی است: حلقههای بادمجان را در روغن داغ سرخ میکنند و بافت اسفنجیاش روغن را تا جایی که بتواند جذب میکند. این مطلب نشان میدهد هر روش پخت چقدر روغن به کشک بادمجان اضافه میکند و چطور میشود همان طعم دودی و آشنا را با بادمجان تنوری یا کبابی ساخت.
کالری کشک بادمجان چقدر است؟
کشک بادمجان یک دستور ثابت ندارد و کالریاش بیشتر از هر چیز به روش پخت بادمجان و مقدار تزیین بستگی دارد. عددهای زیر برای یک بشقاب، حدود ۲۰۰ گرم، بدون ناناند:
نوع کشک بادمجان
کالری تقریبی یک بشقاب
با بادمجان سرخکرده و تزیین کامل
۴۰۰ تا ۵۵۰
با بادمجان سرخکرده در روغن کم
۲۸۰ تا ۳۵۰
با بادمجان تنوری و تزیین اندازهشده
۱۸۰ تا ۲۵۰
با بادمجان کبابی و تزیین اندازهشده
۱۶۰ تا ۲۳۰
کشک بادمجان رستوران یا مهمانی
۴۵۰ تا ۶۰۰
اگر کشک بادمجان رستوران را میخورید و نمیدانید چطور پخته شده، حد بالای جدول را در نظر بگیرید. در بیشتر رستورانها بادمجان سرخ میشود و روی بشقاب هم پیاز داغ و نعناع داغ دستودلبازانه ریخته میشود.
چرا بادمجان اینقدر روغن میکشد؟
بادمجان بافتی اسفنجی دارد که پر از حفرههای کوچک هواست. وقتی در روغن داغ میرود، روغن جای هوای این حفرهها را میگیرد. برای همین است که در ماهیتابه هر چقدر روغن اضافه کنید، چند دقیقه بعد دوباره خشک به نظر میرسد.
اینکه یک کیلو بادمجان دقیقاً چقدر روغن میکشد، به اندازهی برشها، دمای روغن و زمان سرخ شدن بستگی دارد. در سرخ کردن معمولی خانگی، بادمجان بهراحتی چند قاشق غذاخوری روغن میگیرد و گاهی خیلی بیشتر. هر قاشق غذاخوری روغن هم حدود ۱۲۰ کالری است؛ حساب کامل روغن غذاهای ایرانی در مطلب کالری روغن آمده است.
آشپزها برای کم کردن این جذب چند ترفند دارند:
برشهای بادمجان را نمک بزنید و نیم ساعت بگذارید آب بیندازند، بعد خشکشان کنید. خیلیها میگویند بادمجانی که آبش گرفته شده، کمتر روغن میکشد.
روغن را پیش از ریختن بادمجان خوب داغ کنید. بادمجان در روغن کمحرارت مدت بیشتری میماند و روغن بیشتری جذب میکند.
بادمجان را پیش از سرخ کردن کمی بخارپز کنید. بافت نرمشده، حفرههای هوای کمتری دارد.
بادمجان سرخشده را روی دستمال کاغذی بگذارید. این کار فقط روغن سطحی را میگیرد و روغنی که داخل بافت رفته، میماند.
این ترفندها کمک میکنند، اما هیچکدام به اندازهی سرخ نکردن اثر ندارند.
روش پخت بادمجان؛ مقایسه کالری
جدول زیر کالری یک کیلو بادمجان خام، یعنی حدود چهار بادمجان متوسط، را بعد از پخت با روشهای مختلف نشان میدهد. عددهای روغن تقریبیاند:
روش پخت
روغن تقریبی
کالری کل بادمجان پخته
سرخ کردن حلقهها در روغن زیاد
۸ تا ۱۰ قاشق غذاخوری جذبشده
۱۲۰۰ تا ۱۴۵۰
سرخ کردن در ماهیتابهی نچسب با در بسته
۳ تا ۴ قاشق
۶۰۰ تا ۷۵۰
تنوری در فر با برس روغن
۱ قاشق
حدود ۳۷۰
کبابی روی شعلهی گاز یا ذغال
بدون روغن
حدود ۲۵۰
بخارپز یا آبپز
بدون روغن
حدود ۲۵۰
بادمجان کبابی همان روشی است که برای میرزاقاسمی به کار میرود. بادمجان کامل روی شعله میسوزد تا پوستش سیاه شود، بعد پوست کنده میشود. نتیجه طعم دودیای دارد که در کشک بادمجان هم خیلی خوب مینشیند. بادمجان تنوری طعم ملایمتر و رنگ طلاییتری دارد و به کشک بادمجان سنتی نزدیکتر است.
بادمجان بخارپز سبکترین است، اما کمی بیمزه میماند. اگر این روش را انتخاب میکنید، پیاز داغ و سیر را کمی پررنگتر کنید.
دستور کشک بادمجان سبک قدمبهقدم
این دستور برای چهار بشقاب است و با بادمجان تنوری پخته میشود.
