کوهنوردی برای لاغری: برنامه ۸ هفتهای جمعهها برای مبتدیها
انتشار: ۲۳ فروردین ۱۴۰۵
کوهنوردی برای لاغری انتخاب خوبی است، چون در هر ساعت کوهپیمایی، بسته به وزن و شیب مسیر، معمولاً بین ۳۵۰ تا ۶۰۰ کالری سوزانده میشود؛ بیشتر از پیادهروی در مسیر صاف. اما یک بار کوه رفتن در هفته بهتنهایی وزن را پایین نمیآورد، بهخصوص اگر صبحانهی مفصل کنار مسیر بیشتر آن کالری را برگرداند. ترکیبی که جواب میدهد: یک کوهپیمایی آخر هفته که آرامآرام طولانیتر میشود، دو سه پیادهروی وسط هفته، و کسری کالری ملایم در غذا.
جمعه صبح در دربند و درکه، کوه صفه یا عینالی پر از کسانی است که تازه شروع کردهاند و چند هفته بعد دیگر پیدایشان نمیشود. معمولاً دلیلش زانودرد و خستگی هفتهی اول است، نه بیعلاقگی. این برنامه برای همین ساخته شده که از مسیر یکساعته شروع کنید و در هشت هفته به کوهپیمایی سه چهار ساعته برسید، بیآنکه بدنتان را زودتر از توانش به سربالاییهای تند بفرستید.
کوهنوردی چقدر کالری میسوزاند؟
کالریسوزی هر فعالیت را معمولاً با شاخصی به اسم MET تخمین میزنند. MET نشان میدهد آن فعالیت چند برابر حالت استراحت انرژی مصرف میکند. فرمول تقریبی ساده است:
کالری سوزاندهشده ≈ MET × وزن بدن به کیلوگرم × مدت به ساعت
فعالیت
MET تقریبی
۶۰ کیلو، یک ساعت
۷۵ کیلو، یک ساعت
۹۰ کیلو، یک ساعت
پیادهروی تند در مسیر صاف
۴ تا ۴٫۵
حدود ۲۵۰
حدود ۳۲۰
حدود ۳۹۰
کوهپیمایی معمولی
حدود ۶
حدود ۳۶۰
حدود ۴۵۰
حدود ۵۴۰
سربالایی تند یا با کولهی سنگین
۷ تا ۸
حدود ۴۵۰
حدود ۵۶۰
حدود ۶۷۰
این اعداد تخمیناند. سرعت، شیب، جنس مسیر و حتی سرما و گرما رویشان اثر میگذارند. استراحتهای طولانی وسط مسیر هم حساب نمیشوند؛ کسی که سه ساعت در مسیر است و یک ساعتش را در قهوهخانه گذرانده، دو ساعت کوهپیمایی کرده است. شاخص MET حرکتهای مختلف را در میتوانید ببینید.
یک چیز جالب: سرپایینی کالری کمتری میسوزاند، اما به عضلات جلوی ران و زانو فشار بیشتری میآورد. برای همین خیلیها روز بعد از کوه، درد پایین آمدن را بیشتر از بالا رفتن حس میکنند.
یک بار کوه رفتن در هفته برای لاغری کافی است؟
حسابش ساده است. هر کیلو چربی بدن حدود ۷۷۰۰ کالری انرژی ذخیره دارد. کسی که ۷۵ کیلو وزن دارد و جمعهها دو ساعت خالص کوهپیمایی میکند، حدود ۹۰۰ کالری میسوزاند. اگر بقیهی هفته چیزی عوض نشود، این مقدار در ماه به کمتر از نیم کیلو چربی میرسد.
حالا صبحانهی بعد از کوه را هم اضافه کنید. چند سیخ جگر با نان، یک کاسه آش رشته با کشک و پیاز داغ، یا نان و پنیر و گردوی مفصل با چای و نبات، بهراحتی چند صد کالری است. گاهی همهی آن ۹۰۰ کالری همینجا برمیگردد.
پس کوه را موتور اصلی لاغری نبینید؛ آن را بخشی از برنامه ببینید که سه کار دیگر هم میکند: ران و باسن را قوی میکند، استقامت قلب و ریه را بالا میبرد و برای خیلیها، تنها ورزشی است که واقعاً از آن لذت میبرند. لذت یعنی تداوم، و تداوم چیزی است که وزن را پایین میآورد. بخش بزرگ کسری کالری اما باید از غذا بیاید.
پیش از اولین کوه: تجهیزات و ایمنی
برای مسیرهای پرتردد و کمارتفاع، وسیلهی گران لازم نیست. این فهرست کافی است:
کفش با زیرهی آجدار و جاافتاده. کفش نو را اول چند روز در شهر بپوشید.
لباس لایهلایه: یک لایهی نازک که عرق را نگه ندارد، یک لایهی گرم، و بادگیر. هوای کوه از شهر خنکتر است و ممکن است ظرف یک ساعت عوض شود.
