ورزش هوازی و افزایش وزن: هفتهای چقدر کاردیو کافی است؟
انتشار: ۲۳ دی ۱۴۰۴
ورزش هوازی هنگام افزایش وزن مشکلی ندارد و برای قلب و ریه، و برای خیلیها حتی برای اشتها، مفید است؛ فقط باید اندازه نگه دارید. برای بیشتر کسانی که میخواهند وزن اضافه کنند، دو تا سه جلسهی ۲۰ تا ۳۰ دقیقهای کاردیو با شدت سبک تا متوسط در هفته کافی است، به شرطی که کالری آن را با غذای بیشتر جبران کنید و کاردیو را درست پیش از تمرین پا نگذارید. اگر این سه شرط رعایت شود، احتمال اینکه کاردیو جلوی پیشرفتتان را بگیرد کم است.
کاردیو جلوی افزایش وزن را میگیرد؟
ترس رایج این است که هر دقیقه دویدن، یک قاشق از غذایی را که بهزور خوردهاید هدر میدهد. این ترس نیمی درست است. کاردیو کالری میسوزاند و اگر آن کالری جبران نشود، مازادی که برای وزن گرفتن لازم دارید کوچکتر میشود یا از بین میرود. اما مشکل از خود کاردیو نیست؛ از حساب نکردنش است.
نگرانی دوم «تداخل» است: اینکه تمرین استقامتی زیاد، عضلهسازی را کندتر کند. این اثر معمولاً در حجمهای بالا مطرح است؛ مثلاً دویدنهای طولانی چند بار در هفته، یا کاردیوی سنگین درست پیش از تمرین پا. چند جلسهی کوتاه با شدت متوسط برای بیشتر افراد اثر قابلتوجهی ندارد.
پس سوال درست «کاردیو بزنم یا نه» نیست؛ سوال این است که چقدر، از چه نوعی و کجای هفته.
هفتهای چقدر کاردیو کافی است؟
سازمان جهانی بهداشت برای بزرگسالان دستکم ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط در هفته، یا ۷۵ دقیقه با شدت بالا، بهاضافهی دستکم دو روز تمرین قدرتی توصیه میکند. این توصیه برای سلامت عمومی است و پیادهروی تند روزانه هم جزو آن حساب میشود. کسی که میخواهد وزن اضافه کند لازم نیست از آن فرار کند؛ فقط باید کالریاش را بخورد.
اندازهی مناسب به وضعیت شما بستگی دارد:
وضعیت شما
کاردیوی پیشنهادی در هفته
نکته
خیلی لاغر و کماشتها، تازه شروع کرده
۲ جلسه پیادهروی ۲۰ دقیقهای
هدف اول بالا بردن غذاست؛ کاردیو را کم نگه دارید
باشگاهرو با هدف حجم گرفتن
۲ تا ۳ جلسهی ۲۰ تا ۳۰ دقیقهای با شدت سبک تا متوسط
دور از روز تمرین پا یا بعد از وزنه
فوتبال، والیبال یا ورزش گروهی منظم
همان ورزش کافی است؛ کاردیوی جداگانه لازم نیست
کالری روزهای بازی را جبران کنید
دنبال سلامت قلب و استقامت
حدود ۱۵۰ دقیقه پیادهروی تند یا دوچرخه، پخش در هفته
مازاد کالری را کمی بیشتر کنید
شدت را چطور بسنجید؟
سادهترین روش، تست حرف زدن است. شدت متوسط یعنی میتوانید حرف بزنید ولی آواز خواندن سخت است. شدت بالا یعنی بیشتر از چند کلمه نمیتوانید بگویید. برای کسی که وزن اضافه میکند، بیشتر جلسهها بهتر است در محدودهی سبک تا متوسط بمانند. اگر عدد دقیقتری دربارهی آمادگی هوازیتان میخواهید، محاسبهگر VO₂ Max تخمینی از آن میدهد.
کدام نوع کاردیو برای کسی که وزن اضافه میکند بهتر است؟
همهی کاردیوها یکجور نیستند. بعضی کالری بیشتری میسوزانند و بعضی پاها را برای تمرین بعدی خستهتر میکنند. این جدول کالریسوزی تقریبی ۳۰ دقیقه برای فردی ۶۰ کیلویی را نشان میدهد؛ برای وزن بیشتر، عدد هم بیشتر میشود:
نوع کاردیو
کالری تقریبی در ۳۰ دقیقه
فشار روی پاها و ریکاوری
مناسب برای افزایش وزن؟
پیادهروی تند
حدود ۱۳۰
کم
بسیار مناسب
دوچرخه ثابت با شدت متوسط
حدود ۲۰۰
کم تا متوسط
مناسب
شنا با شدت متوسط
حدود ۲۰۰
کم
مناسب
دویدن آرام
حدود ۲۵۰
متوسط تا زیاد
به مقدار کم
طنابزنی
حدود ۳۴۰
زیاد، بهویژه برای ساق
کوتاه و گاهبهگاه
تمرین تناوبی شدید (HIIT)
متغیر، معمولاً جلسهها کوتاهترند
زیاد
حداکثر یک جلسه در هفته
این اعداد بر پایهی شاخص MET، یعنی نسبت انرژی مصرفی هر فعالیت به حالت استراحت، تخمین زده شدهاند و با سرعت، شیب و آمادگی شما فرق میکنند. شاخص MET و تخمین کالری حرکتهای دیگر را در جستوجوی حرکات ورزشی ببینید.