مواد لازم:
۱ کیلو بادمجان، حدود ۴ عدد متوسط
۱ قاشق غذاخوری روغن برای بادمجان
۱ پیاز بزرگ و ۱ قاشق غذاخوری روغن برای پیاز داغ
۴ حبه سیر
۱۵۰ گرم کشک مایع
۲۰ گرم گردو، حدود ۴ تا ۵ مغز
۱ قاشق غذاخوری نعناع خشک و ۱ قاشق چایخوری روغن
زردچوبه، نمک و فلفل
طرز تهیه:
بادمجانها را پوست بکنید و از طول به برشهای ضخیم ببرید. اگر وقت دارید، نمک بزنید و نیم ساعت بگذارید آب بیندازند، بعد با حوله خشکشان کنید.
برشها را روی سینی فر با کاغذ روغنی بچینید و با برس، یک قاشق روغن را روی همهشان پخش کنید.
در فر داغ، حدود ۲۰۰ درجه، بپزید تا نرم و طلایی شوند. معمولاً ۲۵ تا ۳۵ دقیقه طول میکشد. وسط کار یک بار برشها را برگردانید.
در همین فاصله، پیاز خلالی را با یک قاشق روغن و چند قاشق آب، با در بسته، در ماهیتابهی نچسب نرم کنید. بعد در را بردارید تا طلایی شود. نیمی از پیاز داغ را برای تزیین کنار بگذارید.
سیر خردشده و زردچوبه را به بقیهی پیاز اضافه کنید و یک دقیقه تفت دهید. بادمجان تنوری را اضافه کنید و با گوشتکوب له کنید.
کمی آب و دو سوم کشک را اضافه کنید و بگذارید چند دقیقه با حرارت ملایم بجوشد تا جا بیفتد.
نعناع خشک را با یک قاشق چایخوری روغن، فقط چند ثانیه، روی حرارت کم داغ کنید تا نسوزد.
کشک بادمجان را در ظرف بکشید و با بقیهی کشک، پیاز داغ، گردوی خردشده و نعناع داغ تزیین کنید.
کشک خودش شور است. پیش از اینکه نمک اضافه کنید، مزه کنید؛ اغلب نمک دیگری لازم نیست.
سهم هر جزء در دو دستور
جزء
دستور سنتی، کالری کل
دستور سبک، کالری کل
بادمجان
سرخکرده، حدود ۱۲۵۰
تنوری، حدود ۳۷۰
پیاز داغ
با ۳ قاشق روغن، حدود ۴۲۰
با ۱ قاشق روغن، حدود ۱۸۰
کشک
۲۰۰ گرم، حدود ۲۲۰
۱۵۰ گرم، حدود ۱۶۵
گردو
۵۰ گرم، حدود ۳۳۰
۲۰ گرم، حدود ۱۳۰
نعناع داغ
با ۲ قاشق روغن، حدود ۲۴۰
با ۱ قاشق چایخوری روغن، حدود ۴۰
سیر و ادویه
حدود ۲۰
حدود ۲۰
جمع ۴ بشقاب
حدود ۲۴۸۰
حدود ۹۰۵
هر بشقاب
حدود ۶۲۰
حدود ۲۲۵
بشقاب دستور سنتی در این جدول کمی بزرگتر از یک لیوان است، به همین خاطر عددش از جدول اول بالاتر است. نکتهی اصلی این جدول این است که بیش از نیمی از فاصلهی دو دستور، فقط از بادمجان و روغنش میآید. اگر حوصلهی هیچ تغییر دیگری را ندارید، فقط بادمجان را در فر بپزید.
کالری کشک را از برچسب ظرفش بخوانید. کشک مایع مارکهای مختلف غلظت و چربی متفاوتی دارند و عدد بالا یک تخمین میانگین است. اگر با برچسب مواد غذایی راحت نیستید، راهنمای خواندن برچسب مواد غذایی کمک میکند.
وقتی کشک بادمجان را خودتان پختهاید و مقدار هر ماده را میدانید، لازم نیست کالری تکتک مواد را جدا پیدا کنید. در فیگ فیت متن رسپی را در بخش «آنالیز رسپی» وارد کنید تا کالری و ماکروهایش تخمین زده شود؛ نوشتن «یک کیلو بادمجان تنوری، یک قاشق روغن، ۱۵۰ گرم کشک...» کافی است. اگر فقط سهم خودتان را ثبت میکنید، مقدار مواد را به نسبت همان سهم بنویسید.
تزیین کشک بادمجان را چطور اندازه بگیریم؟
تزیین کشک بادمجان همان جایی است که دستور سبک، بیسروصدا سنگین میشود. چند عدد ساده به کارتان میآید:
هر قاشق غذاخوری پیاز داغ، بسته به روغنش، حدود ۵۰ تا ۹۰ کالری است.
هر قاشق غذاخوری گردوی خردشده، حدود ۷ گرم، نزدیک ۴۵ کالری دارد.
کشک مایع معمولاً هر قاشق غذاخوری حدود ۱۵ تا ۳۰ کالری دارد.
