کاهش چربی ران و باسن: برنامه ۱۰ هفتهای برای خانمها
انتشار: ۲۲ خرداد ۱۴۰۵
کاهش چربی ران با حرکتهای مخصوص ران اتفاق نمیافتد. بدن چربی را از همهجا با هم برمیدارد و در خیلی از خانمها، ران و باسن جزو آخرین جاهایی است که کوچک میشوند. راه واقعی سه بخش دارد: روزی ۳۰۰ تا ۵۰۰ کالری کمتر از نیازتان بخورید، هفتهای دو تا سه جلسه تمرین قدرتی پایینتنه انجام دهید و هر روز راه بروید. در ۱۰ هفته، با سرعت امن نیم تا یک کیلو در هفته، دور ران و باسن کم میشود و پاها سفتتر و خوشفرمتر به نظر میرسند.
این برنامه برای کسی نوشته شده که از شلوارهایی که روی ران تنگ میشوند خسته شده، چند بار «حرکات لاغری ران» را از اینستاگرام امتحان کرده و نتیجهای ندیده است. پیش از برنامه، بهتر است بدانید چرا آن حرکتها بهتنهایی جواب ندادند.
چرا چربی در ران و باسن خانمها جمع میشود؟
بدن زنها و مردها چربی را در جاهای متفاوتی ذخیره میکند. در بیشتر مردها چربی اضافه اول دور شکم مینشیند، اما در بسیاری از زنها، بهویژه پیش از یائسگی، سهم بیشتری از آن به ران و باسن میرود. هورمون استروژن در این الگو اثر دارد و ژنتیک هم تعیین میکند که هیکل شما بیشتر «گلابی» باشد یا نه. اگر مادر و خالههایتان هم رانهای پری دارند، احتمالاً بدن شما هم همین الگو را دنبال میکند.
یک خبر خوب هم در همین الگو هست. چربی ران و باسن، در مقایسه با چربی دور شکم، معمولاً خطر کمتری برای قلب و قند خون دارد. پس اگر وزنتان در محدودهی سالم است و فقط از شکل رانهایتان راضی نیستید، هدفتان ظاهری است، نه یک ضرورت پزشکی. این هدف هم کاملاً محترم است؛ فقط انتظارتان را واقعبینانه نگه دارید.
و یک خبر کمتر خوب: چون این ناحیه انبار اصلی چربی بدن شماست، معمولاً آخرین جایی است که تغییرش دیده میشود. خیلی از خانمها اول متوجه میشوند صورت و بازو و دور کمرشان کوچکتر شده و رانها چند هفته بعد دنبالشان میآیند. این کندی نشانهی خراب بودن برنامه نیست.
آیا میشود فقط چربی ران را آب کرد؟
نه. ایدهی «لاغری موضعی» سالهاست دستبهدست میشود، اما چربیای که بدن برای سوخت مصرف میکند از کل ذخیرهی بدن میآید، نه از چربی روی عضلهای که دارد کار میکند. صد بار بالا بردن پا در حالت خوابیده عضله را خسته میکند، ولی چربی روی همان عضله را جدا آب نمیکند.
چند باور رایج و آنچه واقعاً اتفاق میافتد:
باور
واقعیت
حرکات مخصوص ران چربی ران را میسوزاند
عضله را قوی میکنند؛ چربی با کسری کالری از کل بدن کم میشود
پیچیدن نایلون یا گن دور ران لاغر میکند
فقط تعریق را بیشتر میکند و آب ازدسترفته با چند لیوان آب برمیگردد
کرم لاغری چربی را آب میکند
هیچ کرمی چربی زیر پوست را از بین نمیبرد
اسکوات ران را بزرگتر میکند
با تمرین خانگی و کسری کالری، عضله آنقدر بزرگ نمیشود که ران حجیمتر شود
ماساژ چربی را جابهجا یا آب میکند
ماساژ حس خوبی دارد، اما مقدار چربی را تغییر نمیدهد
پس چرا تمرین ران لازم است؟ چون شکل پا فقط به چربی بستگی ندارد. وقتی عضلههای ران و باسن قویتر میشوند، همان مقدار چربی روی پایهی سفتتری مینشیند و پا خوشفرمتر دیده میشود. چربی را کالری کم میکند و فرم را تمرین میسازد.
برای کاهش چربی ران روزی چقدر کالری بخورید؟
کسری کالری موتور اصلی این برنامه است. اول بدانید بدنتان در یک روز معمولی چقدر انرژی مصرف میکند. محاسبهگر TDEE این عدد را از روی قد، وزن، سن و میزان تحرکتان تخمین میزند. حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ کالری از آن کم کنید.