نتیجهی جدول ساده است: پیادهروی تند و دوچرخه، بهترین نسبت فایده به هزینه را برای کسی دارند که میخواهد وزن اضافه کند. قلب و ریه را فعال نگه میدارند، کالری کمتری میسوزانند و پاها را برای اسکوات فردا خسته نمیکنند. اگر دویدن را دوست دارید، کنارش نگذارید؛ فقط مسافت را کوتاه نگه دارید. مقایسهی کاملتر این دو را در پیادهروی یا دویدن بخوانید.
کاردیو را کجای هفته بگذارید؟
ترتیب و فاصله، اثر تداخل را تقریباً از بین میبرد. سه قاعده کافی است:
کاردیوی سنگین را روز قبل از تمرین پا نگذارید.
اگر کاردیو و وزنه در یک روز است، اول وزنه بزنید، بعد کاردیو.
اگر میتوانید، بین کاردیو و تمرین قدرتی چند ساعت فاصله بیندازید؛ مثلاً وزنه صبح و پیادهروی عصر.
یک هفتهی نمونه برای کسی که سه روز تمرین قدرتی کل بدن دارد:
روز
برنامه
شنبه
تمرین قدرتی کل بدن، بعدش ۱۰ دقیقه پیادهروی سبک برای سرد کردن
یکشنبه
۲۵ دقیقه دوچرخه ثابت با شدت متوسط
دوشنبه
تمرین قدرتی کل بدن
سهشنبه
استراحت یا پیادهروی آرام
چهارشنبه
تمرین قدرتی کل بدن
پنجشنبه
۳۰ دقیقه پیادهروی تند یا شنا
جمعه
استراحت؛ اگر خواستید کوهپیمایی سبک با خانواده
این برنامه روی هم حدود ۷۰ تا ۸۰ دقیقه کاردیوی جدی در هفته دارد، بهاضافهی پیادهرویهای سبک. برای بیشتر کسانی که حجم میگیرند، همین مقدار هم سلامت قلب را پوشش میدهد و هم جلوی پیشرفت را نمیگیرد.
کالری کاردیو را چطور جبران کنید؟
حساب از چیزی که فکر میکنید سادهتر است. فرض کنید هفتهای سه جلسهی ۳۰ دقیقهای دوچرخه میزنید. با جدول بالا، این یعنی حدود ۶۰۰ کالری در هفته، یا بهطور متوسط روزی ۸۵ کالری. یک لیوان شیر یا چند خرما بیش از این مقدار را جبران میکند. لازم نیست سر هر جلسه حسابوکتاب پیچیده کنید؛ کافی است روزهای کاردیو یک میانوعدهی کوچک اضافه داشته باشید.
پیشنهادهای ساده برای بعد از کاردیو:
یک لیوان شیر با سه خرما؛ حدود ۲۲۰ کالری.
یک موز و یک مشت کوچک آجیل؛ حدود ۲۵۰ کالری.
یک لقمه نان و پنیر و گردو؛ حدود ۲۰۰ کالری.
اگر نیاز روزانهتان را هنوز نمیدانید، از محاسبهگر TDEE شروع کنید. یادتان باشد سطح فعالیتی که آنجا انتخاب میکنید باید کاردیوی همیشگیتان را هم در بر بگیرد؛ وگرنه عدد کمتر از واقع درمیآید.
حساب کالری کاردیو وقتی سخت میشود که برنامه هر هفته عوض شود. اگر تمرین امروز را در فیگ فیت ثبت کنید، کالری سوزاندهشده بر اساس شاخص MET حرکت و وزن خودتان، پیش از ثبت نمایش داده میشود. با روشن کردن گزینهی «کالری ورزش» در تنظیمات، فقط کالریای که بیشتر از سطح فعالیت روزانهتان سوزاندهاید به سقف کالری همان روز اضافه میشود؛ پس اگر سطح فعالیت بالایی انتخاب کردهاید، ممکن است یک جلسهی کوتاه چیزی به سقف اضافه نکند، چون از قبل در هدفتان حساب شده است.