نعناع داغ کالریاش را از روغنش میگیرد؛ هر قاشق چایخوری روغن حدود ۴۰ کالری.
یک راه ساده این است که تزیین را روی کل ظرف نریزید و روی هر بشقاب جدا اضافه کنید. وقتی تزیین روی ظرف بزرگ ریخته شود، کسی که از وسط ظرف برمیدارد سهم بیشتری از پیاز داغ و گردو میبرد و کسی که از کنار برمیدارد، کمتر.
کشک بادمجان را با چه بخوریم؟
کشک بادمجان را بیشتر با نان میخورند و نان میتواند کالری وعده را دو برابر کند. هر تکهی کفدستی نان سنگک یا بربری حدود ۸۰ تا ۱۲۰ کالری دارد و هر ورق لواش، بسته به اندازهاش، حدود ۵۰ تا ۸۰ کالری. لواش نازک است و آدم متوجه نمیشود چند ورق خورده؛ اگر لواش میخورید، ورقها را بشمارید.
کشک بادمجان سبک میتواند یک شام کامل باشد، به شرطی که پروتئین کافی داشته باشد. کشک کمی پروتئین دارد، اما برای یک وعدهی اصلی کم است. چند ترکیب:
وعده
کالری تقریبی
یک بشقاب کشک بادمجان سبک، یک تکه نان سنگک، یک تخممرغ آبپز و سالاد
۴۰۰ تا ۴۵۰
نصف بشقاب کشک بادمجان سبک بهعنوان پیشغذای مهمانی
۹۰ تا ۱۲۰
یک بشقاب کشک بادمجان سرخکرده با سه تکه نان
۷۰۰ تا ۹۰۰
برای کنار کشک بادمجان، سبزی خوردن، خیار و گوجهفرنگی هم حجم میدهند و تقریباً کالری ندارند. ایدههای بیشتر را در فهرست غذاهای کمکالری ببینید.
کشک و نمک؛ برای چه کسانی مهم است؟
کشک یکی از شورترین لبنیات سفرهی ایرانی است. در دستور سبک، چون نمکی به غذا اضافه نمیشود، بیشتر نمک کشک بادمجان از خود کشک است. برای بیشتر آدمها یک بشقاب کشک بادمجان مشکلی نمیسازد، اما اگر فشار خون بالا دارید، بهتر است کشک را کمتر بریزید و سیر و نعناع و فلفل را بیشتر، تا طعم غذا از جای دیگری بیاید. ارتباط وزن و فشار خون در راهنمای کاهش وزن و فشار خون توضیح داده شده است.
کشک بستهبندیشده و پاستوریزه بخرید و همانطور که در دستور آمده، چند دقیقه با بقیهی مواد بجوشانید.
سوالات متداول
کشک بادمجان برای رژیم لاغری خوب است؟
نسخهی سبک آن بله. یک بشقاب کشک بادمجان با بادمجان تنوری حدود ۲۰۰ کالری دارد، پرحجم است و با یک تکه نان و یک منبع پروتئین، شام کاملی میشود. نسخهی سرخکرده را هم میشود گاهی خورد، فقط با بشقاب کوچکتر و نان کمتر.
کالری یک قاشق کشک چقدر است؟
کشک مایع معمولاً هر قاشق غذاخوری حدود ۱۵ تا ۳۰ کالری دارد. عدد دقیق به مارک و غلظت کشک بستگی دارد و روی برچسب ظرف نوشته شده است.
بادمجان سرخکرده را چطور کمروغنتر کنم؟
برشها را نمک بزنید تا آب بیندازند، خشکشان کنید و در روغن خوب داغ سرخ کنید. ماهیتابهی نچسب با در بسته هم روغن کمتری میخواهد. دستمال کاغذی فقط روغن سطحی را میگیرد. مؤثرترین راه این است که بادمجان را در فر یا روی شعله بپزید.
میرزاقاسمی سبکتر است یا کشک بادمجان؟
اگر هر دو با بادمجان کبابی پخته شوند، کالریشان نزدیک به هم است. میرزاقاسمی تخممرغ دارد و کشک بادمجان کشک و گردو. چیزی که هر دو را سنگین میکند، روغنی است که برای تفت دادن سیر و گوجه یا پیاز داغ ریخته میشود.
کشک بادمجان را شب بخورم چاق میشوم؟
ساعت خوردن بهتنهایی وزن را بالا نمیبرد؛ جمع کالری روز تعیینکننده است. یک بشقاب کشک بادمجان سبک با یک تکه نان، شام سبکی است. اگر شبها معدهتان حساس است، پیاز داغ و سیر را کمتر کنید.
کشک بادمجان یکی از سادهترین غذاهای ایرانی برای سبک کردن است، چون تقریباً همهی کالری اضافهاش در یک مرحله اضافه میشود: سرخ کردن بادمجان. همین هفته بادمجان را در فر بپزید، تزیین را با قاشق اندازه بگیرید و کشک بادمجانی بخورید که حدود یکسوم نسخهی سرخکرده کالری دارد.