رژیم بعد از اسلیو: مراحل غذایی ۸ هفته اول تا غذای معمولی
انتشار: ۲۵ تیر ۱۴۰۵
رژیم بعد از اسلیو معمولاً چهار مرحله دارد که در حدود ۸ هفته پشت سر گذاشته می‌شوند: مایعات صاف در روزهای اول، مایعات غلیظ و شیک پروتئینی، غذای پوره‌شده و بعد غذای نرم، تا اینکه کم‌کم به غذای معمولی با حجم کم برسید. در همه‌ی این مراحل دو چیز ثابت است: پروتئین کافی در اولویت است و مایعات را جرعه‌جرعه و جدا از غذا می‌نوشید. هر مرکز جراحی پروتکل خودش را دارد و برنامه‌ی تیم درمان شما همیشه بر این راهنما مقدم است.
چرا بعد از اسلیو غذا را مرحله‌به‌مرحله شروع می‌کنند؟
در جراحی اسلیو، بخش بزرگی از معده برداشته می‌شود و آنچه می‌ماند لوله‌ای باریک است. خط بخیه‌ی این معده‌ی تازه چند هفته زمان می‌خواهد تا جوش بخورد. غذای سفت یا حجم زیاد در این دوره فشار می‌آورد، و نتیجه‌اش می‌تواند درد، استفراغ یا در موارد نادر آسیب به محل بخیه باشد.
مرحله‌بندی دو کار می‌کند. اول، به معده فرصت ترمیم می‌دهد. دوم، شما را با شیوه‌ی تازه‌ی غذا خوردن آشنا می‌کند: لقمه‌های خیلی کوچک، جویدن کامل، دست کشیدن از غذا با اولین حس پری. این عادت‌ها بعد از ۸ هفته هم لازم‌اند و پایه‌ی کاهش وزن ماه‌های بعدند.
مراحل رژیم بعد از اسلیو در یک نگاه
زمان‌بندی دقیق بین مراکز فرق دارد. بعضی تیم‌ها هر مرحله را کوتاه‌تر یا بلندتر می‌گیرند؛ این جدول الگوی رایج را نشان می‌دهد:
زمان تقریبی
مرحله
نمونه‌ها
نکته‌ی اصلی
روزهای ۱ تا ۷
مایعات صاف
آب، آب مرغ صاف‌شده و بی‌چربی، چای کم‌رنگ بی‌قند، ژله‌ی بدون قند
روزهای اول هدف اصلی غذا نیست، آب است. کمآبی از دلیلهای رایج برگشتن به بیمارستان در هفته‌های اول است و معده‌ی کوچک اجازه نمیدهد یک لیوان را یکجا سر بکشید. بیشتر تیم‌ها روزانه حدود ۱٫۵ تا ۲ لیتر مایعات را هدف میگذارند که باید در طول روز و با جرعههای کوچک نوشیده شود.
چند قاعده که از همین روزها شروع می‌شوند:
نوشابه و نوشیدنی گازدار ممنوع است؛ گاز معده‌ی کوچک را باد می‌کند و درد می‌آورد.
نوشیدنی شیرین، آبمیوهی صنعتی و شربت را کنار بگذارید. کالری خالی دارند و ممکن است حال تهوع و ضعف بیاورند.
خیلی از تیم‌ها توصیه می‌کنند از نی استفاده نکنید، چون هوای بیشتری وارد معده می‌شود.
کافئین را در روزهای اول محدود کنید یا با تیم درمان هماهنگ کنید.
از هفته‌ی دوم، مایعات غلیظتر می‌شوند و پروتئین وارد برنامه می‌شود. شیک پروتئینی (مثلاً پودر پروتئین وی با شیر کم‌چرب یا آب) در این مرحله برای خیلیها اصلیترین منبع پروتئین است، چون از غذای جامد خبری نیست. شیر کم‌چرب، ماست رقیقشده و دوغ بدون گاز و کم‌نمک هم کمک می‌کنند. اینکه کدام پودر و چه مقدار، با متخصص تغذیهی شماست.
