عادتسازی برای لاغری: ساختن ۵ عادت ماندگار در ۶۶ روز
انتشار: ۱۵ مرداد ۱۴۰۵
عادتسازی برای لاغری یعنی کارهایی مثل ثبت غذا، پروتئین در صبحانه یا پیادهروی بعد از شام را آنقدر تکرار کنید که دیگر به تصمیم و اراده نیاز نداشته باشند. این کار برای بیشتر آدمها بیشتر از سه هفته طول میکشد؛ در یکی از شناختهشدهترین پژوهشها، میانگین رسیدن به حالت خودکار حدود ۶۶ روز بود. راه عملیاش این است که عادتها را یکییکی و کوچک شروع کنید، هر کدام را به یک نشانهی ثابت در روزتان گره بزنید و اگر روزی جا ماند، فردا ادامه دهید.
رژیمها معمولاً برعکس این کار را میکنند: از روز اول ده قانون تازه، از شنبه همهچیز عوض میشود و تا چهارشنبه همهاش رها شده است. این برنامه آهستهتر شروع میشود، اما چیزی که در روز ۶۶ دارید، چیزی است که در روز ۲۰۰ هم دارید.
چرا ۶۶ روز و نه ۲۱ روز؟
عدد ۲۱ روز سالهاست در کتابها و پستهای انگیزشی تکرار میشود، اما پشتوانهی پژوهشی محکمی ندارد. عدد ۶۶ از پژوهشی میآید که فیلیپا لالی و همکارانش در یونیورسیتی کالج لندن انجام دادند. شرکتکنندهها یک رفتار سادهی روزانه انتخاب کردند، مثل خوردن یک میوه سر ناهار یا ۱۵ دقیقه دویدن، و هر روز گزارش دادند که انجامش چقدر خودکار شده است.
سه یافتهی این پژوهش برای کسی که میخواهد وزن کم کند، مهم است:
میانگین زمان رسیدن به حالت خودکار حدود ۶۶ روز بود، اما دامنهاش خیلی بزرگ بود: از ۱۸ روز تا بیش از ۲۰۰ روز. یعنی ۶۶ یک عدد میانه است، نه وعده.
رفتارهای سادهتر زودتر خودکار شدند. خوردن یک لیوان آب سر ناهار خیلی زودتر از ۵۰ دراز و نشست جا میافتد.
جا انداختن یک روز، روند عادتسازی را بهطور جدی خراب نکرد. چیزی که مهم بود، برگشتن بود.
پس ۶۶ روز را یک افق واقعبینانه بدانید، نه خط پایان. اگر عادتی در روز ۴۰ خودکار شد، عالی است؛ اگر در روز ۹۰ هنوز کمی فکر میخواهد، چیزی خراب نشده.
عادت چطور ساخته میشود؟
هر عادت سه جزء دارد: یک نشانه که رفتار را راه میاندازد، خود رفتار، و نتیجهای که مغز آن را خوشایند میداند. چای بعد از ناهار، نمونهی کامل یک عادت است: ناهار تمام میشود (نشانه)، کتری را روشن میکنید (رفتار) و آن چند دقیقه استراحت با چای (پاداش) باعث میشود فردا هم همین کار را بکنید.
بیشتر تلاشهای رژیمی روی جزء وسط تمرکز میکنند و دو جزء دیگر را فراموش میکنند. «باید بیشتر پیادهروی کنم» نشانهای ندارد؛ برای همین هر روز باید از نو دربارهاش تصمیم بگیرید. «بعد از شام، پیش از نشستن جلوی تلویزیون، ۱۰ دقیقه دور کوچه راه میروم» نشانه دارد و بعد از چند هفته، خودش اتفاق میافتد.
عادت جدید را به عادت قدیمی گره بزنید
سادهترین نشانه، کاری است که همین الان هر روز انجام میدهید. این قالب را برای هر عادت پر کنید:
«بعد از [کاری که هر روز انجام میدهم]، [عادت تازه] را انجام میدهم.»
چند نمونه:
بعد از اینکه سفره را پهن کردم، از بشقابم عکس میگیرم یا وعده را ثبت میکنم.
بعد از اینکه کتری صبح را روشن کردم، دو تخممرغ را روی گاز میگذارم.
بعد از مسواک شب، گوشی را در اتاق دیگری به شارژ میزنم.
عادت را آنقدر کوچک کنید که «نه» گفتن به آن سخت باشد
نسخهی اول هر عادت باید در روزهای بد هم شدنی باشد. ۱۰ دقیقه پیادهروی از ۴۵ دقیقه بهتر است، نه چون اثر بیشتری دارد، بلکه چون در روز خستگی و مهمانی و بارندگی هم انجام میشود. وقتی عادت جا افتاد، بزرگ کردنش آسان است. برعکسش تقریباً هیچوقت جواب نمیدهد.
