افزایش وزن کودکان کم‌اشتها: راهنمای غذایی برای والدین

برای افزایش وزن کودکان کم‌اشتها، قدم اول غذا نیست؛ نمودار رشد است. خیلی از بچه‌هایی که به چشم پدر و مادر «هیچی نمی‌خورند»، در واقع روی منحنی رشد خودشان درست پیش می‌روند. اگر پزشک اطفال تأیید کرد که کودک واقعاً کم‌وزن است یا رشدش کند شده، سه کار بیشترین کمک را می‌کند: وعده‌ها و میان‌وعده‌های منظم با ساعت ثابت، غذای خانگی مغذی که در حجم کم انرژی بیشتری دارد، و سفره‌ای آرام که در آن هیچ‌کس به خوردن مجبور نمی‌شود.

این راهنما برای والدین کودکان سالمِ کم‌غذاست. شمردن کالری کودک، رژیم گرفتن برای او یا وزن کردن هر روزه‌اش جایی در این برنامه ندارد؛ این کارها هم مسیر را سخت‌تر می‌کنند و هم رابطه‌ی کودک با غذا را خراب می‌کنند.

از کجا بفهمید کودکتان واقعاً کم‌وزن است؟

وزن کودک را نمی‌شود با بچه‌ی همسایه یا عموزاده‌اش مقایسه کرد. ابزار درست، نمودار رشد است: منحنی‌هایی که وزن، قد و دور سر کودک را با هم‌سن‌وسال‌های هم‌جنسش می‌سنجند و جایگاه او را به شکل صدک نشان می‌دهند. این نمودار در مراقبت‌های دوره‌ای مراکز بهداشت و مطب پزشک اطفال کامل می‌شود.

چند نکته را درباره‌ی نمودار رشد بدانید:

• روند مهم‌تر از یک نقطه است. کودکی که همیشه روی صدک پایین ولی موازی منحنی رشد کرده، ممکن است کاملاً سالم و فقط ریزنقش باشد؛ مثل پدر یا مادرش.
• افت از صدک‌ها نشانه‌ی مهم‌تری است. اگر کودک چند ماه پشت سر هم از منحنی خودش پایین آمده، باید بررسی شود.
• قد هم مهم است. وزن را همیشه کنار قد ببینید. کودک لاغر و قدبلند با کودک لاغر و کوتاه‌قد وضعیت یکسانی ندارد.
• BMI بزرگسالان برای کودکان کاربرد ندارد. برای بچه‌ها، BMI فقط با جدول‌های مخصوص سن و جنس معنا پیدا می‌کند و تفسیرش با پزشک است. ماشین‌حساب‌های بزرگسالان را برای کودکتان استفاده نکنید.

اگر کارت رشد کودک را دارید، در مراجعه‌ی بعدی از پزشک بخواهید آن را با شما مرور کند. همین گفت‌وگو نگرانی خیلی از والدین را برطرف می‌کند.

چرا بعضی بچه‌ها کم‌اشتها هستند؟

کم‌اشتهایی کودک همیشه مشکل نیست. سرعت رشد بعد از سال اول زندگی خیلی کمتر می‌شود و اشتهای بچه‌های نوپا هم به همان نسبت پایین می‌آید؛ چیزی که برای بسیاری از والدین غافلگیرکننده است. اشتهای کودک از روزی به روز دیگر هم بالا و پایین می‌رود: یک روز تقریباً هیچ نمی‌خورد و فردایش دو بشقاب.

دلیل‌های رایجی که اشتهای سر سفره را کم می‌کنند:

• شیر، آبمیوه یا نوشیدنی شیرین زیاد بین وعده‌ها که معده را پر می‌کند.
• خوراکی‌های تنقلاتی مثل پفک، چیپس و شکلات که دم دست‌اند و جای غذا را می‌گیرند.