آب. برای هر ساعت حدود نیم لیتر در نظر بگیرید و در گرما بیشتر. نیاز روزانهتان را با محاسبهگر نیاز آبی روزانه تخمین بزنید.
خوراکی سبک: دو سه خرما، یک سیب، یک مشت کوچک آجیل.
کلاه، عینک آفتابی و کرم ضدآفتاب؛ آفتاب کوه حتی در زمستان میسوزاند.
باتوم یا عصای کوهنوردی، که در سرپایینی فشار زانو را کم میکند.
گوشی شارژشده. به یک نفر هم بگویید کدام مسیر را میروید و حدوداً چه ساعتی پایین میآیید.
اگر تازهکارید، تنها و در مسیرهای خلوت نروید. با دوستی که مسیر را میشناسد یا با گروههای کوهنوردی محلی شروع کنید. پیش از رفتن پیشبینی هوا را ببینید و در زمستان، تا تجربه و تجهیزات کافی ندارید، سراغ ارتفاعات برفی نروید. در تابستان هم صبح زود راه بیفتید تا پیش از گرمای ظهر پایین باشید.
برنامه ۸ هفتهای کوهنوردی برای لاغری
این برنامه یک کوهپیمایی آخر هفته و دو یا سه جلسهی کوتاه وسط هفته دارد. جلسههای وسط هفته همان چیزیاند که کوه جمعه را آسانتر میکنند و کالریسوزی هفته را بالا میبرند.
هفته
کوهپیمایی آخر هفته
وسط هفته
۱
۱ تا ۱٫۵ ساعت، مسیر کمشیب، با سرعتی که بتوانید حرف بزنید
۲ پیادهروی ۳۰ دقیقهای
۲
۱٫۵ ساعت، با چند سربالایی کوتاه
۲ پیادهروی ۳۰ دقیقهای، ۱ جلسه تمرین پا
۳
۲ ساعت
۲ پیادهروی ۴۰ دقیقهای که یکیاش پله دارد، ۱ جلسه تمرین پا
۴
۱٫۵ ساعت سبک؛ هفتهی بازیابی
۲ پیادهروی ۳۰ دقیقهای
۵
۲٫۵ ساعت
۲ پیادهروی ۴۰ دقیقهای، ۲ جلسه تمرین پا
۶
۲٫۵ تا ۳ ساعت، با شیب بیشتر
۲ پیادهروی ۴۰ دقیقهای، ۲ جلسه تمرین پا
۷
۳ ساعت با کولهی سبک
۳ پیادهروی ۴۰ دقیقهای، ۱ جلسه تمرین پا
۸
۳ تا ۴ ساعت؛ مسیر هدفی که از اول در ذهن داشتید
۲ پیادهروی ۳۰ دقیقهای، بدون تمرین سنگین در دو روز آخر
سرعت را با «آزمون حرف زدن» تنظیم کنید
در سربالایی باید بتوانید جملههای کوتاه بگویید. اگر نفستان آنقدر بند آمده که نمیتوانید حرف بزنید، تند میروید. قدمها را کوتاه کنید؛ گام کوتاه و یکنواخت در سربالایی هم انرژی کمتری میگیرد و هم ضربان را آرامتر نگه میدارد. کوهنوردهای باتجربه آرام میروند و کمتر میایستند.
تمرین پا در خانه
هر جلسهی تمرین پا ۲۰ تا ۳۰ دقیقه است: اسکوات، استپآپ روی پله، لانج معکوس، بالا آمدن روی پنجه برای ساق، و پلانک. از هر حرکت ۲ تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تکراری. استپآپ و لانج عضلات را برای همان کاری آماده میکنند که در سرپایینی کوه لازم دارید.
اگر میخواهید ببینید آمادگی قلبیتان در این هشت هفته چقدر بهتر شده، محاسبهگر VO₂ Max تخمینی از آن میدهد. یک بار در هفته اول و یک بار در هفته هشتم امتحانش کنید.
حساب کالری یک کوهپیمایی سهساعته، با شیب و توقفهایش، با حدس زدن جور درنمیآید. در فیگ فیت، وقتی از کوه برگشتید، فعالیت را از فهرست حرکات انتخاب کنید و مدت خالص راه رفتن را بزنید تا کالری بر اساس وزن خودتان تخمین زده شود؛ اگر فعالیت دقیقاً در فهرست نبود، نام و کالریاش را دستی وارد کنید. ورزش فقط برای همان روز و همان لحظه ثبت میشود، پس ثبتش را به فردا نگذارید.
قبل، حین و بعد از کوه چه بخورید؟
قبل از راه افتادن
اگر صبح زود راه میافتید، یک صبحانهی سبک یکی دو ساعت قبل کافی است: یک تکه نان با کمی پنیر و دو گردو، یا یک کاسه فرنی یا جو دوسر با یک موز. با معدهی خالی در سربالایی ممکن است ضعف کنید، و با معدهی خیلی پر، نفستنگی میگیرید.