یک مثال: خانمی ۳۴ ساله با قد ۱۶۲ سانتیمتر و وزن ۷۰ کیلو که کارش پشت میز است و کمی پیادهروی میکند، TDEE حدود ۱۹۰۰ کالری دارد. هدف روزانهاش برای کاهش وزن میشود حدود ۱۴۰۰ تا ۱۶۰۰ کالری. پایینتر رفتن وسوسهکننده است، اما با تمرین قدرتی سازگار نیست. بدنی که خیلی کم غذا میگیرد توان تمرین ندارد و بخشی از وزنی که کم میکند عضله است؛ همان چیزی که برای فرم پا لازم دارید.
پروتئین را جدی بگیرید
در دورهی کمخوری، پروتئین کافی کمک میکند عضلهی ران و باسن حفظ شود و گرسنگی هم قابلتحملتر بماند. برای خانمی که تمرین قدرتی میکند، حدود ۱٫۲ تا ۱٫۶ گرم به ازای هر کیلو وزن بدن هدف معقولی است؛ برای همان خانم ۷۰ کیلویی یعنی حدود ۸۵ تا ۱۱۰ گرم در روز.
این مقدار را بین وعدهها پخش کنید:
صبحانه: دو تخممرغ و یک تکه پنیر بهجای نان و مربا، حدود ۱۸ گرم پروتئین.
ناهار: یک تکه مرغ یا گوشت هماندازهی کف دست کنار برنج، حدود ۲۵ تا ۳۰ گرم.
عصرانه: یک کاسه ماست چکیده، حدود ۱۵ گرم.
شام: عدسی، خوراک لوبیا یا املت سبزی، ۱۵ تا ۲۰ گرم.
لازم نیست برای رانهایتان غذایی جدا از خانواده درست کنید. سه جایی را پیدا کنید که معمولاً بیصدا کالری اضافه میکنند: ظرف آجیل و تخمهی کنار تلویزیون، شیرینی و خرمای همراه چای عصر، و روغن خورش. هر کدام را نصف کنید، نه صفر. یک مشت آجیل (حدود ۳۰ گرم) نزدیک ۱۷۰ کالری است و اگر شبنشینی با کاسهی بزرگ ادامه پیدا کند، بهراحتی به ۵۰۰ کالری میرسد. اگر نمیدانید کالری برنج و خورش خانگی را چطور حساب کنید، راهنمای کالریشماری غذای ایرانی قدمبهقدم توضیح داده است.
بهترین تمرینها برای فرم دادن به ران و باسن
برای این برنامه باشگاه لازم نیست. یک صندلی محکم، یک پله، یک کولهپشتی که بشود چند کتاب یا بطری آب داخلش گذاشت و در صورت امکان یک کش مقاومتی کافی است. این شش حرکت عضلههای جلو و پشت ران، باسن و داخل ران را پوشش میدهند:
حرکت
عضلهی اصلی
شروع
نسخهی سادهتر
اسکوات
جلوی ران و باسن
۳ ست ۱۰ تا ۱۲ تایی
نشستن و بلند شدن از صندلی
لانج معکوس
جلو و پشت ران، باسن
۳ ست ۸ تایی برای هر پا
با گرفتن پشتی صندلی
پل باسن
باسن و پشت ران
۳ ست ۱۵ تایی
با دامنهی کوتاهتر
ددلیفت رومانیایی با کوله
پشت ران و باسن
۳ ست ۱۰ تایی
بدون وزنه
بالا رفتن از پله
جلوی ران و باسن
۳ ست ۱۰ تایی برای هر پا
پلهی کوتاهتر
اسکوات سومو با پاهای باز
داخل ران و باسن
۳ ست ۱۲ تایی
دامنهی کوتاهتر
دو نکته این حرکتها را از ویدیوهای «لاغری ران در ۷ روز» جدا میکند. اول، در هر ست باید دو سه تکرار آخر واقعاً سخت باشد. اگر ۱۲ تکرار را راحت زدید و میتوانستید ۲۰ تا بزنید، عضله دلیلی برای قویتر شدن ندارد. دوم، سختی باید هفتهبههفته کمی بیشتر شود: یک تکرار بیشتر، یک بطری آب بیشتر در کوله، یا آهستهتر پایین رفتن. اسم این اصل «اضافهبار تدریجی» است.
اگر فرم درست یکی از حرکتها را نمیدانید یا میخواهید بدانید هر حرکت تقریباً چقدر کالری میسوزاند، نامش را در جستوجوی حرکات ورزشی پیدا کنید.
