ارده شیره برای چاقی؛ کالری هر قاشق و بهترین زمان خوردن
انتشار: ۱۳ اسفند ۱۴۰۴
ارده شیره برای چاقی جواب میدهد، اما نه به خاطر خاصیتی پنهان؛ دلیلش این است که در حجمی کم، کالری زیادی دارد. یک قاشق غذاخوری سرصاف ارده حدود ۹۰ کالری و یک قاشق شیره انگور حدود ۵۵ تا ۶۰ کالری دارد، پس یک تکه نان سنگک با دو قاشق از هر کدام بهراحتی از ۳۵۰ کالری میگذرد. بهترین زمان خوردنش صبحانه یا میانوعدهی صبح و عصر است، با دو سه ساعت فاصله از ناهار و شام تا جای وعدهی اصلی را نگیرد. در ادامه کالری هر قاشق، مقدار مناسب روزانه و چند روش خوردن بدون دلزدگی را میبینید.
ارده شیره چیست و چرا برای افزایش وزن توصیه میشود؟
ارده همان کنجد آسیابشده است؛ خمیری روغنی که بیش از نیمی از وزنش چربی است. شیره را از جوشاندن و غلیظ کردن آب انگور یا خرما میگیرند و تقریباً همهی کالریاش از قند میآید. این دو کنار هم ترکیبی شیرین و چرب میسازند که هم خوشخوراک است و هم در دو سه قاشق، اندازهی یک میانوعدهی کامل انرژی دارد.
خیلی از مادربزرگها ارده شیره را برای بچههای لاغر یا کسی که تازه از بیماری بلند شده بود کنار میگذاشتند و این عادت هنوز در بسیاری از خانهها مانده است. منطقش هم درست است. کسی که اشتهای کمی دارد، نمیتواند دو بشقاب برنج بخورد، اما دو قاشق ارده شیره را با یک تکه نان راحت میخورد.
ارده شیره اما «داروی چاقی» نیست. وزن فقط وقتی بالا میرود که در جمع کل روز بیش از نیاز بدنتان انرژی بگیرید. ارده شیره ابزاری است برای رسیدن به این مازاد با کمترین زحمت، نه چیزی که بهتنهایی و جدا از بقیهی غذاها وزن را بالا ببرد. اگر با این مفهوم آشنا نیستید، راهنمای افزایش وزن سالم در ۱۲ هفته را هم بخوانید.
ارده و شیره چه چیزی به بدن میرسانند؟
ارده غیر از کالری، کمی پروتئین، چربیهای غیراشباع، فیبر و مواد معدنی مثل کلسیم و آهن دارد. مقدار این مواد به نوع کنجد و پوستگیری آن بستگی دارد؛ اردهی کنجد کامل که رنگ تیرهتری دارد، فیبر و کلسیم بیشتری هم دارد. شیره انگور مقداری آهن و پتاسیم دارد، ولی منبع اصلی آهن نیست و جای گوشت، حبوبات یا درمان کمخونی را نمیگیرد. چیزی که شیره واقعاً زیاد دارد، قند است.
کالری هر قاشق ارده شیره چقدر است؟
اعداد این جدول برای قاشق غذاخوری سرصافاند. قاشق کوهی ممکن است تقریباً دو برابر بردارد و بیشتر حسابهای غلط از همینجا شروع میشود؛ کسی که فکر میکند «دو قاشق» خورده، گاهی چهار قاشق سرصاف خورده است.
خوراکی
مقدار
کالری تقریبی
نکته
ارده
یک قاشق غذاخوری سرصاف، حدود ۱۵ گرم
حدود ۹۰
نزدیک ۳ گرم پروتئین و ۸ گرم چربی
شیره انگور
یک قاشق غذاخوری، حدود ۲۰ گرم
۵۵ تا ۶۰
تقریباً همهاش قند
شیره خرما
یک قاشق غذاخوری، حدود ۲۰ گرم
۵۵ تا ۶۵
بسته به غلظت
ارده شیره مخلوط نصفنصف
یک قاشق غذاخوری
حدود ۷۵
میانگین دو جزء
نان سنگک
یک تکه کفدستی
حدود ۸۰
تکهی ضخیمتر بیشتر
لقمه کامل
یک تکه سنگک با ۲ قاشق ارده و ۲ قاشق شیره
حدود ۳۷۰
یک میانوعدهی کامل
اردهی بازار معمولاً لایهای روغن جداشده رویش دارد. برای افزایش وزن، این روغن را دور نریزید؛ با قاشق هم بزنید تا دوباره یکدست شود. کالریای که روی برچسب آمده، با همین روغن حساب شده است. معمولاً هر ۱۰۰ گرم ارده حدود ۶۰۰ کالری دارد و هر ۱۰۰ گرم شیره حدود ۲۸۰ تا ۳۰۰ کالری؛ اگر بستهی شما عدد دیگری نوشته، به برچسب اعتماد کنید. کالری نان و خوراکیهای دیگر را هم میتوانید در جستوجوی کالری غذاها ببینید.
