لاغری قبل از سربازی: برنامه ۱۲ هفتهای تا روز اعزام
انتشار: ۱۹ بهمن ۱۴۰۴
لاغری قبل از سربازی در ۱۲ هفته شدنی است، به شرط اینکه هدف را درست بگذارید: نه فقط کم کردن وزن، بلکه آماده کردن بدن برای دویدن، ایستادن طولانی و تمرینهای بدنی دورهی آموزشی. با کسری ۴۰۰ تا ۵۰۰ کالری در روز، کم شدن حدود ۵ تا ۱۰ کیلو در سه ماه برای بیشتر جوانهای پروزن واقعبینانه است. کنارش، دویدن را از چند دقیقه شروع میکنید تا به ۲۰ تا ۳۰ دقیقهی پیوسته برسید و شنا سوئدی و اسکوات را هم هر هفته کمی بیشتر میکنید.
خیلیها تا دو هفته مانده به اعزام کاری نمیکنند و بعد با رژیم سخت و دویدنهای طولانی میخواهند همهچیز را جبران کنند. نتیجه معمولاً یا آسیب است، یا بدنی خسته و کمآب که روز اول آموزشی با همان صبحگاه کم میآورد. سه ماه، وقت کافی برای یک تغییر واقعی است.
دورهی آموزشی سربازی از بدن چه میخواهد؟
دورهی آموزشی برای همه یکسان نیست و به یگان و پادگان بستگی دارد. با این حال چند چیز تقریباً همهجا تکرار میشود و بدن باید برایش آماده باشد:
بیدار شدن خیلی زود و صبحگاه، گاهی با ایستادن طولانی.
دویدن گروهی، معمولاً با سرعت جمع، نه سرعت دلخواه شما.
حرکتهای بدنی مثل شنا سوئدی، دراز و نشست و کلاغپر.
رژه و راه رفتن طولانی با پوتین.
غذایی که خودتان انتخابش نمیکنید و ساعتش ثابت است.
اضافه وزن همهی اینها را سختتر میکند. هر کیلو وزن اضافه یعنی بار بیشتر روی زانو و مچ در دویدن، نفس کمتر در صبحگاه و خستگی زودتر. هدف این برنامه این است که روز اعزام هم سبکتر باشید و هم آمادهتر؛ دومی حتی از اولی مهمتر است.
در ۱۲ هفته چقدر میشود وزن کم کرد؟
سرعت امن برای بیشتر جوانها حدود ۰٫۵ تا ۱ کیلوگرم در هفته است. یعنی در ۱۲ هفته چیزی بین ۶ تا ۱۲ کیلو؛ کسی که وزن اضافهی بیشتری دارد معمولاً به سمت بالای این بازه نزدیکتر است. هفتهی اول معمولاً بیشتر کم میشود که بخشی از آن آب است.
برای اینکه بدانید وزنتان در کدام محدوده است، محاسبهگر BMI را ببینید. BMI عضله را از چربی جدا نمیکند؛ کسی که هیکل ورزشی دارد ممکن است «اضافه وزن» نشان داده شود. اگر شما هم اینطورید، بهجای وزن، روی آمادگی بدنی تمرکز کنید.
یک نکتهی مهم: هدف را روی عددی نگذارید که برای رسیدن به آن مجبور شوید هفتههای آخر غذا را نصف کنید. کسی که با کالری خیلی پایین به آموزشی میرود، با اولین روزهای پرفشار ضعف و سرگیجه میگیرد.
برنامه غذایی: سهم کالری و پروتئین شما
اول نیاز روزانهتان را با پیدا کنید. برای پسر جوانی که روزی سه چهار بار ورزش میکند، این عدد معمولاً بالاست؛ اغلب بین ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ کالری یا بیشتر. از این عدد ۴۰۰ تا ۵۰۰ کالری کم کنید. حاصل، کالری هدف شماست. برای جوانی که اینقدر تمرین میکند، پایینتر رفتن معمولاً به عضله و انرژی تمرین ضرر میزند.
پروتئین را جدی بگیرید. وقتی هم کالری را کم میکنید و هم تمرین میکنید، پروتئین کافی کمک میکند عضلهی کمتری از دست برود. توصیهی رایج برای کسی که ورزش میکند و وزن کم میکند، حدود ۱٫۲ تا ۱٫۶ گرم به ازای هر کیلو وزن بدن در روز است. برای پسری با ۹۰ کیلو، یعنی حدود ۱۱۰ تا ۱۴۵ گرم.
این مقدار پروتئین با غذای خانگی معمولی به دست میآید:
این فقط یک مثال است؛ اندازهها را با کالری هدف خودتان تنظیم کنید.
