کاردیو یا وزنه برای لاغری: کدام سریعتر جواب میدهد؟
انتشار: ۹ اسفند ۱۴۰۴
اگر سوال فقط این است که عدد ترازو با کدام زودتر پایین میآید، کاردیو معمولاً جلو است، چون در هر دقیقه کالری بیشتری میسوزاند. اما وزنه کاری میکند که کاردیو نمیکند: در دورهی کمخوری عضله را نگه میدارد، تا وزنی که کم میشود بیشتر از چربی باشد و بدن بعد از لاغری سفتتر دیده شود. بهترین نتیجه از ترکیب این دو با یک کسری کالری ملایم به دست میآید. و چیزی که از هر دو مهمتر است، غذاست؛ هیچکدام بدون کسری کالری لاغر نمیکنند.
این بحث در باشگاهها تمامی ندارد. یکی میگوید «تا تردمیل نروی چربی نمیسوزد» و دیگری میگوید «کاردیو عضله را میخورد، فقط وزنه». هر دو بخشی از حقیقت را میگویند، و برای اینکه معلوم شود کدام بخش، باید معیارها را یکییکی کنار هم گذاشت.
کاردیو و وزنه دقیقاً چه فرقی دارند؟
کاردیو یا تمرین هوازی یعنی فعالیتی که ضربان قلب و تنفس را برای مدتی نسبتاً طولانی بالا نگه میدارد: پیادهروی تند، دویدن، دوچرخه، شنا، طنابزنی، الیپتیکال. انرژیاش بیشتر از سوزاندن چربی و قند با کمک اکسیژن میآید.
تمرین با وزنه یا تمرین مقاومتی یعنی عضله را در برابر نیرویی سنگینتر از حالت عادی منقبض کنید: دمبل و هالتر، دستگاه، کش مقاومتی یا وزن بدن خودتان در حرکتهایی مثل اسکوات و شنا. جلسه از ستهای کوتاه و استراحت بین آنها ساخته میشود و هدفش قویتر کردن یا حفظ عضله است.
مرز این دو همیشه روشن نیست. تمرین دایرهای با وزنهی سبک و استراحت کم، ضربان را مثل کاردیو بالا میبرد. کوهپیمایی با کولهی سنگین هم پاها را مثل وزنه درگیر میکند.
مقایسهی کاردیو و وزنه در هفت معیار
معیار
کاردیو
وزنه
کالریسوزی در خود جلسه
بیشتر
کمتر، چون بخشی از جلسه استراحت بین ستهاست
کالریسوزی بعد از جلسه
کم
کم؛ کمی بیشتر از کاردیوی سبک، اما تفاوت کوچک است
حفظ عضله در کمخوری
اثر محدود
اثر اصلی
تغییر شکل بدن
کوچکتر شدن کلی
سفتتر و خوشفرمتر شدن
شروع برای مبتدی
آسان، بدون آموزش خاص
نیاز به یاد گرفتن فرم درست حرکتها
فشار به مفصلها
از کم (دوچرخه، شنا) تا زیاد (دویدن)
با فرم درست و وزنهی مناسب، قابلکنترل
سلامت قلب و ریه
اثر مستقیم و قوی
اثر کمتر، اما برای قند خون و استخوان مفید
جدول یک چیز را روشن میکند: این دو رقیب نیستند. هر کدام کاری را خوب انجام میدهد که دیگری ضعیفتر انجامش میدهد.
کالریسوزی کاردیو و وزنه با عدد
کالریسوزی را میشود با شاخص MET تخمین زد: MET × وزن به کیلوگرم × مدت به ساعت. این جدول برای فردی ۷۵ کیلویی و جلسهی ۳۰ دقیقهای حساب شده است:
فعالیت
MET تقریبی
کالری در ۳۰ دقیقه
پیادهروی تند (حدود ۵٫۵ کیلومتر در ساعت)
۴٫۳
حدود ۱۶۰
دوچرخهی ثابت با شدت متوسط
۶٫۸
حدود ۲۵۵
دویدن آرام (حدود ۸ کیلومتر در ساعت)
۸٫۳
حدود ۳۱۰
وزنه با شدت متوسط
۳٫۵
حدود ۱۳۰
وزنه با شدت زیاد
۶
حدود ۲۲۵
تمرین دایرهای پرشدت با استراحت کم
۸
حدود ۳۰۰
پس در یک جلسهی معمولی، کاردیو تقریباً دو برابر وزنهی متوسط کالری میسوزاند. اگر میخواهید عدد فعالیت دیگری را ببینید، جستوجوی حرکات ورزشی شاخص MET و تخمین کالریسوزی هر حرکت را نشان میدهد.