اگر ارده شیره جزو صبحانهی تقریباً هر روزتان شده، لازم نیست هر بار کالریاش را از نو حساب کنید. لقمهی همیشگیتان را یک بار در فیگ فیت بهعنوان غذای سفارشی ذخیره کنید تا از آن به بعد با یک جستوجو ثبت شود.
بهترین زمان خوردن ارده شیره در روز
زمان خوردن روی کالری اثری ندارد؛ ارده شیره صبح و عصر همانقدر انرژی دارد. اما زمان درست تعیین میکند که این کالری «اضافه» شود یا فقط جای غذای دیگری را بگیرد. کسی که ساعت دوازده ارده شیره بخورد و ساعت یک برای ناهار اشتها نداشته باشد، در عمل چیزی به روزش اضافه نکرده است.
صبحانه، جای سنتیاش
ارده شیره با نان تازه صبحانهای است که آماده کردنش یک دقیقه طول میکشد. فقط پروتئینش کم است. یک لیوان شیر یا یک تخممرغ آبپز کنارش بگذارید تا صبحانه کاملتر شود. دو تکه سنگک، دو قاشق ارده، دو قاشق شیره و یک لیوان شیر پرچرب روی هم حدود ۶۰۰ کالری است.
میانوعده صبح یا عصر، بهترین انتخاب برای کماشتهاها
اگر صبحانهتان کامل است، ارده شیره را دو سه ساعت بعد از آن یا عصر، حدود ساعت چهار و پنج، بخورید. در این ساعتها هنوز تا وعدهی بعد فاصله هست و اشتهای ناهار یا شام از بین نمیرود. برای کسی که معدهاش زود پر میشود، همین یک میانوعدهی ۳۰۰ کالری گاهی کل مازاد روز را تامین میکند.
پیش یا بعد از تمرین
یکی دو ساعت پیش از تمرین، یک تکه نان با کمی شیره انرژی در دسترس میدهد. ارده چرب و دیرهضم است، پس پیش از تمرین مقدارش را کم نگه دارید تا سنگینی نکند. بعد از تمرین، ارده شیره را با یک لیوان شیر بخورید تا کنار کربوهیدرات، کمی پروتئین هم برسد.
درست قبل از غذا یا پیش از خواب؟
درست پیش از ناهار و شام بهترین زمان نیست، چون معده را پر میکند. پیش از خواب هم برای کسی که رفلاکس یا معدهی حساس دارد ممکن است آزاردهنده باشد؛ غذای چرب و شیرین آخر شب بعضیها را اذیت میکند. اگر شب میخورید، دندانهایتان را بعدش مسواک بزنید؛ شیره چسبناک است و روی دندان میماند.
روزی چقدر ارده شیره بخوریم؟
برای بیشتر بزرگسالانی که میخواهند وزن اضافه کنند، روزی یک تا دو قاشق ارده و یک تا دو قاشق شیره کافی است. این مقدار حدود ۱۵۰ تا ۳۰۰ کالری میشود؛ یعنی بخش بزرگی از مازاد ۳۰۰ تا ۵۰۰ کالریای که معمولاً برای افزایش وزن سالم پیشنهاد میشود.
برای اینکه بدانید مازادتان باید از چه عددی شروع شود، کالری مصرفی روزانهتان را با محاسبهگر TDEE تخمین بزنید و بعد ۳۰۰ تا ۵۰۰ کالری به آن اضافه کنید. ارده شیره یکی از راههای پر کردن این فاصله است، نه همهاش. بقیهی مازاد بهتر است از غذاهای پروتئیندار بیاید: تخممرغ، لبنیات، گوشت و حبوبات.
