تغییر بدن در ۹۰ روز: نقشه ماهبهماه کاهش وزن و فرم بدن
انتشار: ۱۴ خرداد ۱۴۰۵
تغییر بدن در ۹۰ روز یعنی ترکیب سه چیز به مدت سیزده هفته: کسری کالری ملایم، تمرین قدرتی دستکم سه جلسه در هفته و پروتئین کافی. برای بسیاری از کسانی که وزن اضافه دارند، این ترکیب در سه ماه حدود ۵ تا ۱۰ کیلو کاهش وزن، چند سانت کمتر دور کمر و قدرت بیشتر در تمرینها به همراه دارد. سرعت دقیقش به وزن شروع، سن و پیوستگی شما بستگی دارد. این راهنما سه ماه را به سه مرحله تقسیم میکند که هر کدام یک ماموریت اصلی دارد.
نود روز عدد جادویی نیست. اما آنقدر کوتاه است که بشود از اولش تا آخرش را در ذهن نگه داشت، و آنقدر بلند که تغییر از عدد ترازو فراتر برود و به شکل بدن برسد.
در ۹۰ روز چه چیزی واقعاً عوض میشود؟
همهچیز با یک سرعت تغییر نمیکند. ترازو زودتر از همه واکنش نشان میدهد، آینه دیرتر از همه. دانستن این ترتیب جلوی بسیاری از ناامیدیهای ماه دوم را میگیرد.
معیار
ماه اول
ماه دوم
ماه سوم
وزن
افت سریعتر، بخشی آب
افت آرامتر و منظم
ادامهی افت، گاهی با توقف کوتاه
دور کمر
چند سانت کمتر
تغییر محسوس در اندازهی شلوار
فرم شکم و پهلو عوض میشود
قدرت
بیشتر یادگیری حرکت
وزنهها هر هفته کمی سنگینتر
تفاوت روشن با روز اول
انرژی و خواب
گاهی کمی خستگی در هفته اول
منظمتر
پایدار
ظاهر در آینه
تغییر کم
دیگران متوجه میشوند
تفاوت در عکسهای قبل و بعد
با سرعت امن ۰٫۵ تا ۱ کیلو در هفته، سیزده هفته یعنی چیزی بین ۶ تا ۱۳ کیلو در حالت ایدهآل. در عمل، یکی دو هفته مهمانی و سفر و سرماخوردگی پیش میآید و عدد ۵ تا ۱۰ کیلو انتظار منصفانهتری است. اگر وزن اضافهی کمی دارید، کاهش وزن کمتر است، اما تغییر فرم بدن به خاطر تمرین قدرتی همچنان دیده میشود.
پیش از روز اول: خط شروع را ثبت کنید
بدون خط شروع، روز نودم چیزی برای مقایسه ندارید. اینها را در یک صبح، ناشتا و بعد از دستشویی ثبت کنید:
وزن، روی یک ترازوی ثابت.
دور کمر همسطح ناف، دور باسن در برجستهترین نقطه و دور ران در وسط آن.
سه عکس با گوشی خودتان: از روبهرو، از پهلو و از پشت. نور، لباس و فاصله را یادداشت کنید تا عکسهای بعدی قابل مقایسه باشند.
یک آزمون سادهی قدرت: حداکثر تعداد شنای سوئدی (روی زانو یا کامل) و تعداد اسکوات با وزن بدن در یک دقیقه.
تخمین درصد چربی بدن با محاسبهگر درصد چربی بدن. عددش تقریبی است، اما روند تغییرش در سه ماه آموزنده است.
بعد نیاز روزانهتان را با محاسبهگر TDEE حساب کنید و ۳۰۰ تا ۵۰۰ کالری از آن کم کنید. این عدد سوخت سه ماه آینده است.
ماه اول (روز ۱ تا ۳۰): پایهها را بسازید
ماموریت ماه اول عادت است، نه رکورد. سه کار را جا بیندازید و به بقیه فکر نکنید.
غذا: کسری کالری با بشقاب آشنا
غذای ایرانی را حذف نکنید؛ اندازهاش را عوض کنید. یک کفگیر برنج کمتر، نان نخوردن کنار برنج، روغن خورش با قاشق و حذف نوشابه برای خیلیها همان ۳۰۰ تا ۵۰۰ کالری کسری را میسازد. در هر وعدهی اصلی هم یک منبع پروتئین بگذارید: تخممرغ، مرغ، ماهی، گوشت، ماست، پنیر یا حبوبات.