در مسیر
برای کوهپیمایی کمتر از دو ساعت، معمولاً آب کافی است. برای مسیرهای طولانیتر، هر ساعت یک خوراکی کوچک بخورید: دو خرما، یک سیب یا یک مشت کوچک آجیل. آجیل کوه معمولاً بیحساب خورده میشود؛ یک مشت حدود ۱۷۰ کالری است و پاکت نیمکیلویی که دستبهدست میشود، حسابی ندارد. سهم خودتان را از خانه در یک کیسهی کوچک بیاورید.
کنار مسیر و بعد از کوه
صبحانهی کنار مسیر بخشی از لذت کوه است و لازم نیست کنارش بگذارید. فقط انتخاب کنید:
انتخاب سبکتر
کالری تقریبی
انتخاب سنگینتر
کالری تقریبی
یک لبوی متوسط
حدود ۷۰
یک کاسه آش رشته با کشک و پیاز داغ
۳۵۰ تا ۴۵۰
یک کاسه باقالی پخته با گلپر
حدود ۲۰۰
دو سیخ جگر با نان
۴۰۰ تا ۵۰۰
نان و پنیر و گوجه با چای بیقند
حدود ۲۵۰
نان و پنیر و گردو و کره و مربا با چای شیرین
۶۰۰ و بیشتر
دو تخممرغ آبپز و یک تکه نان
حدود ۲۳۰
املت پرروغن با دو تکه نان
۵۰۰ و بیشتر
اعداد حدودیاند و به اندازهی کاسه و مقدار روغن بستگی دارند. وعدهی بعد از کوه را حذف نکنید؛ بدن بعد از چند ساعت راه رفتن به پروتئین و کربوهیدرات نیاز دارد. فقط آن را یک وعدهی معمولی ببینید، نه پاداشی دوبرابر.
مراقب زانوها باشید
بیشتر مشکلات مبتدیها در سرپایینی پیش میآید. چند کار ساده فشار را کم میکند:
در سرپایینی قدمها را کوتاهتر کنید و زانو را کمی خم نگه دارید؛ با پای صاف پایین نپرید.
از باتوم استفاده کنید. دو باتوم بخشی از وزن را به دستها منتقل میکنند.
مسیرهای زیگزاگی را به میانبُرهای شیبدار ترجیح دهید.
اگر زانو درد گرفت، سرعت را کم کنید و دفعهی بعد مسیر کوتاهتری بروید. درد تیز یا ورم را جدی بگیرید.
اگر اضافه وزن دارید و زانوهایتان از قبل درد میکنند، برنامه کمفشار کاهش وزن برای زانو درد مسیر امنتری برای شروع پیشنهاد میدهد؛ کوه را میشود چند هفته بعد به آن اضافه کرد.
سوالات متداول
کوهنوردی برای لاغری بهتر است یا باشگاه؟
هر کدام که بیشتر ادامهاش بدهید. کوهپیمایی کالری خوبی میسوزاند و پاها را قوی میکند، اما بالاتنه را کمتر درگیر میکند. اگر وقتش را دارید، کوه آخر هفته را با یکی دو جلسه تمرین قدرتی ترکیب کنید.
کوهنوردی پاها را کلفت میکند؟
نه به آن شکلی که خیلیها نگرانش هستند. کوهپیمایی عضلات ران و ساق را قویتر و سفتتر میکند، و همراه کسری کالری معمولاً دور ران کمتر میشود. بزرگ شدن چشمگیر عضله به تمرین قدرتی سنگین و مازاد کالری نیاز دارد.
بعد از کوه خیلی گرسنه میشوم؛ چه کنم؟
طبیعی است. وعدهی بعد از کوه را با پروتئین کافی بخورید، مثل تخممرغ، مرغ یا عدسی، تا سیری طولانیتری بدهد. قبل از کوه هم صبحانهی سبک بخورید تا با گرسنگی شدید به قهوهخانه نرسید.
با اضافه وزن زیاد هم میتوانم کوه بروم؟
بله، ولی آرامتر. اول چند هفته پیادهروی در مسیر صاف را عادت کنید و بعد سراغ مسیرهای کمشیب کوه بروید. اگر بیماری زمینهای دارید، پیش از شروع با پزشک مشورت کنید.
هر روز چند ساعت باید کوه بروم تا لاغر شوم؟
هر روز لازم نیست. یک کوهپیمایی آخر هفته و دو سه پیادهروی وسط هفته، کنار کسری کالری ملایم در غذا، برای کاهش ۰٫۵ تا ۱ کیلو در هفته کافی است. بدن برای بازیابی هم به روزهای سبک نیاز دارد.
کوه برای لاغری جای خوبی است، به شرط اینکه از هفتهی اول خودتان را خسته نکنید. جمعهی این هفته یک مسیر یکساعته را انتخاب کنید، آب و یک خرما بردارید و برگردید. هشت هفته بعد، همان مسیر را با نفس راحتتر بالا میروید.