چرا بیشتر از این توصیه نمیشود؟
دلیل اصلی، قند شیره است. هر قاشق شیره حدود ۱۴ تا ۱۵ گرم قند دارد. سازمان جهانی بهداشت توصیه میکند قندهای آزاد کمتر از ۱۰ درصد انرژی روزانه باشند و شیرهها هم جزو همین قندهای آزادند. برای کسی که روزی ۲۵۰۰ کالری میخورد، این سقف حدود ۶۰ گرم قند است؛ چهار قاشق شیره تقریباً همهاش را پر میکند، پیش از آنکه چای و شیرینی و میوهی خشک حساب شود.
دلیل دوم این است که ارده شیره پروتئین چندانی ندارد. اگر بخش بزرگی از کالری روزتان از آن بیاید، وزن بالا میرود، اما سهم چربی در آن بیشتر میشود و سهم عضله کمتر.
آیا ارده شیره بهتنهایی چاق میکند؟ چند باور رایج
دربارهی ارده شیره چند حرف رایج هست که فقط بعضیشان درستاند.
«ارده شیره خاصیت چاقکنندگی دارد»
خاصیت خاصی ندارد؛ فقط کالریاش در حجم کم بالاست. یک مشت آجیل یا یک لیوان شیر پرچرب با چند خرما هم همین کار را میکند. اگر ارده شیره بخورید و ناخودآگاه از ناهارتان کم کنید، وزنتان تکان نمیخورد.
«هرچه بیشتر، بهتر»
شش هفت قاشق در روز یعنی قند زیاد، احتمال بیشتر جمع شدن چربی دور شکم و اشتهای کمتر برای وعدههای اصلی. افزایش وزن سالم با مازاد ملایم و ثابت جلو میرود، نه با پرخوری.
«ارده شیره عضله میسازد»
هر قاشق ارده فقط حدود ۳ گرم پروتئین دارد و شیره تقریباً هیچ. عضله با پروتئین کافی و تمرین مقاومتی ساخته میشود. ارده شیره کالری لازم برای این کار را فراهم میکند، ولی جای آن دو را نمیگیرد.
«شیره طبیعی است، پس قند حساب نمیشود»
شیره انگور و خرما قند سادهی غلیظاند و قند خون را مثل شکر بالا میبرند. طبیعی بودن به معنای بیاثر بودن روی قند خون نیست.
«باید ناشتا خورد تا اثر کند»
دلیلی برای این حرف نیست. زمانی را انتخاب کنید که بیشترین کالری را به روزتان اضافه کند و با برنامهی روزتان هماهنگ باشد.
۶ روش خوردن ارده شیره بدون دلزدگی
لقمهی هر روزه بعد از دو هفته خستهکننده میشود. این چند روش همان کالری را در شکلهای دیگری میرسانند. اعداد تقریبیاند و برای قاشق سرصاف حساب شدهاند.
همان لقمهی کلاسیک، یک تکه سنگک یا بربری با یک قاشق ارده و یک قاشق شیره، حدود ۲۳۰ کالری دارد. اگر نان تست میخورید، کمی گرمش کنید تا ارده راحتتر پخش شود.
یک لیوان شیر پرچرب، یک موز، یک قاشق ارده و یک قاشق شیره خرما را با هم در مخلوطکن بریزید. این شیک حدود ۴۰۰ کالری و نزدیک ۱۱ گرم پروتئین دارد و برای کسی که غذای جامد را سخت میخورد، بهترین گزینه است.
نصف کاسه ماست پرچرب، حدود ۱۰۰ گرم، با یک قاشق ارده و یک قاشق شیره، روی هم حدود ۲۲۰ کالری میشود. چند گردوی خردشده هم رویش بریزید تا ترد شود.
یک کاسه فرنی یا جو دوسر پخته در شیر را با یک قاشق ارده و کمی شیره شیرین کنید و دیگر شکر نریزید.
برشهای موز یا سیب را در کمی ارده بزنید. این عصرانه سبکتر از لقمهی نان است، اما هنوز کالری خوبی دارد.