روزی چقدر پروتئین بعد از اسلیو لازم است؟
در ماه‌های اول بعد از جراحی، کالری روزانه خیلی پایین است و بدن اگر پروتئین کافی نگیرد، بخشی از عضله را برای تامین نیازش مصرف می‌کند. ریزش مو، ضعف و خستگی شدید در این دوره هم گاهی با کمبود پروتئین ارتباط دارد.
هدفی که بسیاری از مراکز جراحی چاقی میدهند، حدود ۶۰ تا ۸۰ گرم پروتئین در روز است، اما عدد شما را تیم درمان بر اساس وزن و شرایطتان تعیین می‌کند. رسیدن به این عدد با معدهای که چند قاشق غذا در آن جا می‌شود آسان نیست. برای همین قانون اصلی این دوره این است: در هر وعده، اول پروتئین را بخورید. اگر جایی ماند، بعد سراغ سبزی و نشاسته بروید.
برای تصور بهتر از پروتئین خوراکیهای رایج:
خوراکی
مقدار
پروتئین تقریبی
تخم‌مرغ
یک عدد
۶ گرم
سینه‌ی مرغ پخته
۵۰ گرم (حدود ۳ تا ۴ قاشق غذاخوری ریش‌ریش)
۱۵ گرم
ماهی سفید پخته
۵۰ گرم
۱۰ تا ۱۲ گرم
ماست یونانی
نصف لیوان
۸ تا ۱۰ گرم
شیر کم‌چرب
یک لیوان
۸ گرم
پنیر کاتیج
۵۰ گرم
۶ گرم
عدس پخته
نصف لیوان
۹ گرم
اندازهی وعدهها در این دوره خیلی کوچک است. در هفته‌های پوره و غذای نرم، برای خیلیها هر وعده چیزی حدود ۴ تا ۸ قاشق غذاخوری است. این عدد هم از فردی به فرد دیگر فرق دارد؛ نشانهی درست، حس پری است نه خالی شدن بشقاب. برای ایده گرفتن، فهرست خوراکیهای پرپروتئین را ببینید و از بین آنها، آنهایی را که با مرحله‌ی فعلیتان جور است انتخاب کنید.
وقتی هر وعده فقط چند قاشق است، حدس زدن اینکه امروز به هدف پروتئین رسیدهاید یا نه تقریباً غیرممکن است. در فیگ فیت هدفهای روزانه را می‌شود دستی عوض کرد؛ پس عدد پروتئین و کالریای را که تیم درمان برایتان نوشته جایگزین هدف خودکار کنید و حلقهی پروتئین صفحهی اصلی را در طول روز ببینید. هدف خودکار اپ برای کاهش وزن معمولی ساخته شده، نه برای دورهی بعد از جراحی. این را هم بدانید که ثبت وزن جدید یا تغییر مشخصات بدنی ممکن است هدفها را دوباره بسازد؛ بعد از هر ثبت وزن، عددها را دوباره نگاه کنید.
هفته‌های ۳ تا ۶: پوره و غذای نرم با غذای ایرانی
مرحله‌ی پوره
در این مرحله غذا باید بافتی یکدست داشته باشد، شبیه ماست غلیظ یا پوره‌ی بچه، بدون هیچ تکهای. خیلی از غذاهای خانگی ایرانی با کمی تغییر به این مرحله میخورند:
عدسی که با کمی آب مرغ در مخلوطکن کاملاً صاف شده باشد
مرغ آبپز که با آب مرغ یا کمی ماست میکس شده
تخم‌مرغ آبپز نرم که با چنگال کاملاً له شده
ماهی سفید بخارپز میکسشده
ماست و پنیر نرم کم‌نمک
کدو و هویج پختهی میکسشده هم خوباند، اما پروتئین کمی دارند؛ آنها را بعد از سهم پروتئین بخورید. هر وعده را آرام بخورید؛ حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه برای چند قاشق غذا زمان طبیعیای است.