تمرینی که ثبت نشود، چند هفته بعد از یاد میرود: نه میدانید چند جلسه رفتهاید و نه سهمش در حساب کالری روز دیده میشود. در فیگ فیت تمرین امروز را از فهرست حرکات انتخاب و مدتش را وارد میکنید تا کالری سوزاندهشده با توجه به وزن خودتان تخمین زده شود. محاسبه بر اساس مدت تمرین است، نه تعداد ست و تکرار؛ پس ستها و وزنهها را در یک دفترچه بنویسید تا اضافهبار تدریجی را دنبال کنید.
برنامه ۱۰ هفتهای کاهش چربی ران قدمبهقدم
ده هفته را به چهار مرحله تقسیم کنید. هر مرحله یک کار اصلی دارد و کارهای مرحلهی قبل ادامه پیدا میکنند.
هفته ۱ و ۲: اندازهگیری و یاد گرفتن حرکتها
روز اول دور ران، دور باسن و دور کمر را با متر خیاطی اندازه بگیرید و وزنتان را بنویسید. دور ران را در پرترین قسمت، حدود یک وجب زیر کشالهی ران، و همیشه در حالت ایستاده بگیرید.
کالری هدف را حساب کنید و یک هفته غذایتان را ثبت کنید تا ببینید کجا با هدف فاصله دارید.
هفتهای دو جلسه از جدول بالا را با نسخهی سادهتر حرکتها انجام دهید و فقط روی فرم درست تمرکز کنید.
روزی ۲۰ دقیقه پیادهروی کنید.
هفته ۳ تا ۵: کسری کالری و سه جلسه تمرین
کسری ۳۰۰ تا ۵۰۰ کالری را بیشتر روزهای هفته رعایت کنید.
جلسههای تمرین را به سه برسانید، مثلاً شنبه، دوشنبه و چهارشنبه، با یک روز استراحت بین آنها.
از نسخهی سادهتر به حرکت اصلی بروید.
پیادهروی را به ۳۰ دقیقه برسانید.
هفته ۶ تا ۸: سختتر کردن تمرین
به کولهپشتی وزن اضافه کنید یا تعداد ستها را از سه به چهار برسانید.
در اسکوات و لانج آهستهتر پایین بروید: سه ثانیه پایین، یک ثانیه بالا.
هفتهای یک بار بهجای پیادهروی در مسیر صاف، سربالایی یا پله را انتخاب کنید.
وزن و اندازهها را با هفته اول مقایسه کنید. اگر دو هفته پشت سر هم وزن ثابت مانده، ۱۰۰ تا ۱۵۰ کالری دیگر کم کنید یا ۱۰ دقیقه به پیادهروی اضافه کنید؛ یکی را انتخاب کنید، نه هر دو را.
هفته ۹ و ۱۰: تثبیت و مرور
تمرین را با همان ترتیب ادامه دهید و فقط وزنه یا تکرار را آرام بالا ببرید.
اندازهها را دوباره بگیرید و با روز اول مقایسه کنید.
مسیر بعدی را انتخاب کنید. اگر هنوز میخواهید چربی کم کنید، کالری هدف را با وزن جدید دوباره حساب کنید. اگر از شکل پاهایتان راضیاید، کالری را کمکم تا حد نیاز روزانه بالا ببرید و تمرین را نگه دارید.
یک هفتهی نمونه در مرحلهی دوم:
روز
برنامه
شنبه
تمرین پایینتنه، ۲۰ دقیقه پیادهروی
یکشنبه
۳۰ تا ۴۰ دقیقه پیادهروی
دوشنبه
تمرین پایینتنه، ۲۰ دقیقه پیادهروی
سهشنبه
۳۰ دقیقه پیادهروی یا دوچرخه
چهارشنبه
تمرین پایینتنه، ۲۰ دقیقه پیادهروی
پنجشنبه
پیادهروی سبک یا حرکات کششی
جمعه
استراحت یا گردش خانوادگی
پیادهروی و کاردیو: چقدر کافی است؟
کاردیو برای کاهش چربی ران واجب نیست، اما کسری کالری را بدون کم کردن بیشتر غذا بزرگتر میکند. سادهترین شکلش پیادهروی تند است. سازمان جهانی بهداشت برای بزرگسالان دستکم ۱۵۰ دقیقه فعالیت با شدت متوسط در هفته توصیه میکند و این برنامه با حدود ۳۰ دقیقه در بیشتر روزها به همین عدد میرسد.