کدام ۵ عادت بیشترین اثر را روی لاغری دارند؟
این پنج عادت برای بیشتر کسانی که میخواهند وزن کم کنند، پایهی خوبیاند. هیچکدام رژیم خاصی نیستند و همه با غذای معمولی خانه جور درمیآیند.
عادت
نسخهی حداقلی برای روزهای سخت
نشانهی پیشنهادی
چرا مهم است
ثبت غذا
دستکم یک وعده در روز
لحظهای که سر سفره مینشینید
کالریهای فراموششده را نشان میدهد
پروتئین در صبحانه
یک یا دو تخممرغ، یا پنیر و ماست بیشتر
روشن کردن کتری صبح
گرسنگی و ریزهخواری پیش از ظهر کمتر میشود
پیادهروی بعد از غذا
۱۰ دقیقه
تمام شدن ناهار یا شام
حرکت روزانه بدون باشگاه
نیمی از بشقاب سبزی
چند برگ کاهو یا سبزی خوردن کنار غذا
کشیدن غذا در بشقاب
با کالری کم، بشقاب پر میشود
خواب با ساعت ثابت
گوشی کنار، نیم ساعت پیش از خواب
مسواک شب
کمخوابی اشتها و هوس شیرینی را بیشتر میکند
چرا ثبت غذا اول است؟ چون بقیهی عادتها را قابل اندازهگیری میکند. وقتی غذایتان را مینویسید، میبینید پروتئین صبحانه کمتر شده یا شبهایی که دیر خوابیدهاید، کالری فردایتان بالاتر رفته است. اگر هنوز ثبت غذا را امتحان نکردهاید، راهنمای ثبت روزانه غذا توضیح میدهد از کجا شروع کنید.
برای عادت دوم، اگر تخممرغ دوست ندارید، فهرست خوراکیهای پرپروتئین گزینههای دیگری مثل ماست یونانی، پنیر یا عدسی را نشان میدهد.
برنامه ۶۶ روزه: عادتها را یکییکی اضافه کنید
اشتباه رایج این است که هر پنج عادت از روز اول شروع شوند. هر عادت تازه کمی اراده میخواهد و ارادهی روزانه محدود است. این برنامه هر دو هفته فقط یک عادت اضافه میکند تا عادت قبلی فرصت جا افتادن داشته باشد.
بازه
عادت تازه
عادتهایی که ادامه دارند
روز ۱ تا ۱۴
ثبت دستکم یک وعده در روز
هنوز هیچ
روز ۱۵ تا ۲۸
پروتئین در صبحانه
ثبت غذا
روز ۲۹ تا ۴۲
۱۰ دقیقه پیادهروی بعد از ناهار یا شام
ثبت غذا، صبحانهی پروتئینی
روز ۴۳ تا ۵۶
نیمی از بشقاب سبزی و سالاد
سه عادت قبلی
روز ۵۷ تا ۶۶
خواب با ساعت ثابت
چهار عادت قبلی
روز ۶۶، عادت اول دو ماه تمرین شده و احتمالاً دیگر به فکر کردن نیاز ندارد. عادت آخر تازه شروع شده و تا چند هفتهی بعد هم توجه میخواهد. این طبیعی است؛ عادتسازی بعد از روز ۶۶ هم ادامه دارد، فقط حالا پایهی محکمی زیرش هست.
هر عادت را فقط وقتی بزرگ کنید که خستهکننده شده باشد
اگر ۱۰ دقیقه پیادهروی بعد از سه هفته آنقدر عادی شده که بدون فکر انجامش میدهید، به ۱۵ دقیقه برسانید. اگر هنوز هر روز باید خودتان را راضی کنید، همان ۱۰ دقیقه بماند. معیار بزرگ کردن، راحتی است، نه تاریخ.
پنجشنبه و جمعه هم جزو برنامهاند
عادتی که فقط در روزهای کاری انجام میشود، دو روز در هفته نشانهاش را گم میکند. برای تعطیلات نسخهی جداگانه بسازید: اگر پیادهروی بعد از ناهار در روز کاری است، جمعه بعد از صبحانهی دیرهنگام راه بروید.
تداوم زنجیرهی ثبت غذا همان چیزی است که عادت اول این برنامه را قابل دیدن میکند. در فیگ فیت، تداوم روزانه تعداد روزهای پشتسرهمی است که دستکم یک وعدهی غذایی ثبت کردهاید؛ فرقی نمیکند با عکس، متن رسپی یا جستوجو. یعنی معیار تداوم دقیقاً همان نسخهی حداقلی عادت اول است و عدد روزها را در تب «پیشرفت» میبینید.
روزی که زنجیره پاره شد چه کنید؟
دیر یا زود روزی میرسد که هیچکدام از عادتها انجام نمیشود: سفر، بیماری، مهمانی تا نیمهشب یا فقط یک روز بد. این روز بخشی از برنامه است، نه پایانش.