ارده را با آب لیمو، کمی آب و سیر بزنید و روی سالاد، فلافل یا سبزیجات کبابی بریزید. این سس شیره ندارد و برای کسی که باید مراقب قند باشد، راه خوبی برای خوردن ارده است.
حلوا ارده با ارده شیره فرق دارد. معمولاً شکر یا قند زیادی به آن اضافه شده و برای هر روز انتخاب مناسبی نیست؛ گاهبهگاه و کنار چای اشکالی ندارد. اگر دنبال خوراکی شیرین دیگری برای افزایش وزن هستید، خرما و مقدار مناسب روزانهاش را هم ببینید.
چه کسانی باید در خوردن ارده شیره احتیاط کنند؟
ارده شیره برای بیشتر آدمهای سالم خوراکی بیخطری است، اما برای چند گروه حساب جداگانه دارد:
کسانی که دیابت، پیشدیابت یا مقاومت به انسولین دارند. شیره قند سریع است و قند خون را بالا میبرد. اگر میخواهید ارده بخورید، اردهی خالی یا با کمی میوه گزینهی بهتری است.
کسانی که به کنجد حساسیت دارند. حساسیت به کنجد از حساسیتهای غذایی شناختهشده است و ارده کنجد خالص است.
کسانی که رفلاکس یا سوءهاضمه دارند. چربی زیاد ارده ممکن است علائم را بیشتر کند؛ مقدار کم را امتحان کنید و آخر شب نخورید.
کسانی که تریگلیسرید یا چربی خونشان بالاست. قند زیاد روی تریگلیسرید اثر دارد و بهتر است مقدار شیره را با پزشک هماهنگ کنند.
کسی که بدون دلیل روشن وزن کم کرده است. در این حالت، اول باید علت پیدا شود، بعد سراغ برنامهی افزایش وزن رفت.
سوالات متداول
ارده شیره را با چه نانی بخوریم؟
هر نانی که دوست دارید. سنگک و نان جو فیبر بیشتری دارند و بربری و نان تست نرمترند و ارده رویشان راحتتر پخش میشود. کالری هر گرم نانهای رایج ایرانی نزدیک به هم است و فرق اصلی در اندازهی تکه است. برای حساب دقیقتر سنگک، کالری نان سنگک را ببینید.
ارده شیره صبح بخوریم بهتر است یا شب؟
برای افزایش وزن، صبح یا میانوعدهی عصر معمولاً بهتر جواب میدهد، چون اشتهای وعدهی بعد را نمیگیرد و فرصت دارید کالری بقیهی روز را هم کامل کنید. شب خوردنش منعی ندارد، به شرط اینکه معدهتان اذیت نشود و بعدش مسواک بزنید.
ارده شیره در یک ماه چقدر وزن اضافه میکند؟
به بقیهی رژیمتان بستگی دارد. اگر روزی حدود ۳۰۰ کالری ارده شیره به غذای همیشگیتان اضافه شود و چیزی را جایگزین نکند، در یک ماه حدود یک کیلو افزایش وزن قابل انتظار است. اگر به خاطرش از ناهار کمتر بخورید، ممکن است هیچ تغییری نبینید.
برای بچههای لاغر ارده شیره خوب است؟
در مقدار کم و بهعنوان بخشی از صبحانه، خوراکی مغذی و پرانرژیای است. اما لاغری کودک دلایل مختلفی دارد و قند شیره هم برای دندان بچهها مهم است. اگر نگران وزن فرزندتان هستید، پیش از هر برنامهای با پزشک کودک صحبت کنید.
ارده شیره را میشود جایگزین یک وعده کرد؟
بهتر است نه. ارده شیره کالری زیادی دارد، ولی پروتئین و ویتامینهایش برای یک وعدهی کامل کافی نیست. آن را به وعدهها و میانوعدهها اضافه کنید، نه اینکه جای ناهار یا شام را با آن پر کنید.
ارده شیره یکی از سادهترین راهها برای اضافه کردن کالری به روز است، به شرط اینکه قاشقش سرصاف بماند و زمانش با وعدههای اصلی تداخل نکند. از یک لقمه در صبحانه یا عصرانه شروع کنید، هفتهای یک بار وزنتان را بسنجید و اگر وزن بالا نرفت، اول به جمع کالری روز نگاه کنید، نه به تعداد قاشقها.