صبحانه: سه تخممرغ آبپز یا نیمرو با یک قاشق چایخوری روغن، سه تکه نان سنگک کفدستی، گوجه و خیار، چای با یک حبه قند.
میانوعده: یک موز و یک لیوان شیر کمچرب.
ناهار: دو کفگیر برنج، حدود ۱۵۰ گرم مرغ یا یک سیخ جوجهکباب، سالاد شیرازی، ماست.
عصرانه، پیش از تمرین: یک سیب و یک مشت کوچک بادام یا گردو.
شام: یک کاسه عدسی یا خوراک لوبیا با گوشت کم، یک تکه نان، سبزی خوردن.
چیزهایی که بیسروصدا کالری را بالا میبرند و کسری روزانه را از بین میبرند: نوشابه و انرژیزا، ساندویچهای فستفودی شب، تخمه و پفک جلوی بازی و فیلم، و نان کنار برنج.
برنامه دویدن ۱۲ هفتهای: از پیادهروی تا ۳۰ دقیقه پیوسته
دویدن مهمترین مهارت بدنی برای آموزشی است و بیشترین آسیب هم از تند شروع کردن آن میآید. این برنامه با تناوب دویدن و راه رفتن شروع میکند. سه جلسه در هفته کافی است، با یک روز استراحت بینشان.
هفته
هر جلسه
زمان کل
۱ و ۲
۵ دقیقه پیادهروی تند، بعد ۸ بار: ۱ دقیقه دویدن آرام و ۱ دقیقه و نیم راه رفتن
حدود ۲۵ دقیقه
۳ و ۴
۶ بار: ۲ دقیقه دویدن و ۱ دقیقه راه رفتن
حدود ۲۵ دقیقه
۵ و ۶
۴ بار: ۴ دقیقه دویدن و ۱ دقیقه راه رفتن
حدود ۲۵ دقیقه
۷ و ۸
۳ بار: ۷ دقیقه دویدن و ۱ دقیقه راه رفتن
حدود ۳۰ دقیقه
۹ و ۱۰
۲ بار: ۱۲ دقیقه دویدن و ۲ دقیقه راه رفتن
حدود ۳۰ دقیقه
۱۱ و ۱۲
۲۰ تا ۳۰ دقیقه دویدن پیوسته با سرعتی که بتوانید حرف بزنید
حدود ۳۰ دقیقه
اگر هفتهای سخت بود، همان را تکرار کنید. «سرعتی که بتوانید حرف بزنید» یعنی آرام؛ آنقدر آرام که شاید عجیب به نظر برسد. استقامت از دویدن آرام ساخته میشود. برای اینکه ببینید آمادگی هوازیتان از شروع تا پایان برنامه چقدر بهتر شده، محاسبهگر VO₂ Max را هفتهی اول و هفتهی دوازدهم امتحان کنید.
دویدنهای سه ماه پشت هم، بدون یادداشت، زود از یاد میروند. اگر هر جلسه را در فیگ فیت ثبت کنید، کالری سوزاندهشده بر اساس شاخص MET حرکت، مدت آن و وزن خودتان تخمین زده میشود و میبینید هر هفته چقدر بیشتر دویدهاید. پیش از ثبت ورزش از فهرست، وزنتان را یک بار ثبت کنید تا محاسبه با بدن خودتان انجام شود.
تمرین قدرتی بدون باشگاه: شنا سوئدی، اسکوات و بقیه
در آموزشی، بیشتر تمرینها با وزن بدن است. پس همینها را تمرین کنید. دو تا سه جلسه در هفته، در روزهایی که نمیدوید یا بعد از دویدن آرام.
حرکت
شروع (هفته ۱ تا ۴)
میانه (هفته ۵ تا ۸)
پایان (هفته ۹ تا ۱۲)
شنا سوئدی
روی زانو یا با دست روی میز، ۳ دور ۸ تایی
شنای معمولی، ۳ دور ۸ تا ۱۰ تایی
۳ دور با بیشترین تکرار ممکن
اسکوات با وزن بدن
۳ دور ۱۰ تایی
۳ دور ۱۵ تایی
۴ دور ۱۵ تا ۲۰ تایی
لانژ درجا
۲ دور ۸ تایی هر پا
۳ دور ۱۰ تایی هر پا
۳ دور ۱۲ تایی هر پا
پلانک
۳ بار ۲۰ ثانیه
۳ بار ۳۰ تا ۴۵ ثانیه
۳ بار ۶۰ ثانیه
کشش زیر میز (پارویی با وزن بدن)
۳ دور ۶ تایی
۳ دور ۸ تا ۱۰ تایی
اگر میله دارید، بارفیکس منفی ۳ دور ۳ تا ۵ تایی
کشش زیر میز یعنی زیر یک میز محکم دراز بکشید، لبهی میز را بگیرید و سینه را به سمتش بالا بکشید. این حرکت عضلههای پشت را برای بارفیکس آماده میکند. فرم درست هر حرکت را در جستوجوی حرکات ورزشی ببینید.