یادتان باشد که در پژوهش لالی، جا انداختن یک روز بهتنهایی روند عادتسازی را خراب نکرد. خطر واقعی، روز دوم است؛ وقتی «یک روز جا ماند» تبدیل میشود به «حالا که خراب شد، از شنبهی بعد».
برای روزهای پرهرجومرج، نسخهی اضطراری هر عادت را از قبل بدانید:
ثبت غذا: فقط یک وعده، حتی تخمینی.
صبحانهی پروتئینی: یک لیوان شیر یا یک تکه پنیر، اگر وقت آشپزی نیست.
پیادهروی: دو دقیقه، حتی در راهروی خانه. هدف حفظ نشانه است، نه سوزاندن کالری.
سبزی: یک خیار کنار غذا.
خواب: فقط گوشی را از کنار تخت دور کنید.
اگر زنجیره پاره شد و عددش به صفر برگشت، آن را شروعی دوباره بدانید. عادت در مغز شما ساخته شده، نه در یک عدد. دو ماه تمرین با یک روز وقفه از بین نمیرود.
چطور بفهمید عادت جا افتاده است؟
عادت وقتی جا افتاده که انجام ندادنش عجیب به نظر برسد. این نشانهها را برای هر عادت بررسی کنید:
بدون یادآوری یادتان میآید.
پیش از انجامش با خودتان چانه نمیزنید.
اگر انجامش ندهید، حس میکنید چیزی کم است.
در روزهای غیرعادی، مثل سفر یا مهمانی، هم نسخهای از آن را انجام میدهید.
اگر سه مورد از این چهار برای عادتی درست است، آن عادت تقریباً خودکار شده و میتوانید توجهتان را به عادت بعدی بدهید.
نتیجه روی ترازو کی دیده میشود؟
عادتها وزن را آهستهتر از یک رژیم سخت پایین میآورند، اما برخلاف رژیم سخت، معمولاً عقبگرد نمیکنند. اگر این پنج عادت در کنار هم کسری کالری ملایمی بسازند، کاهش حدود ۰٫۵ تا ۱ کیلوگرم در هفته برای بیشتر بزرگسالان انتظار معقولی است؛ بعضی هفتهها کمتر، بعضی بیشتر. برای اینکه بدانید بعد از رسیدن به وزن هدف چطور این عادتها را نگه دارید، راهنمای تثبیت وزن بعد از رژیم را ببینید.
اگر عادتسازی را با کس دیگری شروع کنید، احتمال اینکه روز دوم را جا نیندازید بیشتر است. راهنمای رژیم گرفتن با دوست توضیح میدهد همراهی خوب چه شکلی دارد.
سوالات متداول
واقعاً ۶۶ روز برای ساختن عادت لازم است؟
۶۶ روز میانگین یک پژوهش است، نه قانون. در همان پژوهش بعضی عادتها در کمتر از سه هفته و بعضی بعد از بیش از ۲۰۰ روز خودکار شدند. عادتهای سادهتر زودتر جا میافتند؛ برای همین کوچک شروع کردن اینقدر مهم است.
میتوانم همهی عادتها را با هم شروع کنم؟
میتوانید، اما احتمال رها کردن بیشتر میشود. هر عادت تازه در هفتههای اول توجه و اراده میخواهد. اگر عجله دارید، دو عادت را با هم شروع کنید، نه پنج تا.
اگر یک هفته کامل همهچیز را رها کردم، باید از روز اول شروع کنم؟
نه. از همان عادتی شروع کنید که بیشترین تمرین را داشته، معمولاً ثبت غذا، و بعد از چند روز بقیه را برگردانید. تمرین هفتههای قبل از بین نرفته و برگشتن به عادت آشنا خیلی سریعتر از ساختن عادت تازه است.
عادت بد مثل ریزهخواری شبانه را چطور ترک کنم؟
ترک کردن بدون جایگزین سخت است. نشانهی ریزهخواری را پیدا کنید، مثلاً نشستن جلوی تلویزیون، و رفتار تازهای به همان نشانه گره بزنید؛ مثل یک لیوان چای بیقند یا یک ظرف کوچک میوه که از قبل آماده شده. خوراکیهای وسوسهانگیز را هم از جلوی چشم بردارید تا نشانه کمتر فعال شود.
این عادتها بدون کالریشماری هم جواب میدهند؟
برای خیلیها بله، چون پروتئین بیشتر، سبزی بیشتر، حرکت روزانه و خواب بهتر معمولاً خودبهخود کالری را پایین میآورند. اما اگر بعد از چند هفته ترازو تکان نخورد، ثبت غذا نشان میدهد کالری اضافه از کجا میآید.
عادتها بیسروصدا کار میکنند؛ هیچ روز خاصی نیست که حس کنید همهچیز عوض شد. اما اگر امروز فقط عادت اول را شروع کنید، دو ماه دیگر چیزهایی را بدون فکر انجام میدهید که امروز برایتان «رژیم» به حساب میآیند.