«کالریسوزی بعد از تمرین» چقدر واقعی است؟
بعد از هر تمرین شدید، بدن مدتی بیشتر از حالت عادی انرژی مصرف میکند تا به حالت استراحت برگردد. این اثر واقعی است، اما کوچکتر از چیزی که در شبکههای اجتماعی گفته میشود. برای بیشتر آدمها و بیشتر جلسهها، این مقدار معمولاً چند ده کالری است، نه چند صد. نه وزنه با آن برنده میشود و نه تمرین تناوبی.
عضلهی بیشتر، متابولیسم خیلی بالاتر؟
این یکی از رایجترین باورهاست. هر کیلو عضله در حالت استراحت تقریباً ۱۰ تا ۱۵ کالری در روز مصرف میکند؛ بیشتر از چربی، اما نه آنقدر که معجزه کند. اگر در چند ماه اول دو کیلو عضله بسازید، که برای مبتدی نتیجهی خوبی است، روزانه حدود ۲۵ تا ۳۰ کالری بیشتر میسوزانید؛ تقریباً به اندازهی یک خرما. ارزش عضله جای دیگری است.
پس چرا وزنه برای لاغری مهم است؟
وقتی کالری را کم میکنید، بدن برای تامین انرژی هم از چربی برداشت میکند و هم از عضله. تمرین مقاومتی به بدن پیام میدهد که این عضله لازم است و باید بماند. نتیجه این است که از وزنی که کم میکنید، سهم بیشتری چربی است.
این تفاوت در آینه دیده میشود. دو نفر که هر کدام ۸ کیلو کم کردهاند، ممکن است کاملاً متفاوت به نظر برسند: یکی بدنی کوچکتر ولی شل دارد و دیگری بدنی کوچکتر و سفت. فرقشان معمولاً همین است که یکی وزنه زده و دیگری نه. قدرت بیشتر هم کارهای روزمره را راحتتر میکند؛ از بالا بردن کیسهی خرید تا بلند شدن از زمین. این مزیت با بالا رفتن سن ارزش بیشتری پیدا میکند، چون بدن بهطور طبیعی کمکم عضله از دست میدهد.
پژوهشهایی که این دو را مستقیم مقایسه کردهاند، معمولاً همین تصویر را نشان میدهند. در یکی از شناختهشدهترینها، که در دانشگاه دوک آمریکا روی بزرگسالان پروزن انجام شد و نتایجش در سال ۲۰۱۲ منتشر شد، گروه کاردیو در مدت مشابه وزن و چربی بیشتری از گروه وزنه کم کرد، گروه وزنه تودهی عضلانی به دست آورد و گروهی که هر دو را انجام داد بهترین تغییر را در ترکیب بدن داشت. البته آن گروه تقریباً دو برابر وقت صرف تمرین میکرد؛ نکتهای که در عمل مهم است.
کدام برای شما مناسبتر است؟
جواب به وقت، بدن و سلیقهی شما بستگی دارد. چند وضعیت رایج:
اگر هفتهای فقط دو سه ساعت وقت دارید
دو جلسه وزنهی کل بدن و یک جلسه کاردیو بگذارید و بقیهی فعالیت را با پیادهروی روزانه پر کنید. این ترکیب هم عضله را نگه میدارد و هم کالری بیشتری میسوزاند. اگر وقت از این هم کمتر است، دو جلسه وزنه و پیادهروی روزانه، از کاردیوی تنها بهتر است.
اگر وزن اضافهی زیادی دارید یا زانویتان درد میکند
با کاردیوی کمفشار شروع کنید: دوچرخهی ثابت، شنا، پیادهروی در آب یا پیادهروی روی سطح صاف. برنامهی ۶ هفتهای دوچرخه ثابت نمونهای از همین شروع است. حرکتهای قدرتی ساده با دستگاه یا وزن بدن را هم از هفتهی دوم سوم اضافه کنید؛ قویتر شدن عضلههای ران به خود زانو هم کمک میکند.
اگر نگرانید با وزنه حجیم شوید
این نگرانی بیشتر در خانمها رایج است و با کسری کالری تقریباً بیپایه است. ساختن عضلهی حجیم سالها تمرین سنگین و معمولاً مازاد کالری میخواهد. با کسری کالری، وزنه بدن را سفتتر میکند، نه بزرگتر.
اگر از باشگاه بیزارید
ورزشی که انجامش نمیدهید، هیچ کالریای نمیسوزاند. اگر پیادهروی و کوه را دوست دارید و از سالن وزنه فراری هستید، با همان شروع کنید و دو جلسهی ۲۰ دقیقهای حرکتهای وزن بدن در خانه، مثل اسکوات، شنا روی زانو و پل باسن، به آن اضافه کنید.