مرحله‌ی غذای نرم
غذای نرم یعنی چیزی که با چنگال له شود و جویدنش زحمتی نداشته باشد. ماهی، مرغ ریشریششده در خورش، کوفتهی نرم، املت، کوکوی پخته در فر و سبزیجات خوبپخته در این مرحله وارد می‌شوند. هر لقمه را به اندازهی یک نخود یا کمی بیشتر بردارید و آنقدر بجوید که تقریباً مایع شود.
یک روز نمونه در مرحله‌ی غذای نرم، با حدود ۶۰ گرم پروتئین:
وعده
چه بخورید
پروتئین تقریبی
صبحانه
یک تخم‌مرغ نرم و ۳۰ گرم پنیر کم‌نمک
۱۰ تا ۱۲ گرم
میان‌وعده
نصف لیوان ماست یونانی
۹ گرم
ناهار
۵۰ گرم مرغ ریش‌ریش در کمی آب خورش، دو قاشق کدوی پخته
۱۵ گرم
میان‌وعده
شیک پروتئینی رقیق، طبق توصیه‌ی تیم
۱۲ تا ۱۵ گرم
شام
۵۰ گرم ماهی بخارپز و دو قاشق پوره‌ی هویج
۱۰ تا ۱۲ گرم
بین وعدهها، آب و مایعات بدون کالری را جرعه‌جرعه بنوشید تا به هدف روزانهی مایعات برسید.
چند خوراکی که فعلاً صبر می‌خواهند
بعضی غذاها در این هفتهها معمولاً مشکلسازند و بهتر است دیرتر و با احتیاط برگردند:
نان تازه و نانهای خمیری؛ در معده‌ی کوچک به شکل گلوله درمیآیند و ممکن است گیر کنند
برنج، بهخصوص برنج چسبناک یا تهدیگ
گوشت قرمز سفت، کباب و استیک
پوست میوه، ذرت، آجیل و تخمه
غذای خیلی چرب یا سرخکرده و شیرینی
از هفته‌ی ۷ و ۸: برگشت به غذای معمولی
برگشت به غذای خانواده یعنی دوباره همان قرمهسبزی و قیمه، اما با بشقابی متفاوت. حجم هر وعده هنوز کم است و ترتیب خوردن مهم است: اول گوشت یا مرغ یا حبوبات خورش، بعد سبزی، و اگر جا بود یکی دو قاشق برنج.
خوراکیهای تازه را یکییکی امتحان کنید. اگر یک غذا اذیتتان کرد، کنارش بگذارید و چند هفته بعد دوباره امتحان کنید. این واکنشها در ماه‌های اول طبیعی است و برای هر کس فرق دارد.
در این مرحله دانستن پروتئین هر خوراکی به کارتان میآید، چون هر قاشق باید ارزشش را داشته باشد. پروتئین و کالری غذاهای رایج را در جستوجوی کالری غذاها ببینید. اگر هم تازه با حساب کالری غذاهای ایرانی آشنا میشوید، کالریشماری با غذای ایرانی نشان می‌دهد برنج و خورش و نان را چطور حساب کنید.
عادت‌هایی که بعد از ۸ هفته هم می‌مانند
۸ هفته‌ی اول تمام می‌شود، اما شیوه‌ی غذا خوردن بعد از اسلیو برای همیشه عوض شده است. این عادت‌ها در ماهها و سالهای بعد هم کمک می‌کنند وزن کمشده برنگردد:
مایعات را جدا از غذا بنوشید. بیشتر تیم‌ها میگویند از حدود ۳۰ دقیقه قبل تا ۳۰ دقیقه بعد از غذا چیزی ننوشید تا غذا زود از معده رد نشود و جا برای غذای بعدی بماند.