باور و واقعیت دربارهی کاردیو و چاق شدن
«کاردیو عضله را میسوزاند.»
وقتی کالری کافی و پروتئین کافی میخورید و تمرین قدرتی میکنید، چند جلسه کاردیوی متوسط عضلهای از شما نمیگیرد. از دست رفتن عضله بیشتر وقتی پیش میآید که کاردیوی زیاد با کمخوری همراه شود.
«آدم لاغر اصلاً نباید بدود.»
لاغر بودن دلیلی برای کنار گذاشتن ورزش هوازی نیست. قلب و ریه به آن نیاز دارند و کمی کاردیو برای خیلیها اشتها را هم بازتر میکند. فقط حجمش را کم نگه دارید و غذایش را بخورید.
«کاردیو ناشتا برای حجم گرفتن بهتر است.»
برای کسی که میخواهد وزن اضافه کند، کاردیو با معدهی خالی معمولاً مزیتی ندارد و ممکن است خستگی و افت کیفیت تمرین بیاورد. اگر صبح زود ورزش میکنید، یک خوراکی سبک مثل موز یا چند خرما پیش از آن کمک میکند. بحث کاملتر را در کاردیو ناشتا ببینید.
«پیادهروی ورزش حساب نمیشود.»
پیادهروی تند همان شدت متوسطی است که در توصیههای سلامت آمده است. برای کسی که حجم میگیرد، اتفاقاً بهترین نوع کاردیوست؛ چون ریکاوری پاها را مختل نمیکند.
از کجا بفهمید کاردیو زیاد شده است؟
این نشانهها میگویند کاردیو، یا کالریای که برایش جبران نمیکنید، از حد مناسب بیشتر شده است:
وزن هفتگی دو تا سه هفتهی پشت سر هم ثابت مانده، با اینکه غذا عوض نشده است.
وزنهها در اسکوات و ددلیفت چند هفته است بالا نمیروند.
پاها در روز تمرین هنوز از کاردیوی دیروز خستهاند.
خستگی کلی و خواب بیکیفیت دارید.
اگر یکی دو مورد از اینها را دیدید، به این ترتیب پیش بروید: اول یک میانوعدهی ۱۵۰ تا ۲۰۰ کالری به روزهای کاردیو اضافه کنید. اگر بعد از دو هفته تغییری نبود، یک جلسهی کاردیو را کم کنید یا شدتش را پایین بیاورید. اگر هنوز وزنهها پیش نمیروند، کاردیو را از روزهای قبل از تمرین پا دور کنید.
سوالات متداول
فوتبال بازی میکنم؛ برای حجم گرفتن کنارش بگذارم؟
نه. ورزشی را که دوستش دارید ادامه دهید و فقط روزهای بازی بیشتر بخورید. یک بازی فوتبال ممکن است چند صد کالری بسوزاند؛ یک وعدهی اضافه مثل یک کاسه عدسی با نان یا یک لیوان شیر و موز آن را جبران میکند. کاردیوی جداگانه در این حالت لازم نیست.
کاردیو را قبل از وزنه بزنم یا بعد؟
اگر هر دو در یک جلسه است، بعد از وزنه. کاردیوی پیش از تمرین قدرتی انرژی و قدرت عضلات را کم میکند. پنج دقیقه کاردیوی سبک برای گرم کردن مشکلی ندارد.
بدون هیچ کاردیویی هم سالم میمانم؟
تمرین قدرتی هم برای قلب فایده دارد، اما بیشتر توصیههای سلامت، فعالیت هوازی را جداگانه پیشنهاد میکنند. اگر از کاردیو بدتان میآید، پیادهروی تند روزانه یا بالا رفتن از پله سادهترین جایگزین است.
برای حجم گرفتن، دوچرخه بهتر است یا تردمیل؟
هر دو خوباند. دوچرخه فشار ضربهای کمتری به مفاصل میآورد و برای بعضیها ریکاوری پا را کمتر مختل میکند. پیادهروی سریع روی تردمیل با کمی شیب هم گزینهی خوبی است.
چقدر طول میکشد تا اثر کاردیو روی وزنم معلوم شود؟
اگر کالری را جبران کنید، احتمالاً اثری نمیبینید و این دقیقاً هدف است. اگر جبران نکنید، معمولاً بعد از دو سه هفته متوجه میشوید که وزن بالا نمیرود. وزن را هفتهای یک بار بکشید و روند را دنبال کنید، نه عدد یک روز را.
کاردیو و افزایش وزن دشمن هم نیستند. اندازه را کوچک نگه دارید، نوع کمفشار را انتخاب کنید، از روز تمرین پا دورش کنید و کالریاش را بخورید. با این چهار قاعده، هم قلبتان سرحال میماند و هم ترازو به سمتی میرود که میخواهید.