اگر میخواهید هم چربی کم کنید و هم عضله بسازید
این همان چیزی است که «ریکامپ» نامیده میشود و برای مبتدیها شدنیتر از ورزشکارهای باسابقه است. اینجا وزنه محور برنامه است و کاردیو کمکی؛ جزئیاتش در برنامهی ریکامپ بدن برای مبتدیها آمده است.
برنامهی ترکیبی برای سه بودجهی زمانی
این سه الگو با فرض یک کسری کالری ملایم در غذا چیده شدهاند. اگر تازه شروع میکنید، از ستون اول شروع کنید و هر چهار تا شش هفته، اگر بدنتان آماده بود، یک ستون جلو بروید.
یک دام رایج در این ترکیب، «جبران» بعد از تمرین است: کسی که یک ساعت تمرین کرده، حس میکند حق دارد بیشتر بخورد و معمولاً بیشتر از آنچه سوزانده میخورد. در فیگ فیت گزینهی «کالری ورزش» بهطور پیشفرض خاموش است. اگر روشنش کنید، فقط کالریای که بیشتر از سطح فعالیت انتخابیتان سوزاندهاید به سقف کالری امروز اضافه میشود، پس جلسهای که از قبل در سطح فعالیتتان حساب شده، دو بار حساب نمیشود. اهداف پروتئین و کربوهیدرات و چربی هم با آن تغییر نمیکنند.
غذا هنوز مهمترین بخش است
یک جلسهی ۳۰ دقیقهای دویدن حدود ۳۰۰ کالری میسوزاند. یک بشقاب ماکارونی اضافه یا چند تکه شیرینی همین مقدار را در ده دقیقه برمیگرداند. برای همین، چه کاردیو را انتخاب کنید و چه وزنه را، کسری کالری باید از بشقاب هم بیاید. محاسبهگر TDEE نشان میدهد بدنتان روزانه چقدر کالری مصرف میکند و ۳۰۰ تا ۵۰۰ کالری کمتر از آن، برای بیشتر بزرگسالان کسری امنی است. پروتئین کافی، حدود ۱٫۶ گرم به ازای هر کیلو وزن بدن برای کسی که وزنه میزند، هم کمک میکند عضلهای که با تمرین نگه داشتهاید واقعاً بماند.
سوالات متداول
«ناحیهی چربیسوزی» روی تردمیل واقعاً چربی بیشتری میسوزاند؟
در شدت پایین، درصد بیشتری از انرژی از چربی میآید، اما کل کالری کمتری میسوزد. چیزی که چربی بدن را کم میکند، کسری کالری کل روز و هفته است، نه درصد سوخت در خود جلسه. شدتی را انتخاب کنید که بتوانید منظم ادامهاش دهید.
تمرین تناوبی پرشدت (HIIT) از کاردیوی معمولی بهتر است؟
در زمان کمتر، کالری نزدیکی میسوزاند و برای کسی که وقت کم دارد گزینهی خوبی است. اما سختتر است، ریکاوری بیشتری میخواهد و برای مبتدیها ریسک آسیب بالاتری دارد. یک یا دو جلسه در هفته کافی است.
کاردیو عضله را میسوزاند؟
کاردیوی معمولی، کنار وزنه و پروتئین کافی، عضله را از بین نمیبرد. ریسک وقتی بالا میرود که کاردیوی خیلی زیاد با کسری کالری بزرگ و پروتئین کم و بدون تمرین مقاومتی همراه شود.
فقط با وزنه میشود لاغر شد؟
بله، اگر کسری کالری داشته باشید. وزن کندتر از ترکیب وزنه و کاردیو پایین میآید، اما سهم بیشتری از آن چربی است. پیادهروی روزانه را هم اضافه کنید تا کالریسوزی بیشتر شود.
اول کاردیو بزنم یا وزنه؟
اگر هر دو را در یک جلسه انجام میدهید، اول وزنه. اینطور با بیشترین انرژی سراغ حرکتهای سنگین میروید و فرمتان خراب نمیشود. کاردیوی بعدش میتواند کوتاهتر و ملایمتر باشد.
کاردیو و وزنه دو ابزار برای یک هدفاند. اگر مجبور به انتخاب باشید، وزنه برای حفظ عضله و کاردیو برای کالری بیشتر، و برای بیشتر آدمها ترکیبی از هر دو با پیادهروی روزانه بهترین جواب است. از ستون اول جدول شروع کنید و بعد از چهار هفته ببینید کدام بخشش برایتان لذتبخشتر است.