تمرین: سه جلسهی کل بدن
هفتهای سه جلسه، با یک روز استراحت بین جلسهها. هر جلسه این حرکتها را دو تا سه ست ۱۰ تا ۱۲ تکراری انجام دهید:
اسکوات (با وزن بدن یا با دمبل)
شنای سوئدی (روی دیوار، روی زانو یا کامل)
پل باسن
زیربغل با کش مقاومتی یا دمبل خم
پلانک، ۲۰ تا ۳۰ ثانیه
اگر با اسم یا اجرای حرکتی آشنا نیستید، در جستوجوی حرکات ورزشی پیدایش کنید. این ماه وزنهها سبک بمانند؛ یاد گرفتن فرم درست از سنگین زدن مهمتر است.
حرکت روزانه: قدمها
روزی ۶ تا ۸ هزار قدم برای شروع هدف خوبی است. اگر الان کمتر از این راه میروید، هر هفته هزار قدم اضافه کنید. پیادهروی کالری زیادی نمیسوزاند، اما هر روزه است و بدن را خسته نمیکند.
ماه دوم (روز ۳۱ تا ۶۰): تمرین را سختتر کنید
ماه دوم جایی است که بیشتر برنامهها رها میشوند. هیجان روزهای اول تمام شده، ترازو کندتر پایین میآید و نتیجه هنوز در آینه پیدا نیست. ماموریت این ماه پیشرفت در تمرین است، چون همین بخش است که فرم بدن را عوض میکند.
اضافهبار تدریجی
قانون سادهای دارد: وقتی حرکتی را با فرم درست ۱۲ بار در هر ست زدید، دفعهی بعد کمی سختش کنید. وزنه را سنگینتر کنید، حرکت را به نسخهی سختترش ببرید (مثلاً از شنای روی زانو به شنای کامل) یا یک ست اضافه کنید. عضله فقط وقتی دلیلی برای ماندن و قویتر شدن دارد که هر چند هفته کار سختتری از آن بخواهید. این همان چیزی است که در دورهی کسری کالری، کم شدن وزن را بیشتر از جنس چربی نگه میدارد؛ جزئیاتش را در راهنمای کاهش چربی بدون از دست دادن عضله بخوانید.
کالری را با وزن جدید بهروز کنید
اگر در ماه اول ۳ یا ۴ کیلو کم کردهاید، بدنتان حالا کمی کالری کمتری میسوزاند. هدف روز اول دیگر همان کسری را نمیسازد. TDEE را با وزن تازه دوباره حساب کنید؛ معمولاً تفاوتش کم است، اما در دو ماه باقیمانده جمع میشود.
آخر هفتهها را دریابید
پنج روز دقیق و دو روز بیحساب، کسری هفته را بهراحتی صفر میکند. لازم نیست آخر هفته رژیم سخت بگیرید. فقط یک وعدهی آزاد داشته باشید، نه دو روز آزاد.
ماه سوم (روز ۶۱ تا ۹۰): تنظیم دقیق و عادت ماندگار
ماه سوم دو ماموریت دارد: ادامه دادن آنچه جواب داده و آماده شدن برای روز نود و یکم.
ریزهکاریهایی که حالا ارزش دارند
در این مرحله، کارهای بزرگ را انجام دادهاید و پیشرفت از جزئیات میآید:
خواب: دستکم ۷ ساعت. کمخوابی اشتها را بالا میبرد و تمرین روز بعد را ضعیف میکند.
پروتئین: اگر تا حالا تقریبی خوردهاید، حالا حسابش کنید. حدود ۱٫۲ تا ۱٫۶ گرم به ازای هر کیلو وزن بدن برای کسی که در کسری کالری تمرین قدرتی میکند، بازهی رایجی است.
تمرین: اگر سه جلسهی کل بدن آسان شده، میتوانید به چهار جلسه با تقسیم بالاتنه و پایینتنه بروید.
یاد بگیرید وزن را نگه دارید
بسیاری از تغییرهای سهماهه بعد از روز نودم از بین میروند، چون آدم یکشبه به غذای قبلی برمیگردد. در دو هفتهی آخر، یکی دو روز در هفته به اندازهی TDEE تازهتان بخورید، نه کمتر. این کار نشان میدهد «حفظ وزن» در عمل چه شکلی دارد و بعد از سه ماه، مسیر بعدی را راحتتر انتخاب میکنید: ادامهی کاهش وزن، یا یک دورهی حفظ وزن پیش از مرحلهی بعد.
هفتهبههفته چطور پیشرفت را بسنجید؟
هیچ معیاری بهتنهایی کل ماجرا را نمیگوید. وزن نوسان دارد، دور کمر کند تغییر میکند و عکسها فقط با فاصلهی چند هفته معنا پیدا میکنند. ترکیبشان تصویر درستی میدهد.