ثبت ورزش در اپ بر اساس مدت زمان است و ست و تکرار را نگه نمیدارد. تعداد تکرارهای شنا سوئدی را جداگانه یادداشت کنید؛ دیدن اینکه از ۸ تا به ۲۰ تا رسیدهاید، خودش انگیزه است.
چهار هفتهی آخر: آماده شدن برای خود پادگان
در هفتههای ۹ تا ۱۲، علاوه بر تمرین، بدن را با شرایط آموزشی آشنا کنید:
ساعت خواب را کمکم جلو بیاورید. اگر ساعت ۲ شب میخوابید و ۱۰ صبح بیدار میشوید، هر چند روز نیم ساعت زودتر بخوابید و بیدار شوید. شوک بیدار شدن سحرگاهی در هفتهی اول آموزشی، برای خیلیها از خود تمرینها سختتر است.
اگر پوتین را از قبل دارید، کمکم بپوشیدش؛ اول در خانه، بعد پیادهرویهای کوتاه. پای عادتنکرده به پوتین، در رژه و راهپیمایی تاول میزند. جوراب نخی ضخیم و خشک هم کمک میکند.
به غذای ساده و ساعت ثابت عادت کنید. سه وعدهی اصلی در ساعت مشخص، بدون نوشابه و تنقلات شبانه. در آموزشی معمولاً حق انتخاب زیادی ندارید و کسی که به اندازهی منطقی غذا عادت کرده، راحتتر کنار میآید.
یک هفته مانده به اعزام، تمرین را سبکتر کنید. با بدن خسته و عضلههای کوفته به آموزشی نروید.
اگر برای ادامهی مسیر بعد از سربازی هم برنامه میخواهید، برنامه کاهش وزن آقایان جزئیات تمرین قدرتی و کالری را برای بعد از این سه ماه دارد.
سوالات متداول
اگر فقط یک ماه تا اعزام وقت دارم چه کنم؟
روی آمادگی تمرکز کنید، نه کاهش وزن زیاد. در یک ماه با سرعت امن حدود ۲ تا ۴ کیلو کم میشود. برنامهی دویدن را از هفتهی اول جدول شروع کنید، شنا سوئدی و اسکوات را هر روز در مقدار کم تمرین کنید و ساعت خواب را تنظیم کنید. رژیم سخت در ماه آخر، بدن را برای آموزشی ضعیفتر میکند.
آیا در آموزشی خودبهخود لاغر میشوم؟
بعضیها در دورهی آموزشی وزن کم میکنند و بعضیها نه، چون غذای پادگان اغلب پرنان و پربرنج است و بوفه و خوراکیهایی که از خانه میرسد هم سهم دارند. اما دویدن و تمرین آموزشی با بدن آمادهتر خیلی راحتتر است. بهتر است کار را از الان شروع کنید و به آموزشی تکیه نکنید.
قرص چربیسوز یا مکمل برای لاغری سریع بخورم؟
نه. قرصهای چربیسوز و داروهای ادرارآور، بهخصوص همراه تمرین سنگین و گرما، میتوانند خطرناک باشند. اگر با غذا به پروتئین کافی نمیرسید، پودر پروتئین وی یک مکمل غذایی رایج است، اما جای غذای کامل را نمیگیرد.
لاغر هستم؛ من هم باید رژیم بگیرم؟
نه. اگر کمبود وزن دارید، هدف شما آمادگی بدنی و شاید کمی افزایش وزن است. همان برنامهی دویدن و تمرین قدرتی را انجام دهید، اما کالری را کم نکنید و پروتئین را به اندازهی کافی بخورید.
ساق پا موقع دویدن درد میگیرد؛ ادامه بدهم؟
درد جلوی ساق در شروع دویدن رایج است و معمولاً از تند زیاد کردن حجم دویدن میآید. چند روز استراحت کنید یا بهجایش پیادهروی تند کنید، بعد از هفتهی قبلی جدول دوباره شروع کنید. کفش مناسب دویدن هم مهم است. اگر درد نقطهای و شدید است یا با استراحت بهتر نمیشود، پزشک را ببینید.
سه ماه تا اعزام یعنی سی و چند جلسه دویدن و صدها شنا سوئدی؛ هیچکدام بهتنهایی سخت نیست. از همین هفته اولین جلسهی دویدن تناوبی را انجام دهید، کالری هدفتان را پیدا کنید و نوشابه را از شام حذف کنید. روز اعزام، بدنی دارید که برای صبحگاه آماده است.