بالا رفتن از پله، دوچرخهی ثابت و کوهپیمایی آخر هفته هم گزینههای خوبیاند و چون پایینتنه را درگیر میکنند، مکمل تمرین قدرتی هم هستند. تمرینهای تناوبی پرشدت (HIIT) را اگر دوست دارید انجام دهید، اما لازم نیستند. کسی که از دویدنهای انفجاری بیزار است و بعد از دو هفته کنارشان میگذارد، سود کمتری میبرد تا کسی که سه ماه آرام راه رفته است.
پیشرفت را چطور بسنجید؟
ترازو برای این هدف ابزار ناقصی است. وقتی همزمان چربی کم میکنید و عضلهی پایینتنه را قوی میکنید، ممکن است دور ران کم شود و وزن کندتر از انتظارتان پایین بیاید. برای همین هر دو هفته یک بار این سه را کنار هم ببینید:
دور ران، باسن و کمر با متر خیاطی، همیشه صبح و در یک نقطهی ثابت.
وزن هفتگی، در یک روز ثابت و ناشتا.
عددهای تمرین، مثلاً چند تکرار اسکوات با چند کیلو در کوله.
اگر تصویر کاملتری از ترکیب بدن میخواهید، محاسبهگر درصد چربی بدن از روی اندازههای بدن تخمینی میدهد. شلواری که پیش از برنامه روی ران تنگ بود هم معیار خوبی است؛ هر دو هفته یک بار امتحانش کنید.
دربارهی سلولیت
ناهمواری پوست روی ران و باسن، که سلولیت نامیده میشود، در بیشتر خانمها دیده میشود؛ حتی در خانمهای لاغر و ورزشکار. ساختار بافت زیر پوست زنها آن را طبیعی میکند و نشانهی بیماری یا بیتوجهی نیست. کاهش چربی و قویتر شدن عضله ممکن است ظاهرش را کمی ملایمتر کند، اما اگر کامل از بین نرفت، برنامهتان بینتیجه نبوده است. کرمها و دستگاههایی که وعدهی حذف کامل سلولیت میدهند، معمولاً اثری محدود و موقتی دارند.
سوالات متداول
چرا اول از صورت و بالاتنه لاغر میشوم و رانها تغییر نمیکنند؟
چون ترتیب کاهش چربی را ژنتیک و هورمونها تعیین میکنند، نه نوع تمرین. در بسیاری از خانمها ران و باسن انبار اصلی چربیاند و آخر از همه کوچک میشوند. اگر دور کمر و وزن پایین میآید، برنامه کار میکند و رانها معمولاً چند هفته بعد دنبالش میآیند.
اسکوات و لانج رانهایم را بزرگتر نمیکند؟
با کسری کالری و تمرین خانگی، بعید است. ساختن عضلهی حجیم به سالها تمرین سنگین و معمولاً مازاد کالری نیاز دارد. حسی که در هفتههای اول دارید، اغلب کمی التهاب و آب در عضلهی تازهکار است که بعد از دو سه هفته برطرف میشود.
دوچرخهی ثابت برای لاغری ران خوب است؟
دوچرخه کالری میسوزاند و پاها را درگیر میکند، پس به کسری کالری کمک میکند. اما مثل هر ورزش دیگری، چربی را موضعی از ران برنمیدارد. کنار تمرین قدرتی و کالری کنترلشده، گزینهی خوبی برای روزهای کاردیو است.
در ۱۰ هفته چقدر از دور ران کم میشود؟
عدد ثابتی وجود ندارد و به وزن شروع، ژنتیک و دقت در رعایت کالری بستگی دارد. اگر بهجای تکیه بر ترازو، اندازهها و عددهای تمرین را هر دو هفته ثبت کنید، تغییر را زودتر و مطمئنتر تشخیص میدهید.
بعد از زایمان هم میتوانم این برنامه را شروع کنم؟
بعد از زایمان، پیش از شروع تمرین قدرتی و کم کردن کالری، بهویژه اگر شیر میدهید، با پزشک یا ماما مشورت کنید. معمولاً شروع با پیادهروی و حرکتهای سبک و بالا بردن تدریجی شدت توصیه میشود.
رانهایی که سالها همین شکل بودهاند، در یک هفته عوض نمیشوند و قرار هم نیست بشوند. ده هفته کسری کالری ملایم، سه جلسه تمرین در هفته و پیادهروی تقریباً هر روز کافی است تا هم متر خیاطی و هم شلوار قدیمیتان چیز تازهای نشان دهند. از امروز فقط اندازهها را بگیرید و اولین جلسهی تمرین را در تقویمتان بگذارید.