معیار
هر چند وقت
نکته
وزن
هفتهای یک بار، روز و ساعت ثابت
روند چند هفته مهم است، نه عدد یک صبح
دور کمر، باسن و ران
هر دو هفته
همیشه صبح و ناشتا
عکس
هر چهار هفته
همان نور، همان لباس، همان فاصله
قدرت
هر جلسه
وزنه و تکرار هر حرکت را یادداشت کنید
حس لباس
هر هفته
یک شلوار ثابت را معیار کنید
برای وزن، وزنکشی هفتگی کافی است. وزن از یک روز به روز بعد یکی دو کیلو بالا و پایین میرود و تصمیم گرفتن از روی یک صبح گمراهکننده است. اگر وزن هفتگی را در فیگ فیت ثبت کنید، تب «پیشرفت» نمودار وزن را در بازهی ۹۰ روز نشان میدهد؛ دقیقاً به اندازهی همین برنامه. کارت وزن هم نشان میدهد تا ثبت بعدی چقدر مانده و با هر وزن جدید، هدفهای کالری و ماکرو دوباره محاسبه میشوند تا کسری کالری با بدن امروزتان هماهنگ بماند.
گاهی وزن دو هفته تکان نمیخورد اما دور کمر کم شده است. این معمولاً یعنی بدن چربی از دست داده و همزمان آب بیشتری نگه داشته، که در روزهای پس از شروع یا سنگینتر کردن تمرین رایج است. دربارهی این حالت در مطلب کم شدن سایز بدون کم شدن وزن بیشتر بخوانید.
اگر وسط راه متوقف شدید
بیشتر آدمها در یکی از این سه ماه، معمولاً اواخر ماه دوم، با توقف وزن روبهرو میشوند. پیش از هر تغییری، این ترتیب را دنبال کنید:
دستکم دو تا سه هفته صبر کنید. یک هفتهی بیتغییر چیزی را ثابت نمیکند.
اندازههای دور بدن را نگاه کنید. اگر کم شدهاند، برنامه کار میکند.
چند روز همهچیز را با دقت ثبت کنید، مخصوصاً روغن، آجیل، قند چای و آخر هفتهها.
اگر همهچیز درست بود، ۱۰۰ تا ۲۰۰ کالری کم کنید یا ۲ هزار قدم به روز اضافه کنید. فقط یکی از این دو را.
برای بیشتر آدمها نه، دستکم نه با سرعت امن. ۲۰ کیلو در سیزده هفته یعنی هفتهای بیش از ۱٫۵ کیلو، که برای کسی با وزن اضافهی خیلی زیاد و زیر نظر پزشک شاید ممکن باشد، اما برای بقیه یعنی گرسنگی شدید و از دست رفتن عضله. ۵ تا ۱۰ کیلو در سه ماه هدف واقعبینانهتری است و ۲۰ کیلو را میشود در دو سه دورهی سهماهه دنبال کرد.
بدون باشگاه هم این برنامه جواب میدهد؟
بله. ماه اول کاملاً با وزن بدن و در خانه انجام میشود. برای ماه دوم و سوم، یک جفت دمبل قابل تنظیم یا چند کش مقاومتی کافی است تا اضافهبار تدریجی را ادامه دهید.
اگر یک هفته از برنامه خارج شدم، باید از اول شروع کنم؟
نه. یک هفته در نود روز اثر کوچکی دارد. از هفتهی بعد، از همانجایی که بودید ادامه دهید و برای جبران، گرسنگی نکشید. چیزی که نتیجه را میسازد، هفتههای معمولی است.
بعد از ۹۰ روز چه کار کنم؟
اگر هنوز به وزن هدف نرسیدهاید، میتوانید یک دورهی سهماههی دیگر شروع کنید. بسیاری از آدمها پیش از آن یکی دو هفته به اندازهی TDEE میخورند تا خستگی رژیم کم شود. اگر رسیدهاید، کالری را آرامآرام بالا ببرید و تمرین قدرتی را ادامه دهید.
زنها و مردها با یک سرعت تغییر میکنند؟
نه دقیقاً. مردها بهطور میانگین وزن و عضلهی بیشتری دارند و ممکن است عدد ترازویشان سریعتر پایین بیاید. اما اصول برنامه برای هر دو یکی است و مقایسه با دیگران، چه همجنس و چه غیرهمجنس، کمکی نمیکند. خودتان را با روز اول خودتان مقایسه کنید.
نود روز از امروز، یا همان آدم امروزید یا کسی که سیزده هفته پشت سر هم چند کار ساده را تکرار کرده است. خط شروع را ثبت کنید، ماه اول را فقط به عادتها بدهید و بگذارید ماه دوم و سوم کار خودشان را بکنند.