پروتئین را در هر وعده اول بخورید.
آرام بخورید و با اولین حس پری دست بکشید. حس پری بعد از اسلیو گاهی به شکل فشار زیر جناغ، سکسکه یا آبریزش بینی خودش را نشان می‌دهد.
مکملهای ویتامین و مواد معدنی را همانطور که تیم درمان نوشته، معمولاً برای همیشه، مصرف کنید. آزمایشهای دورهای را هم جا نیندازید.
از خوراکیهای پرکالری کمحجم مثل شیرینی، بستنی و نوشیدنی شیرین فاصله بگیرید. اینها از معده‌ی کوچک راحت رد می‌شوند و میتوانند کاهش وزن را کند کنند.
حرکت روزانه را از همان هفته‌های اول، با پیادهروی سبک و طبق اجازهی جراح، شروع کنید.
جراحی ابزار قدرتمندی است، اما کار را تمام نمیکند. کسانی که بعد از عمل حجم وعدهها، پروتئین و حرکت روزانه را زیر نظر دارند، معمولاً نتیجهی پایدارتری می‌گیرند. اگر هنوز پیش از جراحی هستید و میخواهید بدانید بدون جراحی از کجا شروع کنید، راهنمای کاهش وزن در چاقی شدید را بخوانید.
سوالات متداول
بعد از عمل اسلیو کی می‌توانم برنج و نان بخورم؟
معمولاً از مرحله‌ی غذای معمولی، یعنی حدود هفته‌ی هفتم یا هشتم به بعد، و با مقدار خیلی کم. نان تازه و برنج چسبناک برای خیلیها دیرتر از بقیهی غذاها قابل تحمل می‌شوند. نان برشته و کمی برنج کنار پروتئین را امتحان کنید و اگر احساس گیر کردن یا درد داشتید، چند هفته صبر کنید.
چرا نباید همراه غذا آب بخورم؟
معده‌ی بعد از اسلیو جای کمی دارد. اگر همراه غذا آب بنوشید، هم جای غذا را میگیرد و هم ممکن است غذا را زودتر از معده رد کند و زودتر گرسنه شوید. بیشتر تیم‌ها فاصلهی حدود ۳۰ دقیقهای را توصیه می‌کنند.
شیک پروتئینی را تا کی ادامه بدهم؟
بستگی به این دارد که از غذا چقدر پروتئین میگیرید. خیلیها در هفته‌های اول بیشتر به شیک تکیه دارند و با برگشت غذای معمولی، آن را کم می‌کنند. اگر با غذا به هدف پروتئین نمیرسید، ادامهاش منطقی است. تصمیم نهایی با متخصص تغذیهی شماست.
بعد از اسلیو چقدر وزن کم می‌کنم؟
این عدد به وزن شروع، سن، رعایت رژیم و تحرک بستگی دارد و برای هر کس فرق می‌کند. سرعت کاهش وزن معمولاً در ماه‌های اول بیشتر است و بعد آهستهتر می‌شود. انتظار مشخص خودتان را از جراح بپرسید و وزن را هفتهای یک بار، نه هر روز، بسنجید.
اگر غذا گیر کرد یا حالت تهوع داشتم چه کنم؟
دست از خوردن بکشید و چند دقیقه صاف بنشینید. معمولاً دلیلش لقمهی بزرگ، تند خوردن یا غذایی است که هنوز زود است. اگر استفراغ تکرار شد یا حتی مایعات در معده نماند، با تیم جراحی تماس بگیرید.
هشت هفته‌ی اول بعد از اسلیو کوتاه است، اما عادت‌هایی که در آن ساخته می‌شوند سالها همراهتان می‌مانند. برنامه‌ی تیم درمان را دنبال کنید، پروتئین را هر روز بشمارید و به معده‌ی تازهتان فرصت بدهید.
